نکات کلیدی
📌 بیشتر بخوانید: جراحی ندول تیروئید: ۴ حقیقت برتر که باید بدانید!
پس از جراحی تیروئید، ممکن است فرد با عوارض کوتاهمدت مختلفی روبهرو شود. بیشتر این عوارض موقتی هستند، اما برخی میتوانند طولانیتر باقی بمانند.
در طول جراحی، گردن در وضعیت کشیده قرار میگیرد. بعد از عمل، افراد ممکن است از حرکت دادن گردن خودداری کنند که همین موضوع میتواند باعث درد و سفتی گردن شود.
معمولاً سفتی گردن تنها چند روز تا چند هفته باقی میماند. اگر ادامه پیدا کرد، بهتر است با جراح خود درباره مراجعه به متخصص طب فیزیکی و توانبخشی یا فیزیوتراپیست مشورت کنید تا برنامهای برای بهبود انعطافپذیری و حرکات گردن طراحی کنند.
جراحی تیروئید معمولاً تحت بیهوشی عمومی و با قرار دادن یک لوله تنفسی در نای انجام میشود. این کار اغلب باعث گلودرد و احساس وجود جسم خارجی هنگام بلع میشود.
دیسفاژی (Dysphagia) یا مشکل در بلع، بعد از جراحی تیروئید شایع است. این مشکل معمولاً ظرف دو هفته برطرف میشود.
ممکن است بعد از عمل، صدای شما خشدار یا نجواگونه شود و صحبت کردن برایتان خستهکننده باشد. این تغییرات در هفته اول یا دوم بعد از عمل طبیعی هستند.
این علائم معمولاً طی چند هفته بهبود مییابند، اما ممکن است تا شش ماه باقی بمانند.
پس از تیروئیدکتومی، حالت تهوع و استفراغ ممکن است رخ دهد. اگر این مشکل ایجاد شد، درمانهای دارویی برای کاهش علائم وجود دارد.
داروهایی مانند دگزامتازون میتوانند بهطور قابل توجهی استفراغ را کاهش دهند.
یکی از عوارض احتمالی جراحی تیروئید، هیپوپاراتیروئیدیسم موقت است. این وضعیت زمانی رخ میدهد که میزان هورمون پاراتیروئید کافی نباشد و در نتیجه سطح کلسیم خون کاهش یابد.
غدد پاراتیروئید (چهار عدد) در پشت غده تیروئید قرار دارند و گاهی هنگام جراحی آسیب میبینند یا بهطور تصادفی برداشته میشوند. این غدد مسئول تنظیم سطح کلسیم بدن هستند و با ترشح هورمون پاراتیروئید (PTH) به کلیهها و استخوانها کمک میکنند تا تعادل کلسیم و فسفر حفظ شود.
بیش از نیمی از بیمارانی که تحت تیروئیدکتومی کامل قرار میگیرند، دچار کاهش موقت سطح کلسیم (هیپوکلسمی) پس از جراحی میشوند.
📌 بیشتر بخوانید: آزمایش خون هورمون پاراتیروئید (PTH) چیست؟
علائم هیپوکلسمی (کلسیم پایین):
سطح کلسیم معمولاً طی چند هفته بهبود مییابد، اما در برخی بیماران ممکن است تا شش ماه پایین باقی بماند. پزشک شما در این مدت مرتب سطح کلسیم را بررسی خواهد کرد.
یک مطالعه در سال ۲۰۱۸ نشان داد که مصرف یدید پتاسیم قبل از جراحی تیروئید در بیماران مبتلا به بیماری گریوز (پرکاری تیروئید) میتواند میزان بروز هیپوپاراتیروئیدیسم موقت و گرفتگی صدا را کاهش دهد و ایمنی جراحی را افزایش دهد. بنابراین، بهتر است این موضوع را پیش از عمل با جراح خود در میان بگذارید.
پس از تیروئیدکتومی کامل (برداشتن کامل غده تیروئید)، بدن دیگر قادر به تولید هورمونهای تیروئید نخواهد بود و بنابراین نیاز به درمان جایگزینی هورمون تیروئید وجود دارد. در غیر این صورت، بیمار دچار کمکاری تیروئید خواهد شد.
در تیروئیدکتومی تحتکل (Subtotal Thyroidectomy) که تنها بخشی از غده باقی میماند، احتمالاً عملکرد تیروئید تا حدودی حفظ میشود. با این حال، همچنان ممکن است بیمار به مرور دچار کمکاری تیروئید شود. به همین دلیل، پایش منظم برای تشخیص نیاز به درمان جایگزینی ضروری است.
اگر تحت عمل تیروئیدکتومی تحتکل قرار گرفتید و بلافاصله داروهای هورمونی دریافت نکردید، باید به علائم کمکاری تیروئید توجه کنید و در صورت بروز آنها با پزشک خود تماس بگیرید.
📌 بیشتر بخوانید: دوره نقاهت پس از تیروئیدکتومی چگونه است؟
علائم شایع کمکاری تیروئید:
📌 بیشتر بخوانید: کاهش یا افزایش وزن بعد از تیروئیدکتومی: چرا اتفاق میافتد و چطور مدیریت کنیم؟
اگرچه جراحی تیروئید بهطور کلی ایمن است، اما گاهی ممکن است عوارضی رخ دهند که نیاز به درمان فوری دارند. آگاهی از این خطرات بسیار مهم است.
خونریزی در بافتهای گردن، که به آن هماتوم گردنی گفته میشود، نادر است اما در صورت درمان نشدن میتواند تهدیدکننده حیات باشد. این عارضه در حدود یک مورد از هر ۳۰۰ جراحی رخ میدهد، معمولاً ظرف ۲۴ ساعت پس از عمل؛ هرچند ۱۰ تا ۲۸ درصد بیماران ممکن است دیرتر دچار آن شوند.
علائم هماتوم گردنی شامل:
در این شرایط نیاز فوری به جراحی برای برداشتن هماتوم و توقف خونریزی وجود دارد.
هیپوپاراتیروئیدیسم میتواند موقت یا دائمی باشد، بهویژه اگر غدد پاراتیروئید حین جراحی آسیب ببینند یا برداشته شوند.
این عارضه غیرشایع است و تنها حدود ۲٪ بیماران تیروئیدکتومی را تحت تأثیر قرار میدهد، زیرا وجود حتی یک غده پاراتیروئید برای تنظیم کلسیم بدن کافی است.
عوامل خطر هیپوپاراتیروئیدیسم دائمی پس از جراحی تیروئید:
علائم در صورت درماننشدن و دائمیشدن:
هیپوکلسمی شدید میتواند منجر به:
زمان بروز علائم در افراد متفاوت است.
درمان:
📌 بیشتر بخوانید: سرطان تیروئید: ۵ نگرانی اصلی در مورد ندول تیروئید
کمتر از ۱٪ بیماران تیروئیدکتومی دچار آسیب به عصب راجعه حنجره یا عصب حنجره فوقانی میشوند.
گرفتگی صدا مداوم، بهویژه پس از گذشت شش ماه، معمولاً نشاندهنده آسیب به عصب راجعه حنجره است که عضلات طنابهای صوتی را تحت تأثیر قرار میدهد.
آسیب به این عصب میتواند باعث علائمی مانند:
در صورت مشاهده این علائم، باید فوراً توسط پزشک یا متخصص گوش، حلق و بینی (ENT) معاینه شوید.
آسیب به شاخه خارجی عصب حنجره فوقانی معمولاً خفیفتر است و میتواند باعث مشکل در تولید صداهای زیر یا فریاد زدن شود، هرچند ممکن است صحبت عادی تحت تأثیر قرار نگیرد.
عفونت پس از جراحی تیروئید نادر است (حدود یک مورد در هر ۲۰۰۰ جراحی).
درمان معمولاً شامل آنتیبیوتیک وریدی (IV) برای از بین بردن باکتریهاست.
📌 بیشتر بخوانید: متاستاز سرطان تیروئید چیست؟ درمان متاستاز سرطان تیروئید و علائم متاستاز
سروما به جمع شدن مایع در محل جراحی گفته میشود.
طوفان تیروئیدی یا بحران تیروتوکسیک یک اورژانس جدی ناشی از افزایش بسیار زیاد هورمونهای تیروئید است.
این وضعیت نادر است اما اگر پس از تیروئیدکتومی رخ دهد، معمولاً با بیماری گریوز مرتبط است.
علائم طوفان تیروئیدی:
درمان در بخش مراقبتهای ویژه (ICU) شامل:
مانند هر جراحی با بیهوشی عمومی، عوارض ناشی از بیهوشی هم ممکن است رخ دهند، از جمله:
برخی عوامل میتوانند خطر بروز عوارض پس از جراحی تیروئید را افزایش دهند، از جمله:
اگرچه تیروئیدکتومی کامل (Total) وسیعتر از تیروئیدکتومی تحتکل (Subtotal) است، مطالعات نشان میدهند میزان عوارض کلی مشابه است. با این حال، کاهش موقت سطح کلسیم و کمکاری تیروئید در جراحیهای کامل بیشتر دیده میشوند.
📌 بیشتر بخوانید: کیست کلوئید تیروئید چیست؟
یکی از موضوعات مورد بحث، تفاوت بین جراحیهای بستری و سرپایی است، بهویژه با افزایش جراحیهای همانروز (Same-day surgery). نگرانی اصلی، خونریزی گردنی خطرناک است که ممکن است بعد از ترخیص رخ دهد.
یک مطالعه در سال ۲۰۱۸ نشان داد که جراحی سرپایی میتواند ایمن باشد، اما به احتمال زیاد سوگیری وجود دارد؛ چون بیماران پرخطر بیشتر در بیمارستان بستری میشوند، در حالی که بیماران کمخطر اغلب جراحی سرپایی دارند.
احتمال بروز عوارض با تجربه جراح کاهش مییابد. بنابراین بهتر است از جراح خود درباره میزان تجربه او در انجام تیروئیدکتومی سؤال کنید.
📌 پرسیدن درباره نرخ عوارض هم ممکن است مفید باشد، اما همیشه نشاندهنده مهارت نیست. جراحان باتجربه معمولاً موارد پیچیدهتر (با ریسک بالاتر) را قبول میکنند، در حالی که جراحان کمتجربه فقط بیماران کمخطر را جراحی میکنند.
بعد از جراحی، شما در اتاق ریکاوری تحت نظر قرار میگیرید (گاهی تا ۶ ساعت). در این مدت، تیم درمانی شما را برای هرگونه تورم گردن یا نشانههای هماتوم بررسی میکند.
پیش از ترخیص، پزشک دستورالعملهای لازم را در مورد مراقبتهای خانگی، داروها و مکملها توضیح خواهد داد.
نکته: داروهای مسکن میتوانند یبوست ایجاد کنند، بنابراین ممکن است پزشک ملین یا نرمکننده مدفوع توصیه کند.
در خانه، بهتر است سرتان بالاتر از بدن قرار بگیرد (مثلاً با بالا آوردن بالش) تا تورم کاهش یابد.
📌 بیشتر بخوانید: نامهای به خانواده و دوستان بیماران تیروئیدی
یک روز بعد از جراحی، معمولاً میتوانید رژیم غذایی عادی داشته باشید. با این حال، جراح توصیه میکند چند روز از مصرف غذاهای سنگین، چرب یا تند خودداری کنید.
اگر گلو درد دارید یا بلع برایتان سخت است، مصرف غذاهای نرم آسانتر است، مثل:
پزشک ممکن است دارو یا مکملهای زیر را برایتان تجویز کند:
مهم است پیش از ترخیص درباره زمان شروع دارو، نوع و دوز مناسب با پزشک خود مشورت کنید.
همچنین باید درباره نحوه مصرف صحیح دارو بدانید، چون غذاها، داروها و مکملهای دیگر میتوانند بر جذب آن اثر بگذارند.
📌 بیشتر بخوانید: راهنمای مکملهای غذایی و بیماریهای تیروئید
بیشتر افراد بسته به نوع شغلشان، حدود دو هفته مرخصی از کار نیاز دارند.
از بلند کردن اجسام سنگین یا انجام فعالیتهای شدید (مثل بسیاری از ورزشها) تا چند هفته خودداری کنید، زیرا این کار میتواند احتمال خونریزی گردنی (هماتوم) یا تأخیر در ترمیم زخم را افزایش دهد.
فعالیتهای سبک مثل راه رفتن یا کارهای سبک خانه معمولاً بلافاصله پس از بازگشت به خانه مشکلی ندارد.
📌 بیشتر بخوانید: آیا بیش از حد لووتیروکسین مصرف میکنید؟
بسیاری از جراحان توصیه میکنند برای کاهش خشکی گردن، تمرینهای کششی و دامنه حرکتی ملایم انجام دهید.
اما حتماً قبل از شروع، با جراح خود مشورت کنید.
تمرینهای رایج شامل:
معمولاً توصیه میشود هر حرکت را ۱۰ بار، سه بار در روز انجام دهید.
📌 بیشتر بخوانید: ۱۰ حرکت یوگا که میتواند سلامت تیروئید شما را بهبود بخشد.
جراح توضیح خواهد داد که آیا باید پانسمان روی بخیه باقی بماند یا خیر.
در روزهای اول، محل بخیه ممکن است قرمز، سفت و کمی متورم یا کبود باشد.
سفتی معمولاً حدود سه هفته پس از جراحی به اوج میرسد و طی دو تا سه ماه کاهش مییابد.
در نهایت، زخم به رنگ صورتی و سپس سفید درمیآید و اغلب طی شش تا نه ماه کاملاً بهبود مییابد.
دانشگاه UCLA یک گالری عکس از اسکارهای پس از جراحی تیروئید در مراحل مختلف بهبود دارد.
ناحیه بخیه تا مدتها در برابر آفتاب حساس است؛ بنابراین حداقل یک سال پس از جراحی در فضای باز ضدآفتاب استفاده کنید.
اگر در طول دوره نقاهت هر یک از علائم زیر را داشتید، با جراح خود تماس بگیرید:
فوراً به اورژانس مراجعه کنید اگر:
📌 بیشتر بخوانید: محافظت از خانواده پس از درمان با ید رادیواکتیو
۱. چه مدت بعد از جراحی تیروئید میتوانم به خانه برگردم؟
بیشتر بیماران میتوانند روز بعد از عمل به خانه بازگردند. در برخی موارد با جراحی سرپایی، همان روز مرخص میشوند.
۲. چه زمانی میتوانم به کار و فعالیتهای روزانه برگردم؟
بیشتر افراد طی دو هفته میتوانند به کار بازگردند. البته اگر شغل شما سنگین باشد، ممکن است زمان بیشتری لازم باشد.
۳. آیا بعد از جراحی تیروئید صدایم تغییر میکند؟
گرفتگی صدا یا تغییرات صوتی پس از جراحی شایع و معمولاً موقتی هستند. در بیشتر موارد طی چند هفته تا شش ماه بهبود مییابند.
۴. چه علائمی بعد از جراحی تیروئید نگرانکننده هستند؟
در صورت بروز این علائم باید فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
۵. آیا بعد از جراحی باید داروی خاصی مصرف کنم؟
بسته به نوع عمل، ممکن است نیاز به داروهای جایگزین هورمون تیروئید (لووتیروکسین) یا مکملهای کلسیم و ویتامین D داشته باشید. پزشک پس از عمل آن را تعیین میکند.
۶. چه مدت جای بخیه باقی میماند؟
زخم معمولاً طی ۶ تا ۹ ماه کاملاً بهبود مییابد. استفاده از ضدآفتاب و مراقبت مناسب کمک میکند جای بخیه کمرنگتر شود.
📌 بیشتر بخوانید: ندول تیروئید نیاز به بیوپسی یا جراحی دارد؟
دکتر حجت ابراهیمی نیک
فلوشیپ فوق تخصصی رادیولوژی مداخله ای، متخصص رادیولوژی
عضو هیئت مدیره موسسه سونوگرافی تیراد
طی دوره های آموزشی در کشورهای چین، کره جنوبی، آلمان و ایتالیا در زمینه درمان بیماریهای تیروئید با کمک روشهای کمتر تهاجمی
اولین پزشک ایرانی که موفق به درمان توه های تیروئیدی به روش آر اف در ایران شدند.
نکات کلیدی کمای میکسدم (Myxedema Coma) یکی از نادرترین اما خطرناکترین عوارض کمکاری شدید و…
نکات کلیدی کمکاری تیروئید زمانی رخ میدهد که غده تیروئید نتواند به اندازه کافی هورمون…
آنالیزور آنلاین آزمایش تیروئید تیراد به شما کمک میکند نتایج آزمایشهای تیروئید خود را بهتر…
نکات کلیدی میوپاتی ناشی از کمکاری تیروئید معمولاً باعث ضعف عضلات رانها و شانهها میشود.…
نکات کلیدی تیروئیدیت عفونی حاد یک عفونت نادر اما دردناک تیروئید است که معمولاً با…
نکات کلیدی اگر مبتلا به کمکاری تیروئید هستید و کاهش وزن شما متوقف شده، ممکن…