کاهش یا افزایش وزن بعد از تیروئیدکتومی: چرا اتفاق می‌افتد و چطور مدیریت کنیم؟

غده تیروئید یکی از اصلی‌ترین تنظیم‌کننده‌های وزن بدن، متابولیسم، سطح انرژی و حتی حرارت بدن است. بنابراین زمانی که تیروئید به هر دلیلی برداشته می‌شود (چه به‌طور کامل یا جزئی)، احتمال تغییر در وزن افراد وجود دارد.

برخی افراد افزایش وزن پیدا می‌کنند، برخی دیگر کاهش وزن دارند، و برای برخی تغییری محسوس رخ نمی‌دهد. اما چرا این اتفاق می‌افتد؟

بیشتر بخوانید: چگونه با داشتن بیماری تیروئید وزن خود را کاهش دهیم؟

آیا تیروئیدکتومی همیشه باعث افزایش وزن می‌شود؟

خیر. هرچند بسیاری از بیماران بعد از تیروئیدکتومی دچار افزایش وزن می‌شوند، اما تحقیقات نشان داده‌اند که این رابطه همیشگی نیست.

مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۳ نشان داد که عواملی مانند:

• سن
• جنسیت
• وضعیت تیروئید قبل از جراحی
• سطح هورمون تیروئید بعد از عمل
• و حتی پاتولوژی تیروئید

ارتباط مشخصی با تغییر وزن بعد از عمل نداشتند.

نقش عملکرد تیروئید در تغییرات وزن بعد از عمل

تغییر در عملکرد تیروئید بعد از جراحی، بسته به اینکه آیا کل غده تیروئید برداشته شده یا بخشی از آن باقی مانده، متفاوت است.

اثر جراحی برداشتن تیروئید بر وزن شما تا حد زیادی به عوامل زیر بستگی دارد:

• آیا تیروئید شما کامل برداشته شده یا فقط بخشی از آن
• دلیل اصلی انجام جراحی
• اگر هنوز بخشی از تیروئید شما باقی مانده باشد، ممکن است تغییر محسوسی در وزن خود مشاهده نکنید.

اگر تیروئید به دلیل پرکاری (هیپرتیروئیدیسم) برداشته شده باشد، بدن شما پس از عمل احتمالاً به سمت کم‌کاری (هیپوتیروئیدیسم) خواهد رفت. این کم‌کاری باعث کاهش متابولیسم و در نتیجه احتمال افزایش وزن می‌شود.

پس کم‌کاری تیروئید باعث کاهش سرعت عملکرد بدن، از جمله کاهش متابولیسم می‌شود و این موضوع می‌تواند در برخی افراد به افزایش وزن منجر شود.

بیشتر بخوانید: ۱۳ علت کاهش وزن بی دلیل

اهمیت تنظیم دوز داروی تیروئید

پس از تیروئیدکتومی، شما نیاز به داروی جایگزین هورمون تیروئید (مانند لووتیروکسین) خواهید داشت. این دارو جایگزین عملکرد طبیعی تیروئید شده و اگر به درستی تنظیم نشود، ممکن است علائمی از پرکاری یا کم‌کاری را تجربه کنید:

• دوز پایین: خستگی، افزایش وزن، یبوست، احساس سرما
• دوز بالا: ضربان قلب سریع، بی‌خوابی، کاهش وزن، تعریق زیاد

بنابراین، اگر بعد از عمل متوجه علائم جدیدی شدید، حتماً با پزشک خود مشورت کرده و دوز داروی مصرفی را مجدداً بررسی کنید.

چگونه وزن خود را بعد از تیروئیدکتومی مدیریت کنیم؟

اگر بعد از عمل تیروئیدکتومی دچار افزایش یا کاهش وزن شده‌اید، بهترین کار مراجعه به پزشک است. در بسیاری از موارد، پزشک ممکن است نیاز به تنظیم دوز داروی تیروئید شما داشته باشد.

اگر دچار اضافه وزن شده‌اید، با رعایت برخی نکات، می‌توانید بهتر وزن خود را کنترل کنید:

🍽 رژیم غذایی مغذی: مصرف غذاهای سالم و طبیعی مانند میوه‌ها، سبزیجات، پروتئین‌های کم‌چرب و غلات کامل را در اولویت قرار دهید.

🏃‍♀️ فعالیت بدنی منظم: ورزش‌های سبک تا متوسط مانند پیاده‌روی، شنا، یوگا یا تمرین‌های هوازی به تنظیم متابولیسم و حفظ وزن سالم کمک می‌کند.

💊 مصرف صحیح داروها: داروهای تیروئید را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید. حتی تغییرات جزئی در زمان یا دوز دارو می‌تواند روی وزن شما تأثیرگذار باشد.

بیشتر بخوانید: زندگی پس از جراحی سرطان تیروئید

اگر دچار کاهش وزن شدید:

• کاهش وزن ناخواسته پس از عمل، نیاز به بررسی تخصصی دارد. حتماً با پزشک مشورت کنید. او ممکن است توصیه‌هایی درباره:
• تغییر رژیم غذایی برای افزایش کالری مفید؛ از وعده‌های غذایی پرکالری ولی سالم مانند آجیل، روغن زیتون و پروتئین استفاده کنید.
• بررسی مجدد دوز دارو؛ با پزشک برای تنظیم مجدد دارو یا برنامه غذایی مشورت کنید.
• ارزیابی سایر علائم مرتبط با تیروئید یا مشکلات گوارشی
• سطح ویتامین‌ها (مانند B12 یا D) بررسی شود.

داشته باشد تا وزن شما به حالت تعادل بازگردد.

نکات تکمیلی: تغییرات دیگر بعد از تیروئیدکتومی

علاوه بر تغییرات وزنی، برخی افراد ممکن است علائمی مانند:

• نوسانات خلقی
• خشکی پوست
• ریزش مو
• مشکلات خواب

را تجربه کنند که همگی مرتبط با تنظیم‌ نبودن دوز داروی تیروئید هستند.

بیشتر بخوانید: وقفه تنفسی در خواب (آپنه خواب) و کم‌کاری تیروئید

توصیه نهایی تیراد

اگر تیروئیدکتومی داشته‌اید، حتماً:

• آزمایش‌های تیروئیدی منظم انجام دهید (TSH، T3، T4)
• تغییرات وزن یا علائم جدید را با پزشک در میان بگذارید.
• و در صورت نیاز، با متخصص غدد یا پزشک مجموعه تیراد مشورت کنید.

در تیراد، ما با تیم تخصصی و تجهیزات تصویربرداری و درمانی پیشرفته، همراه شما هستیم تا زندگی بعد از تیروئیدکتومی برایتان ساده‌تر، سالم‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر باشد.

بیشتر بخوانید: TSH طبیعی با علائم کم‌کاری تیروئید