تیروئید و قلب؛ بیماری‌های تیروئید چه تأثیری بر سلامت قلب دارند؟

نکات کلیدی

• بیماری‌های تیروئید می‌توانند در افراد مبتلا به بیماری قلبی، علائم قلبی را تشدید کنند و حتی در بعضی افراد بدون سابقه بیماری قلبی، زمینه بروز مشکلات جدید قلبی را فراهم کنند.
• در کم‌کاری تیروئید، پایین بودن سطح هورمون‌های تیروئیدی می‌تواند با مشکلاتی مانند کاهش عملکرد قلب، افزایش فشار خون و در برخی افراد نارسایی قلبی همراه باشد.
• در پرکاری تیروئید، افزایش هورمون‌های تیروئیدی می‌تواند ضربان قلب را بالا ببرد و خطر مشکلاتی مانند آریتمی، نارسایی قلبی، افزایش فشار خون و تشدید آنژین را افزایش دهد.

بیماری‌های تیروئید، از جمله کم‌کاری تیروئید و پرکاری تیروئید، می‌توانند تأثیر قابل‌توجهی بر سلامت قلب داشته باشند. با این حال، شناخت ارتباط میان تیروئید و قلب، کنترل مناسب سطح هورمون‌های تیروئیدی و پیگیری علائم می‌تواند به کاهش احتمال بروز عوارض قلبی کمک کند. تاثیر تیروئید بر بیماری‌های قلبی و مشکلات قلبی (تاثیر تیروئید بر روی قلب) موضوعی است که تصویربرداری پزشکی تیراد در این مقاله مورد بررسی قرار داده است.

غده تیروئید چیست و چه ارتباطی با قلب دارد؟

غده تیروئید با تولید مقدار مناسب هورمون‌های تیروئیدی نقش مهمی در تنظیم متابولیسم بدن دارد. متابولیسم فقط به وزن یا میزان کالری‌سوزی محدود نمی‌شود؛ بلکه فرآیندهایی مانند میزان مصرف اکسیژن، تولید انرژی، عملکرد عضلات و فعالیت بسیاری از اندام‌های بدن را شامل می‌شود.

هورمون‌های تیروئید تقریباً بر تمام اندام‌های بدن اثر می‌گذارند و قلب نیز از این قاعده مستثنا نیست. این هورمون‌ها می‌توانند روی سرعت ضربان قلب، قدرت انقباض قلب، عملکرد عروق خونی و حتی سطح کلسترول تأثیر بگذارند.

به همین دلیل، هم کمبود هورمون تیروئید و هم افزایش بیش از حد آن می‌تواند روی سیستم قلبی‌عروقی اثر بگذارد.

• کم‌کاری تیروئید (Hypothyroidism): در کم‌کاری تیروئید، غده تیروئید نمی‌تواند مقدار کافی هورمون تیروئیدی تولید کند. وقتی هورمون تیروئید کم باشد، بسیاری از عملکردهای بدن کندتر می‌شوند و فعالیت قلب و عروق نیز می‌تواند تحت تأثیر قرار بگیرد.
• پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism): در پرکاری تیروئید، غده تیروئید مقدار بیش از حد هورمون تولید می‌کند. افزایش هورمون‌های تیروئیدی باعث می‌شود بسیاری از فرآیندهای بدن سریع‌تر شوند و قلب نیز معمولاً مجبور می‌شود با سرعت و شدت بیشتری کار کند.

بنابراین اگر فردی هم‌زمان بیماری قلبی و اختلال تیروئید داشته باشد، کنترل مناسب تیروئید اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

کم‌کاری تیروئید چه تأثیری بر قلب دارد؟

وقتی مقدار هورمون تیروئید کافی نباشد، هم عضله قلب و هم عروق خونی ممکن است نتوانند عملکرد طبیعی خود را حفظ کنند. پایین بودن هورمون تیروئید می‌تواند باعث شود عضله قلب با قدرت کمتری منقبض شود و خون را با شدت کمتری به بدن پمپاژ کند.

از طرف دیگر، عضله قلب ممکن است بعد از هر انقباض نتواند به‌طور کامل و طبیعی شل شود. این وضعیت می‌تواند باعث اختلالی به نام اختلال عملکرد دیاستولیک (Diastolic Dysfunction) شود؛ یعنی بطن‌های قلب هنگام پر شدن از خون به اندازه کافی انعطاف‌پذیر نیستند. در بعضی بیماران، این وضعیت می‌تواند در ایجاد یا تشدید نارسایی قلبی نقش داشته باشد.

کم‌کاری تیروئید همچنین می‌تواند باعث افزایش مقاومت عروق و کاهش انعطاف‌پذیری آن‌ها شود. در نتیجه، ممکن است فشار خون به‌خصوص فشار دیاستولیک افزایش پیدا کند.

این اثرات معمولاً در افرادی که از قبل بیماری قلبی دارند اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. قلب بیماری که از قبل با مشکلات عروق کرونر، نارسایی قلبی یا سایر اختلالات قلبی روبه‌روست، ممکن است نسبت به تغییرات هورمون‌های تیروئیدی حساس‌تر باشد.

اگر علائمی مانند خستگی، افزایش وزن بدون علت مشخص، عدم تحمل سرما یا کاهش توان فعالیت دارید و دلیل روشنی برای آن‌ها پیدا نشده است، بررسی سطح هورمون‌های تیروئیدی می‌تواند مفید باشد. این موضوع به‌خصوص در افرادی که سابقه بیماری قلبی دارند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

علائم و مشکلات قلبی مرتبط با کم‌کاری تیروئید

مشکلات قلبی می‌توانند در هر فرد مبتلا به کم‌کاری تیروئید ایجاد شوند، اما احتمال بروز یا شدت آن‌ها در افرادی که از قبل بیماری قلبی دارند بیشتر است. برخی از مهم‌ترین مشکلات قلبی مرتبط با کم‌کاری تیروئید عبارت‌اند از:

• تورم یا ادم: تورم پاها و سایر قسمت‌های بدن ممکن است در اثر تشدید نارسایی قلبی ایجاد شود. کم‌کاری تیروئید همچنین می‌تواند نوع خاصی از تورم به نام میکسدم (Myxedema) ایجاد کند که ناشی از تجمع برخی مواد در بافت‌های بدن است.
• اختلالات ریتم قلب: تغییر در سطح هورمون‌های تیروئیدی می‌تواند بر سیستم الکتریکی قلب اثر بگذارد. در کم‌کاری تیروئید بیشتر کند شدن ضربان قلب و برخی اختلالات هدایت یا ضربان‌های نابجا مطرح هستند. اگر فرد از قبل آریتمی داشته باشد، تغییرات تیروئیدی ممکن است کنترل ریتم قلب را دشوارتر کند.
• تپش قلب: بعضی افراد ممکن است احساس کوبش، پرش یا نامنظم شدن ضربان قلب داشته باشند. البته تپش قلب در پرکاری تیروئید شایع‌تر است و در فرد مبتلا به کم‌کاری تیروئید باید سایر علل احتمالی نیز بررسی شوند.
• ایجاد یا تشدید نارسایی قلبی: کم‌کاری تیروئید می‌تواند قدرت انقباض قلب را کاهش دهد و در فردی که زمینه بیماری قلبی دارد، موجب تشدید نارسایی قلبی شود.
• افزایش فشار خون دیاستولیک: سفت‌تر شدن عروق در کم‌کاری تیروئید می‌تواند فشار خون دیاستولیک، یعنی عدد پایین‌تر فشار خون، را افزایش دهد.
• تنگی نفس: تنگی نفس هنگام فعالیت و کاهش تحمل ورزش در کم‌کاری تیروئید گاهی به دلیل ضعف عضلات اسکلتی ایجاد می‌شود. در افرادی که بیماری قلبی هم دارند، تشدید نارسایی قلبی نیز می‌تواند در بروز تنگی نفس نقش داشته باشد.
• کند شدن ضربان قلب یا برادی‌کاردی: هورمون‌های تیروئیدی در تنظیم سرعت ضربان قلب نقش دارند. در کم‌کاری تیروئید، ضربان قلب معمولاً پایین‌تر از حالت عادی است و این کاهش در افراد دارای بیماری قلبی ممکن است محسوس‌تر باشد.
• تشدید بیماری عروق کرونر قلب: کم‌کاری تیروئید می‌تواند باعث افزایش LDL یا کلسترول بد و برخی شاخص‌های التهابی شود. در طول زمان، این تغییرات ممکن است روند بیماری عروق کرونر را تشدید کنند. جالب است که در بعضی افراد کاهش فعالیت قلب ممکن است موقتاً دفعات درد قفسه سینه را کمتر کند، اما از نظر بلندمدت افزایش چربی خون می‌تواند برای سلامت عروق قلب نامطلوب باشد.

در مجموع، کم‌کاری تیروئید فقط مسئله‌ای مربوط به متابولیسم یا وزن نیست. اگر درمان نشود یا به‌خوبی کنترل نشود، می‌تواند فشار خون، چربی خون، ضربان قلب و عملکرد عضله قلب را تحت تأثیر قرار دهد؛ به‌ویژه در افرادی که از قبل بیماری قلبی دارند.

درمان کم‌کاری تیروئید

برای درمان کم‌کاری تیروئید معمولاً داروی لووتیروکسین (Levothyroxine) تجویز می‌شود. این دارو شکل مصنوعی هورمون تیروکسین یا T4 است؛ همان هورمونی که غده تیروئید به‌طور طبیعی تولید می‌کند. لووتیروکسین معمولاً روزی یک بار مصرف می‌شود و هدف آن این است که سطح هورمون‌های تیروئیدی بدن را به محدوده مناسب برگرداند و TSH را در محدوده هدف نگه دارد.

در بسیاری از موارد، به‌خصوص در کم‌کاری دائمی ناشی از هاشیموتو، برداشتن کامل تیروئید یا درمان با ید رادیواکتیو، مصرف لووتیروکسین طولانی‌مدت و اغلب مادام‌العمر است. با این حال، همه انواع کم‌کاری تیروئید لزوماً دائمی نیستند؛ برای مثال بعضی انواع تیروئیدیت می‌توانند موقت باشند. بنابراین مدت درمان به علت زمینه‌ای کم‌کاری تیروئید بستگی دارد.

تنظیم دوز لووتیروکسین اهمیت زیادی دارد. مصرف کمتر از نیاز بدن ممکن است باعث باقی ماندن علائم کم‌کاری و افزایش TSH شود، در حالی که مصرف بیش از حد می‌تواند فرد را وارد وضعیت شبیه پرکاری تیروئید کند و مشکلاتی مانند تپش قلب، افزایش ضربان و در مصرف طولانی‌مدت افزایش خطر آریتمی یا کاهش تراکم استخوان ایجاد کند. به همین دلیل آزمایش‌های دوره‌ای و تنظیم دوز توسط پزشک ضروری است.

ارتباط کم‌کاری تیروئید و اضطراب چیست؟

اضطراب و کم‌کاری تیروئید می‌توانند در یک فرد به‌طور هم‌زمان وجود داشته باشند و بعضی علائم این دو وضعیت نیز با یکدیگر همپوشانی دارند. همین مسئله گاهی باعث می‌شود تشخیص علت اصلی علائم دشوار شود.

برای مثال، هر دو وضعیت ممکن است با اختلال تمرکز، تحریک‌پذیری، تغییر خلق، اختلال خواب و ریزش مو همراه باشند. تپش قلب بیشتر با پرکاری تیروئید یا مصرف بیش از حد هورمون تیروئید دیده می‌شود، اما بیماران ممکن است آن را در شرایط اضطرابی نیز تجربه کنند.

به همین دلیل، اگر فردی با علائمی مانند اضطراب، خستگی، تغییر وزن، اختلال تمرکز یا تغییرات ضربان قلب مراجعه کند، بررسی وضعیت تیروئید در صورت وجود علائم یا عوامل خطر مرتبط می‌تواند به تشخیص دقیق‌تر کمک کند.

پرکاری تیروئید چه تأثیری بر قلب دارد؟

وقتی مقدار هورمون تیروئید بیش از حد باشد، قلب مجبور می‌شود سریع‌تر و با قدرت بیشتری کار کند. در فردی که از قبل بیماری قلبی دارد، این افزایش بار کاری می‌تواند فشار قابل‌توجهی بر سیستم قلبی‌عروقی وارد کند.

هورمون‌های تیروئیدی اضافی باعث افزایش قدرت انقباض عضله قلب می‌شوند و در نتیجه نیاز قلب به اکسیژن نیز افزایش پیدا می‌کند. از طرف دیگر، ضربان قلب بالا می‌رود و مجموع این تغییرات باعث می‌شود کار قلب به‌طور محسوسی افزایش یابد.

پرکاری تیروئید همیشه با علائم کلاسیک و واضح ظاهر نمی‌شود. بعضی افراد، به‌ویژه سالمندان، ممکن است علائم غیرمعمول یا خفیف‌تری داشته باشند. بنابراین اگر فردی دچار تپش قلب، آریتمی، افزایش ضربان یا سایر علائم قلبی بدون علت مشخص شده باشد، بررسی عملکرد تیروئید می‌تواند بخشی از ارزیابی پزشکی باشد.

علائم و مشکلات قلبی در پرکاری تیروئید

مشکلات قلبی می‌توانند در هر فرد مبتلا به پرکاری تیروئید ایجاد شوند، اما در کسانی که از قبل بیماری قلبی دارند اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

• افزایش ضربان قلب و تپش قلب: مقدار زیاد هورمون تیروئید باعث می‌شود قلب سریع‌تر و قوی‌تر کار کند. به همین دلیل بسیاری از افراد مبتلا به پرکاری تیروئید احساس تپش قلب، ضربان سریع یا نامنظم دارند. این علائم ممکن است هم در حالت استراحت و هم هنگام فعالیت ایجاد شوند.
• آریتمی‌های قلبی: پرکاری تیروئید می‌تواند زمینه بروز اختلالات مختلف ریتم قلب را فراهم کند. از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به ضربان‌های زودرس و به‌خصوص فیبریلاسیون دهلیزی (Atrial Fibrillation) اشاره کرد. خطر این مشکلات در افراد دارای بیماری قلبی زمینه‌ای بیشتر است.
• نارسایی قلبی: پرکاری تیروئید در مواردی می‌تواند به‌تنهایی زمینه نارسایی قلبی را ایجاد کند، اما این اتفاق نسبتاً کمتر رخ می‌دهد. نگرانی مهم‌تر مربوط به افرادی است که از قبل بیماری قلبی دارند؛ زیرا پرکاری تیروئید ممکن است نارسایی قلبی آن‌ها را ایجاد یا تشدید کند.
• افزایش فشار خون سیستولیک: انقباض قوی‌تر و سریع‌تر قلب می‌تواند باعث بالا رفتن فشار خون سیستولیک، یعنی عدد بالاتر فشار خون، شود.
• تنگی نفس: تنگی نفس هنگام فعالیت ممکن است به دلیل ضعف عضلات ناشی از پرکاری تیروئید یا تشدید نارسایی قلبی ایجاد شود.
• تشدید آنژین قلبی: در افراد مبتلا به بیماری عروق کرونر، افزایش ضربان و نیاز قلب به اکسیژن می‌تواند باعث بیشتر شدن درد قفسه سینه یا آنژین شود. در موارد شدید، افزایش فشار واردشده بر قلب می‌تواند خطر عوارض جدی‌تری را نیز بالا ببرد.

در نتیجه، پرکاری تیروئید را نباید فقط به علائمی مانند کاهش وزن یا لرزش دست محدود دانست. تپش قلب و افزایش ضربان ممکن است از اولین نشانه‌های بیماری باشند و کنترل تیروئید در افرادی که بیماری قلبی دارند اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

درمان پرکاری تیروئید

برای درمان پرکاری تیروئید، بسته به علت بیماری و شرایط بیمار، ممکن است از داروهای ضدتیروئید مانند متی‌مازول یا پروپیل‌تیواوراسیل (PTU) استفاده شود. این داروها تولید هورمون‌های تیروئیدی را کاهش می‌دهند، اما انتخاب دارو، مدت درمان و احتمال عود به علت پرکاری تیروئید بستگی دارد.

در برخی بیماران، درمان دارویی به‌تنهایی کافی نیست یا احتمال بازگشت بیماری وجود دارد. در این شرایط ممکن است روش‌های دیگری مانند ید رادیواکتیو یا جراحی تیروئید در نظر گرفته شوند.

ید رادیواکتیو با کاهش فعالیت بافت تیروئید، میزان تولید هورمون را کم می‌کند. جراحی نیز می‌تواند بخشی یا تمام غده تیروئید را بردارد. انتخاب بین این روش‌ها به عواملی مانند علت پرکاری تیروئید، اندازه غده، وجود ندول، سن، بارداری، بیماری‌های همراه و ترجیح بیمار بستگی دارد.

اگر پرکاری تیروئید باعث ضربان قلب بالا یا تپش قلب شده باشد، پزشک ممکن است در کنار درمان اصلی از داروهایی مانند بتابلوکرها برای کنترل موقت علائم قلبی استفاده کند. این داروها خودِ علت پرکاری تیروئید را درمان نمی‌کنند، اما می‌توانند تا زمان اثر کردن درمان اصلی، ضربان و تپش قلب را کاهش دهند.

ارتباط پرکاری تیروئید و اضطراب چیست؟

علائم اضطراب در افراد مبتلا به پرکاری تیروئید نسبتاً شایع هستند و این دو وضعیت گاهی آن‌قدر شبیه یکدیگر ظاهر می‌شوند که ممکن است در ابتدا با هم اشتباه گرفته شوند.

پرکاری تیروئید می‌تواند باعث بی‌قراری، اضطراب، تحریک‌پذیری، لرزش دست، اختلال خواب، کاهش وزن و تپش قلب شود. بسیاری از این علائم در اختلالات اضطرابی نیز دیده می‌شوند.

برای مثال، فردی که با حملات تپش قلب، لرزش، تعریق و احساس اضطراب مراجعه می‌کند ممکن است تصور کند دچار حملات اضطرابی شده است، در حالی که در بعضی افراد علت اصلی می‌تواند افزایش هورمون تیروئید باشد.

به همین دلیل، اگر اضطراب همراه با علائمی مانند کاهش وزن بدون دلیل، عدم تحمل گرما، تعریق زیاد، افزایش ضربان قلب یا لرزش دست ایجاد شده باشد، بررسی عملکرد تیروئید اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

چه کسانی بیشتر در معرض بیماری‌های تیروئید هستند؟

احتمال ابتلا به بیماری‌های تیروئید در همه افراد یکسان نیست. نوع اختلال تیروئید نیز اهمیت دارد؛ عوامل خطر هاشیموتو، گریوز، ندول تیروئید و سرطان تیروئید کاملاً یکسان نیستند.

با این حال، برخی عوامل می‌توانند احتمال ابتلا به بعضی بیماری‌های تیروئید را افزایش دهند، از جمله:

• جنس مؤنث هنگام تولد: بسیاری از بیماری‌های خودایمنی تیروئید، از جمله هاشیموتو و گریوز، در زنان شایع‌تر هستند.
• افزایش سن: احتمال بعضی اختلالات عملکرد تیروئید با افزایش سن بیشتر می‌شود.
• سابقه خانوادگی بیماری تیروئید: داشتن بستگان درجه یک مبتلا به بیماری‌های خودایمنی یا سایر اختلالات تیروئید می‌تواند خطر را افزایش دهد.
• ابتلا به برخی بیماری‌های خودایمنی: بیماری‌هایی مانند دیابت نوع ۱، کم‌خونی پرنیشیوز یا آرتریت روماتوئید می‌توانند همراه با بیماری‌های خودایمنی تیروئید دیده شوند.
• سابقه پرتودرمانی سر و گردن: دریافت پرتودرمانی در ناحیه سر و گردن، به‌خصوص در سنین پایین، می‌تواند خطر بعضی اختلالات و ندول‌های تیروئیدی را افزایش دهد.
• سیگار کشیدن: مصرف سیگار با برخی بیماری‌های تیروئیدی، از جمله بیماری گریوز و به‌ویژه مشکلات چشمی مرتبط با گریوز، ارتباط دارد.
• مصرف نامناسب ید: هم کمبود شدید ید و هم دریافت بیش از حد آن در افراد مستعد می‌تواند عملکرد تیروئید را تحت تأثیر قرار دهد.

برای مراقبت از سلامت تیروئید چه کارهایی می‌توان انجام داد؟

همه بیماری‌های تیروئید قابل پیشگیری نیستند، به‌ویژه اختلالاتی که زمینه ژنتیکی یا خودایمنی دارند. با این حال، چند اقدام می‌تواند به مراقبت بهتر از سلامت تیروئید کمک کند.

مصرف ید باید کافی اما متعادل باشد. استفاده معمول از نمک یددار می‌تواند به پیشگیری از کمبود ید کمک کند، اما مصرف خودسرانه مکمل‌های حاوی دوز بالای ید توصیه نمی‌شود؛ زیرا دریافت بیش از حد ید نیز می‌تواند در بعضی افراد عملکرد تیروئید را مختل کند.

ترک سیگار یکی از توصیه‌های مهم برای سلامت عمومی و همچنین برخی بیماری‌های تیروئیدی است. به‌ویژه در افراد مبتلا به گریوز و درگیری چشمی گریوز، سیگار می‌تواند شدت بیماری چشمی را افزایش دهد.

اگر سابقه خانوادگی بیماری تیروئید دارید یا علائمی مانند توده یا تورم گردن، تغییرات غیرعادی وزن، تپش قلب، خستگی طولانی، عدم تحمل گرما یا سرما پیدا کرده‌اید، بهتر است برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید.

در مورد مواد غذایی مانند سویا، برخلاف برخی توصیه‌های قدیمی، معمولاً نیازی نیست افراد سالم یا حتی بسیاری از بیماران تیروئیدی آن را به‌طور کامل حذف کنند. مسئله مهم‌تر در افرادی که لووتیروکسین مصرف می‌کنند، رعایت فاصله مناسب میان دارو و غذاهایی است که ممکن است بر جذب آن اثر بگذارند.

همچنین مصرف مکمل سلنیوم به‌صورت روتین برای همه بیماران تیروئیدی توصیه نمی‌شود. سلنیوم یک ماده معدنی ضروری است، اما دریافت بیش از حد آن می‌تواند عوارض ایجاد کند. اگر کمبود سلنیوم مطرح باشد یا پزشک برای شرایط خاصی آن را توصیه کند، مکمل باید با دوز مناسب مصرف شود.

در نهایت، بهترین راه برای کاهش عوارض تیروئید این است که بیماری در زمان مناسب تشخیص داده شود و TSH و هورمون‌های تیروئیدی طبق برنامه پزشک کنترل شوند. این موضوع به‌ویژه در افرادی که هم‌زمان بیماری قلبی دارند اهمیت بیشتری دارد، زیرا کنترل مناسب تیروئید می‌تواند بخشی از مراقبت کلی از سلامت قلب باشد.

مشکلات قلبی چگونه تشخیص داده می‌شوند؟

اگر علائمی دارید که می‌توانند نشان‌دهنده یک مشکل قلبی باشند، پزشک ممکن است برای بررسی دقیق‌تر چند آزمایش درخواست کند. فرایند تشخیص بسته به علائم، سن، سابقه بیماری قلبی، وضعیت تیروئید و عوامل خطر شما می‌تواند ترکیبی از آزمایش خون، ثبت فعالیت الکتریکی قلب و روش‌های تصویربرداری باشد.

همه بیماران به همه این آزمایش‌ها نیاز ندارند. پزشک بر اساس شرایط هر فرد مشخص می‌کند کدام بررسی‌ها ضروری‌تر هستند.

تصویربرداری قلب

روش‌های پیشرفته تصویربرداری مانند سی‌تی‌اسکن عروق کرونر قلب (Coronary CT) یا MRI قلب می‌توانند اطلاعات دقیقی درباره ساختار و عملکرد قلب در اختیار پزشک قرار دهند.

این روش‌ها ممکن است برای بررسی مواردی مانند:

• قدرت پمپاژ قلب
• عملکرد دریچه‌های قلب
• وجود تنگی یا انسداد در عروق
• اندازه و ساختار حفره‌های قلب
• و برخی بیماری‌های عضله قلب

استفاده شوند.

نوع تصویربرداری انتخاب‌شده به سؤال بالینی پزشک بستگی دارد و برای همه بیماران تیروئیدی به‌طور روتین انجام نمی‌شود.

آنژیوگرافی

آنژیوگرافی روشی برای مشاهده دقیق عروق خونی است. این بررسی ممکن است با استفاده از روش‌های مختلفی مانند آنژیوگرافی با اشعه ایکس، MRA یا CTA انجام شود.

در برخی انواع آنژیوگرافی، ماده حاجب وارد جریان خون می‌شود تا عروق قلب با جزئیات بیشتری دیده شوند. این روش می‌تواند به پزشک کمک کند وجود تنگی یا انسداد عروق را بررسی کند.

آنژیوگرافی معمولاً زمانی انجام می‌شود که پزشک به بیماری عروق کرونر یا مشکلات عروقی خاصی مشکوک باشد و صرف داشتن بیماری تیروئید به معنی نیاز به این آزمایش نیست.

آزمایش خون

برخی مشکلات قلبی باعث می‌شوند مواد مشخصی از عضله قلب وارد خون شوند. اندازه‌گیری این مواد می‌تواند به پزشک کمک کند میزان آسیب احتمالی به عضله قلب را ارزیابی کند.

برای مثال در شرایط خاص، آزمایش‌هایی مانند تروپونین برای بررسی آسیب عضله قلب درخواست می‌شوند.

آزمایش خون همچنین می‌تواند برای بررسی عوامل خطر قلبی مانند:

• کلسترول تام
• LDL یا کلسترول بد
• HDL یا کلسترول خوب
• تری‌گلیسرید
• قند خون

انجام شود.

در بیماران مبتلا به بیماری‌های تیروئید، بررسی TSH و هورمون‌های تیروئیدی نیز اهمیت دارد؛ زیرا اختلالات تیروئید می‌توانند روی ضربان قلب، فشار خون و چربی‌های خون اثر بگذارند.

اکوکاردیوگرافی

اکوکاردیوگرافی یا اکو قلب نوعی سونوگرافی قلب است. در این روش، امواج صوتی برای ایجاد تصویر از ساختار و عملکرد قلب استفاده می‌شوند.

اکوکاردیوگرافی می‌تواند به پزشک نشان دهد:

• قلب با چه قدرتی خون را پمپاژ می‌کند
• دریچه‌های قلب چگونه کار می‌کنند
• اندازه حفره‌های قلب چگونه است
• آیا مایعی اطراف قلب وجود دارد یا خیر
• و آیا شواهدی از نارسایی قلبی یا اختلال عملکرد قلب وجود دارد

در فردی که بیماری تیروئید همراه با تنگی نفس، ورم، خستگی شدید یا سایر علائم مشکوک قلبی دارد، پزشک ممکن است انجام اکو را در نظر بگیرد.

نوار قلب یا الکتروکاردیوگرام

الکتروکاردیوگرام یا ECG/EKG یکی از رایج‌ترین آزمایش‌های قلب است. در این آزمایش، الکترودهای کوچکی روی پوست قفسه سینه و معمولاً اندام‌ها قرار داده می‌شوند تا فعالیت الکتریکی قلب ثبت شود.

نوار قلب می‌تواند اطلاعات مهمی درباره:

• سرعت ضربان قلب
• منظم یا نامنظم بودن ریتم
• برخی اختلالات هدایت الکتریکی
• آریتمی‌هایی مانند فیبریلاسیون دهلیزی
• و بعضی نشانه‌های بیماری قلبی

در اختیار پزشک قرار دهد.

این آزمایش به‌خصوص در بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید و تپش قلب اهمیت پیدا می‌کند، چون پرکاری تیروئید می‌تواند احتمال برخی آریتمی‌ها را افزایش دهد.

هولتر مانیتورینگ

هولتر قلب را می‌توان نوعی نوار قلب قابل‌حمل در نظر گرفت. در این روش، دستگاه کوچکی برای معمولاً ۲۴ ساعت یا بیشتر همراه بیمار باقی می‌ماند و فعالیت الکتریکی قلب را هنگام انجام فعالیت‌های روزمره ثبت می‌کند.

هولتر می‌تواند برای افرادی مفید باشد که:

• تپش قلب متناوب دارند
• احساس می‌کنند ضربان قلبشان گاهی نامنظم می‌شود
• سرگیجه یا ضعف دوره‌ای دارند
• اما در زمان مراجعه به مطب نوار قلب طبیعی است

این مسئله در بیماری‌های تیروئیدی اهمیت دارد، زیرا بعضی آریتمی‌ها ممکن است دائمی نباشند و فقط در زمان‌های خاص ظاهر شوند.

چگونه از سلامت قلب محافظت کنیم؟

اگر بیماری تیروئید دارید، کنترل مناسب تیروئید یکی از بخش‌های مهم مراقبت از قلب است؛ اما سلامت قلب فقط به هورمون‌های تیروئیدی وابسته نیست. تغذیه، فعالیت بدنی، فشار خون، کلسترول، مصرف دخانیات و بسیاری عوامل دیگر نیز نقش دارند.

رژیم غذایی مناسب برای قلب داشته باشید

یک رژیم غذایی دوستدار قلب معمولاً شامل مقدار مناسب:

• میوه و سبزیجات
• غلات کامل
• حبوبات
• پروتئین‌های گیاهی
• ماهی
• گوشت‌های کم‌چرب و کمتر فرآوری‌شده
• مغزها و دانه‌ها
• و غذاهای کم‌فرآوری‌شده

است.

در مقابل، بهتر است مصرف نمک زیاد، قند افزوده، چربی‌های ناسالم و غذاهای فوق‌فرآوری‌شده محدود شود.

برای بیماران تیروئیدی نیز مهم است که رژیم‌های بسیار محدودکننده یا مکمل‌های غذایی را بدون دلیل پزشکی شروع نکنند؛ زیرا بعضی مواد غذایی و مکمل‌ها می‌توانند با داروهای تیروئید تداخل داشته باشند.

فعالیت بدنی منظم داشته باشید

فعالیت بدنی منظم یکی از مؤثرترین روش‌ها برای کاهش خطر بیماری‌های قلبی است. توصیه‌های عمومی معمولاً بر حدود ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط در هفته تأکید دارند؛ البته مقدار و شدت ورزش باید متناسب با سن، وضعیت جسمی و بیماری‌های زمینه‌ای انتخاب شود.

اگر پرکاری تیروئید کنترل‌نشده دارید و ضربان قلب شما بالاست یا دچار آریتمی هستید، قبل از شروع ورزش شدید بهتر است با پزشک مشورت کنید. همین موضوع برای افراد مبتلا به نارسایی قلبی یا بیماری عروق کرونر نیز اهمیت دارد.

دخانیات را کنار بگذارید

اگر از سیگار، ویپ یا سایر محصولات حاوی نیکوتین استفاده می‌کنید، ترک آن‌ها یکی از مهم‌ترین اقدامات برای کاهش خطر بیماری قلبی است.

همچنین بهتر است تا حد امکان از دود دست دوم سیگار نیز دوری کنید.

برای برخی بیماران تیروئیدی، به‌خصوص افراد مبتلا به گریوز و درگیری چشمی گریوز، ترک سیگار اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا سیگار می‌تواند بیماری چشمی مرتبط با گریوز را تشدید کند.

کلسترول و فشار خون را کنترل کنید

بالا بودن کلسترول و فشار خون از مهم‌ترین عوامل خطر بیماری قلبی هستند.

اندازه‌گیری دوره‌ای فشار خون و چربی‌های خون به‌خصوص در افرادی که:

• کم‌کاری تیروئید دارند
• اضافه وزن یا دیابت دارند
• سابقه خانوادگی بیماری قلبی دارند
• یا قبلاً کلسترول یا فشار خون بالا داشته‌اند

اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

اگر برای کنترل فشار خون یا کلسترول دارو مصرف می‌کنید، دارو را طبق دستور پزشک ادامه دهید و خودسرانه قطع نکنید.

مصرف الکل را محدود کنید

مصرف بیش از حد الکل می‌تواند با افزایش فشار خون، آریتمی، نارسایی قلبی، افزایش وزن و سکته مغزی همراه باشد.

اگر الکل مصرف می‌کنید، بهتر است مقدار آن را محدود نگه دارید. برای بعضی افراد، به‌ویژه کسانی که بیماری قلبی، کبدی یا داروهای خاص مصرف می‌کنند، ممکن است توصیه به پرهیز کامل شود.

نباید نوشیدن الکل را با هدف «محافظت از قلب» شروع کرد؛ زیرا فواید احتمالی آن از نظر پزشکی قطعی نیست و خطرات مصرف نیز باید در نظر گرفته شوند.

استرس را مدیریت کنید

استرس مزمن می‌تواند بر فشار خون، قند خون، خواب و رفتارهای مرتبط با سلامت اثر بگذارد و در طولانی‌مدت سلامت قلب را تحت تأثیر قرار دهد.

راهکارهای مفید برای کاهش استرس می‌توانند شامل:

• فعالیت بدنی منظم
• خواب کافی
• تکنیک‌های تنفسی و آرام‌سازی
• حمایت اجتماعی
• مشاوره یا روان‌درمانی در صورت نیاز
• و کاهش عوامل استرس‌زای قابل‌کنترل

باشند.

این موضوع در بیماران تیروئیدی اهمیت دیگری هم دارد؛ چون علائم پرکاری تیروئید مانند تپش قلب، لرزش و بی‌قراری گاهی شبیه اضطراب هستند و استرس نیز می‌تواند درک این علائم را شدیدتر کند.

سلامت تیروئید را هم بخشی از سلامت قلب بدانید

اگر بیماری تیروئید دارید، مصرف منظم دارو و انجام آزمایش‌های دوره‌ای بخش مهمی از مراقبت قلبی شماست.

در کم‌کاری تیروئید، درمان مناسب می‌تواند به کنترل بهتر کلسترول، ضربان قلب و فشار خون کمک کند. در پرکاری تیروئید نیز کنترل هورمون‌ها می‌تواند احتمال تپش قلب و برخی آریتمی‌ها را کاهش دهد.

اگر داروی تیروئید مصرف می‌کنید، تغییر خودسرانه دوز می‌تواند روی قلب اثر بگذارد. مصرف بیش از حد لووتیروکسین، برای مثال، می‌تواند باعث بالا رفتن ضربان قلب و افزایش خطر برخی آریتمی‌ها شود.

حتی اگر سابقه بیماری قلبی ندارید و سبک زندگی سالمی دارید، انجام معاینات دوره‌ای و غربالگری‌های مناسب بر اساس سن، سابقه خانوادگی و عوامل خطر فردی همچنان اهمیت دارد.

اگر هم‌زمان با بیماری تیروئید دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش، ضربان بسیار سریع یا نامنظم و مداوم شده‌اید، این علائم را صرفاً به تیروئید نسبت ندهید و برای ارزیابی فوری پزشکی اقدام کنید.

روش‌های کم تهاجمی در درمان بیماری‌های تیروئید

روش‌های درمانی دیگری نیز در سال‌های اخیر به عنوان درمان بیماری‌های تیروئید از جمله پرکاری تیروئید و سرطان تیروئید به کار می‌رود. این روش‌ها که هم اکنون مورد تائید انجمن تیروئید آمریکا بوده و در کشورهای پیشرفته‌ای مانند چین و کره جنوبی نیز در حال انجام است، با استفاده از امواج ماکروویو و یا آر اف به تخریب ندول و یا توده مورد نظر می‌پردازند.

این روش‌ها به صورت کمتر تهاجمی (غیر جراحی) انجام می‌شود و طی آن بیمار با یک بی حسی موضعی و با کمک دستگاه سونوگرافی و یک سوزن باریک درمان می‌شود. امواج از طریق این سوزن باریک به ندول و یا توده مورد هدف تابانیده می‌شود و با توجه به اینکه به غده تیروئید آسیب وارد نمی‌شود بیمار نیازی به مصرف دارو نیز نخواهد داشت. درمان تیروئید باعث کاهش تاثیر تیروئید بر روی قلب و در نتیجه کاهش عوارض‌های خطرناک می‌شود.

هم اکنون این درمان‌ها در ایران نیز قابل انجام است و تصویربرداری پزشکی تیراد به عنوان اولین مرکز فوق تخصصی در درمان بیماری‌های تیروئید و با وجود پزشکان فوق تخصص به انجام آن اهتمام ورزیده‌اند.