درمان عود سرطان پاپیلاری تیروئید در غدد لنفاوی گردن با RFA؛ نتایج پژوهش جدید پزشکان تیراد درباره ضرورت ید رادیواکتیو

آیا پس از درمان غدد لنفاوی درگیر سرطان تیروئید با روش RFA، همچنان به ید رادیواکتیو نیاز داریم؟ این پرسش یکی از موضوعات مهم در تصمیم‌گیری برای درمان بیمارانی است که پس از جراحی سرطان تیروئید، با عود بیماری در غدد لنفاوی گردن مواجه می‌شوند.

پژوهشی که در سال ۲۰۲۶ با مشارکت دکتر حجت ابراهیمی‌نیک و دکتر حسین چگینی، از پزشکان مجموعه تیراد، به همراه جمعی از پژوهشگران و متخصصان دانشگاهی در مجله علمی Polish Journal of Radiology منتشر شده، به بررسی همین موضوع پرداخته است.

در این پژوهش، نتایج درمان ۶۰ بیمار مبتلا به عود سرطان پاپیلاری تیروئید در غدد لنفاوی گردن بررسی شد. یافته‌ها نشان داد که روش رادیوفرکوئنسی ابلیشن (RFA) توانسته است حجم غدد لنفاوی درگیر را در مدت ۱۲ ماه به‌طور میانگین ۹۱٫۹ درصد کاهش دهد. همچنین در مقایسه دو گروه تحت درمان، مزیت اضافه‌ای برای دریافت ید رادیواکتیو پس از RFA مشاهده نشد؛ هرچند به دلیل نوع طراحی مطالعه، نمی‌توان نتیجه گرفت که ید رادیواکتیو در این بیماران بی‌فایده است.

این مقاله به زبان ساده توضیح می‌دهد که عود سرطان تیروئید در غدد لنفاوی گردن چگونه تشخیص داده می‌شود، روش RFA چه کاربردی دارد، چه زمانی ممکن است بیمار به ید رادیواکتیو نیاز داشته باشد و نتایج این پژوهش چه معنایی برای انتخاب درمان دارد.

عود سرطان پاپیلاری تیروئید در غدد لنفاوی گردن چیست؟

سرطان پاپیلاری تیروئید (Papillary Thyroid Carcinoma) شایع‌ترین نوع سرطان بدخیم غده تیروئید است. این بیماری در بسیاری از بیماران روندی آهسته دارد و با درمان مناسب، پیش‌آگهی آن مطلوب است. بااین‌حال، حتی پس از جراحی موفق و درمان‌های تکمیلی، امکان باقی ماندن یا بازگشت سلول‌های سرطانی در برخی بیماران وجود دارد.

یکی از محل‌های شایع عود این سرطان، غدد لنفاوی گردن است. غدد لنفاوی بخشی از سیستم ایمنی بدن هستند و در نقاط مختلف گردن قرار دارند. سلول‌های سرطان پاپیلاری تیروئید ممکن است از طریق مسیرهای لنفاوی به این غدد منتقل شوند و در آن‌ها رشد کنند. به این وضعیت، متاستاز یا درگیری غدد لنفاوی گردن گفته می‌شود.

گاهی بیماری در زمان جراحی اولیه به غدد لنفاوی گسترش پیدا کرده است، اما ضایعات به‌اندازه‌ای کوچک بوده‌اند که در بررسی‌های اولیه شناسایی نشده‌اند. در موارد دیگر، ضایعات باقی‌مانده در طول زمان رشد می‌کنند و در سونوگرافی‌های پیگیری قابل مشاهده می‌شوند.

شنیدن عبارت «عود سرطان» برای هر بیماری نگران‌کننده است، اما باید توجه داشت که عود موضعی سرطان پاپیلاری تیروئید الزاماً به معنای گسترش بیماری به سایر اندام‌ها یا پیش‌آگهی نامطلوب نیست. بسیاری از عودهای محدود به گردن را می‌توان با روش‌های مختلف کنترل یا درمان کرد.

انتخاب درمان مناسب به عوامل متعددی از جمله اندازه غدد لنفاوی، تعداد ضایعات، موقعیت آن‌ها، سابقه جراحی، ویژگی‌های تومور و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.

📌 بیشتر بخوانید: نشانه‌ها و علائمی که نشان می‌دهند سرطان تیروئید در حال متاستاز است

چرا سرطان تیروئید ممکن است پس از جراحی عود کند؟

جراحی تیروئید با هدف برداشتن بافت سرطانی و در صورت لزوم غدد لنفاوی درگیر انجام می‌شود. با وجود این، هیچ روش درمانی نمی‌تواند در همه بیماران احتمال باقی ماندن سلول‌های سرطانی میکروسکوپی را به صفر برساند.

گاهی سلول‌های سرطانی پیش از جراحی اولیه به غدد لنفاوی منتقل شده‌اند، اما به دلیل اندازه بسیار کوچک در تصویربرداری یا حین جراحی قابل شناسایی نبوده‌اند. این سلول‌ها ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها بعد به ضایعات قابل تشخیص تبدیل شوند.

از سوی دیگر، ویژگی‌های زیستی سرطان در افراد مختلف یکسان نیست. برخی تومورها تمایل بیشتری به درگیری غدد لنفاوی دارند و بعضی ممکن است رفتار تهاجمی‌تری نشان دهند. عواملی مانند میزان گسترش اولیه بیماری، تعداد غدد لنفاوی درگیر، اندازه متاستازها و ویژگی‌های پاتولوژیک می‌توانند بر احتمال عود اثر بگذارند.

نکته مهم این است که عود سرطان تیروئید لزوماً نشانه نامناسب بودن درمان اولیه نیست. این اتفاق گاهی با وجود انتخاب صحیح جراحی، ید رادیواکتیو و پیگیری منظم رخ می‌دهد.

به همین دلیل، بیماران پس از درمان سرطان پاپیلاری تیروئید معمولاً به پیگیری طولانی‌مدت نیاز دارند. هدف از این پیگیری‌ها شناسایی تغییرات مشکوک در مراحل اولیه و انتخاب درمان متناسب با وضعیت واقعی بیمار است.

📌 بیشتر بخوانید: درمان نوین سرطان مدولاری تیروئید با RFA

علائم و روش‌های تشخیص درگیری غدد لنفاوی گردن

بسیاری از بیماران مبتلا به عود سرطان پاپیلاری تیروئید در غدد لنفاوی گردن هیچ علامت مشخصی ندارند. در واقع، در تعداد قابل‌توجهی از موارد، ضایعات مشکوک هنگام سونوگرافی دوره‌ای شناسایی می‌شوند، پیش از آنکه بیمار متوجه وجود توده یا تغییر خاصی در گردن خود شود.

گاهی غده لنفاوی درگیر به شکل برجستگی یا توده‌ای در گردن لمس می‌شود. بااین‌حال، وجود غده لنفاوی بزرگ‌شده همیشه به معنای عود سرطان نیست؛ عفونت‌ها و التهاب‌های مختلف نیز می‌توانند باعث بزرگ شدن غدد لنفاوی شوند.

سونوگرافی دقیق گردن یکی از مهم‌ترین ابزارهای بررسی این بیماران است. پزشک در سونوگرافی به ویژگی‌هایی مانند شکل غده لنفاوی، ساختمان داخلی، وجود نقاط کلسیفیه، تغییرات کیستی و الگوی خون‌رسانی توجه می‌کند.

اگر ضایعه مشکوک باشد، ممکن است نمونه‌برداری با سوزن ظریف یا FNA انجام شود. در برخی شرایط، اندازه‌گیری تیروگلوبولین در مایع شست‌وشوی سوزن نمونه‌برداری نیز به تشخیص درگیری متاستاتیک کمک می‌کند.

اندازه‌گیری تیروگلوبولین خون و بررسی آنتی‌بادی ضدتیروگلوبولین نیز در پیگیری بسیاری از بیماران اهمیت دارد. بااین‌حال، تفسیر این آزمایش‌ها باید در کنار شرح‌حال، نوع جراحی قبلی، سطح TSH و یافته‌های تصویربرداری انجام شود.

روش RFA چیست و چگونه غدد لنفاوی متاستاتیک را درمان می‌کند؟

رادیوفرکوئنسی ابلیشن یا RFA (Radiofrequency Ablation) یک روش درمانی کم‌تهاجمی است که در آن از انرژی امواج رادیوفرکوئنسی برای ایجاد گرمای کنترل‌شده و تخریب بافت هدف استفاده می‌شود.

در این روش، پزشک با هدایت سونوگرافی یک الکترود باریک را وارد ضایعه موردنظر می‌کند. انرژی منتقل‌شده از نوک الکترود باعث افزایش دما در محدوده هدف و تخریب حرارتی سلول‌های آن ناحیه می‌شود.

در درمان غدد لنفاوی متاستاتیک سرطان پاپیلاری تیروئید، هدف این است که تا حد امکان بافت درگیر تخریب شود و هم‌زمان از آسیب به ساختارهای سالم و حساس اطراف جلوگیری شود.

این موضوع در ناحیه گردن اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا عروق بزرگ، اعصاب کنترل‌کننده صدا، نای، مری و ساختارهای حیاتی دیگر ممکن است در فاصله کمی از غدد لنفاوی قرار داشته باشند.

یکی از ویژگی‌های مهم RFA این است که معمولاً بدون نیاز به برش جراحی وسیع انجام می‌شود. بیمار در بسیاری از موارد تحت بی‌حسی موضعی قرار می‌گیرد و پزشک می‌تواند موقعیت الکترود و تغییرات ضایعه را به‌صورت لحظه‌ای در سونوگرافی مشاهده کند.

البته RFA برای همه بیماران مبتلا به عود سرطان تیروئید مناسب نیست. این روش بیشتر در موارد منتخب، به‌ویژه در برخی ضایعات محدود و قابل‌دسترسی، مطرح می‌شود و نباید آن را جایگزین همیشگی جراحی یا سایر درمان‌های استاندارد دانست.

📌 بیشتر بخوانید: انقلاب در درمان سرطان تیروئید؛ روش‌های نوین میکرو PTC و RTC رسماً تأیید شدند!

مراحل انجام RFA برای غدد لنفاوی گردن

در اولین مرحله، پزشک باید مطمئن شود که غده لنفاوی موردنظر واقعاً درگیر سرطان پاپیلاری تیروئید است. بررسی تصاویر سونوگرافی، نتایج نمونه‌برداری و سابقه درمان‌های قبلی بیمار در این تصمیم نقش دارند.

پس از تأیید تشخیص، موقعیت ضایعه نسبت به اعصاب، عروق و سایر ساختارهای گردن ارزیابی می‌شود. این مرحله اهمیت زیادی دارد، زیرا ایمنی درمان به انتخاب مسیر مناسب ورود الکترود و امکان کنترل حرارت در محدوده هدف وابسته است.

در روز انجام RFA، ناحیه موردنظر آماده‌سازی و بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. سپس پزشک با هدایت مستقیم سونوگرافی، الکترود را به بخش‌های مختلف غده لنفاوی هدایت می‌کند.

در پژوهش منتشرشده با مشارکت پزشکان تیراد، همه اقدامات RFA با تکنیک Moving-Shot و Pulling-Back انجام شده‌اند. در این شیوه، پزشک به‌جای گرم کردن یک نقطه ثابت، الکترود را به‌صورت کنترل‌شده جابه‌جا می‌کند تا قسمت‌های مختلف ضایعه تحت درمان قرار گیرند.

پس از پایان کار، محل درمان و ساختارهای اطراف بررسی می‌شوند. بیمار نیز از نظر عوارض احتمالی مانند تغییر صدا، درد یا خونریزی تحت نظر قرار می‌گیرد.

نکته مهم این است که نتیجه نهایی RFA معمولاً در همان روز مشخص نمی‌شود. بافت تخریب‌شده در هفته‌ها و ماه‌های بعد به‌تدریج کوچک می‌شود و به همین دلیل، سونوگرافی‌های پیگیری بخش ضروری ارزیابی موفقیت درمان هستند.

مزایای RFA در مقایسه با جراحی مجدد گردن

جراحی همچنان یکی از درمان‌های اصلی عود ساختاری سرطان پاپیلاری تیروئید در غدد لنفاوی گردن است. به‌ویژه در بیمارانی که درگیری گسترده یا چندین غده لنفاوی متاستاتیک دارند، جراحی ممکن است بهترین گزینه درمانی باشد.

بااین‌حال، جراحی مجدد گردن در برخی بیماران پیچیده‌تر از جراحی اولیه است. تغییرات ناشی از عمل قبلی، چسبندگی بافت‌ها و نزدیکی ضایعات به اعصاب و عروق می‌توانند انجام جراحی را دشوارتر کنند.

در چنین شرایطی، RFA ممکن است برای بعضی بیماران یک گزینه درمانی قابل بررسی باشد.

یکی از مزایای بالقوه RFA، هدف قرار دادن یک ضایعه مشخص بدون نیاز به باز کردن مجدد ناحیه جراحی‌شده است. از سوی دیگر، برخلاف جراحی، در RFA غده لنفاوی از بدن خارج نمی‌شود، بلکه بافت آن تحت تخریب حرارتی قرار می‌گیرد.

بنابراین مقایسه این دو روش صرفاً بر اساس میزان تهاجمی بودن درست نیست. مهم‌ترین معیار انتخاب درمان، کنترل ایمن و مؤثر بیماری در هر بیمار است.

ید رادیواکتیو (RAI) چیست و چه نقشی در درمان سرطان تیروئید دارد؟

ید رادیواکتیو یا RAI (Radioactive Iodine) یکی از درمان‌هایی است که در بیماران منتخب مبتلا به سرطان پاپیلاری و فولیکولار تیروئید استفاده می‌شود.

سلول‌های طبیعی تیروئید برای تولید هورمون‌های خود ید جذب می‌کنند. برخی سلول‌های سرطان تیروئید نیز این قابلیت را حفظ می‌کنند. درمان با ید رادیواکتیو از همین ویژگی استفاده می‌کند تا پرتو را به سلول‌های جذب‌کننده ید برساند.

RAI ممکن است پس از جراحی برای از بین بردن بافت باقی‌مانده تیروئید، درمان بیماری باقی‌مانده حساس به ید یا کاهش احتمال عود در بیماران منتخب به کار رود.

بااین‌حال، همه بیماران مبتلا به سرطان پاپیلاری تیروئید به ید رادیواکتیو نیاز ندارند. تصمیم برای تجویز آن به سطح خطر بیماری، یافته‌های پاتولوژی، میزان گسترش سرطان و ارزیابی پاسخ به درمان قبلی بستگی دارد.

موضوع مهم دیگر این است که همه ضایعات عودکننده سرطان تیروئید لزوماً ید رادیواکتیو را جذب نمی‌کنند. بعضی ضایعات در طول زمان توانایی جذب مؤثر ید را از دست می‌دهند و در چنین شرایطی تکرار RAI ممکن است فایده درمانی قابل‌توجهی نداشته باشد.

از طرف دیگر، استفاده غیرضروری از ید رادیواکتیو می‌تواند بیمار را در معرض عوارضی مانند التهاب غدد بزاقی، خشکی دهان و اختلالات وابسته به دوز و شرایط فردی قرار دهد.

به همین دلیل، سؤال اصلی این نیست که آیا RAI به‌طور کلی درمان مفیدی است یا نه؛ بلکه این است که آیا در شرایط مشخص یک بیمار، دریافت RAI می‌تواند سود درمانی بیشتری ایجاد کند؟

📌 بیشتر بخوانید: مراحل سرطان تیروئید چیست؟

آیا همه بیماران پس از RFA به ید رادیواکتیو نیاز دارند؟

پاسخ کوتاه این است: خیر، دریافت ید رادیواکتیو پس از RFA برای همه بیماران ضروری نیست؛ اما حذف آن نیز نباید بدون ارزیابی تخصصی انجام شود.

در بیماری که یک غده لنفاوی محدود و قابل‌درمان دارد، سابقه دریافت RAI داشته و شواهدی از بیماری فعال در سایر نقاط بدن مشاهده نمی‌شود، ممکن است تیم درمان به این نتیجه برسد که پس از RFA، پیگیری دقیق کافی است.

در مقابل، اگر شواهدی از بیماری باقی‌مانده یا متاستازهای حساس به ید وجود داشته باشد، RAI همچنان می‌تواند بخشی از برنامه درمانی بیمار باشد.

یکی از عواملی که تصمیم‌گیری را پیچیده می‌کند، سابقه درمان قبلی است. برای مثال، فردی که پیش‌تر چندین دوره ید رادیواکتیو دریافت کرده، لزوماً شرایط یکسانی با بیماری که تاکنون RAI دریافت نکرده است ندارد.

نتیجه اسکن‌های هسته‌ای، وضعیت تیروگلوبولین، میزان درگیری غدد لنفاوی و خطر عود نیز باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.

پژوهش جدید منتشرشده با مشارکت پزشکان تیراد دقیقاً به همین موضوع پرداخته است: آیا اضافه کردن ید رادیواکتیو پس از درمان غدد لنفاوی متاستاتیک با RFA، در نتایج پیگیری بیماران تفاوتی ایجاد می‌کند؟

معرفی پژوهش جدید پزشکان تیراد در مجله Polish Journal of Radiology

در سال ۲۰۲۶، مقاله‌ای علمی درباره نتایج استفاده از RFA در درمان عود سرطان پاپیلاری تیروئید در غدد لنفاوی گردن در مجله Polish Journal of Radiology منتشر شد.

این پژوهش با مشارکت دکتر حجت ابراهیمی‌نیک و دکتر حسین چگینی، از پزشکان مجموعه تیراد، و همکاری دکتر معصومه آزادی، دکتر ایرج حیدری، دکتر مهرشاد عباسی، دکتر مریم رفیع‌منش و دکتر هاله چهره‌گشا انجام شده است.

موضوع اصلی مطالعه، بررسی پیامدهای درمان بیماران مبتلا به عود سرطان پاپیلاری تیروئید در غدد لنفاوی گردن پس از RFA و مقایسه نتایج بیمارانی بود که پس از این اقدام ید رادیواکتیو دریافت کرده بودند با کسانی که RFA به‌تنهایی برای آن‌ها انجام شده بود.

اهمیت این پژوهش برای بیماران در آن است که به یکی از پرسش‌های کاربردی پس از درمان می‌پردازد: آیا پس از تخریب حرارتی غده لنفاوی متاستاتیک، اضافه کردن درمان دیگری همیشه لازم است؟

انتشار چنین پژوهشی نشان‌دهنده مشارکت پزشکان تیراد در فعالیت‌های علمی مرتبط با درمان‌های کم‌تهاجمی بیماری‌های تیروئید است. البته نتایج هر مطالعه باید با توجه به روش تحقیق، تعداد بیماران، مدت پیگیری و محدودیت‌های آن تفسیر شود.

در ادامه، یافته‌های این مقاله را با زبانی ساده و با تأکید بر معنای بالینی آن‌ها برای بیماران مرور می‌کنیم.

هدف و روش انجام پژوهش

این پژوهش از نوع مطالعه هم‌گروهی گذشته‌نگر (Retrospective Cohort Study) بود. یعنی پژوهشگران اطلاعات بیمارانی را بررسی کردند که پیش‌تر تحت درمان قرار گرفته بودند و سپس نتایج ثبت‌شده آن‌ها را با یکدیگر مقایسه کردند.

در مجموع، اطلاعات ۶۰ بیمار دارای عود تأییدشده سرطان پاپیلاری تیروئید در غدد لنفاوی گردن وارد مطالعه شد.

میانگین سن بیماران ۳۹٫۸ سال بود و حدود ۶۸ درصد شرکت‌کنندگان را زنان تشکیل می‌دادند.

تمام بیماران تحت درمان RFA قرار گرفته بودند، اما از نظر دریافت ید رادیواکتیو به دو گروه تقسیم شدند.

گروه اول ۳۰ بیمار RFA به‌تنهایی

گروه دوم ۳۰ بیمار RFA همراه RAI

پژوهشگران در پیگیری‌های ۶ و ۱۲ ماهه، میزان کاهش حجم غدد لنفاوی، تغییرات تیروگلوبولین خون، عوارض درمان و شواهد عود بیماری را بررسی کردند.

نکته مهم این است که این مطالعه یک کارآزمایی تصادفی نبود؛ بنابراین ممکن است ویژگی‌های اولیه دو گروه یکسان نبوده باشد. برای مثال، پزشکان احتمالاً بر اساس شرایط بالینی و خطر بیماری تصمیم به تجویز RAI گرفته بودند.

به همین دلیل، این پژوهش برای توصیف نتایج درمان ارزشمند است، اما نمی‌تواند به‌تنهایی اثبات کند که اضافه کردن یا حذف ید رادیواکتیو علت یک پیامد مشخص بوده است.

نتایج کاهش حجم غدد لنفاوی پس از RFA

یکی از مهم‌ترین معیارهای بررسی موفقیت RFA، نسبت کاهش حجم ضایعه یا Volume Reduction Ratio (VRR) است.

این شاخص نشان می‌دهد حجم غده لنفاوی نسبت به اندازه اولیه آن چند درصد کاهش یافته است. هرچه مقدار VRR بالاتر باشد، کوچک شدن ضایعه بیشتر بوده است.

نتایج پژوهش نشان داد که غدد لنفاوی تحت درمان در طول پیگیری به میزان قابل‌توجهی کوچک شدند.

این اعداد نشان می‌دهند که حجم غدد لنفاوی متاستاتیک پس از درمان به‌طور میانگین کاهش چشمگیری داشته است. کاهش حجم مشاهده‌شده از نظر آماری نیز معنادار بود.

برای درک ساده‌تر موضوع، فرض کنید حجم اولیه یک غده لنفاوی یک سانتی‌متر مکعب باشد. کاهش حجم ۹۱٫۹ درصدی به این معناست که حجم باقی‌مانده آن به حدود ۰٫۰۸۱ سانتی‌متر مکعب می‌رسد.

البته این فقط یک مثال برای توضیح مفهوم VRR است و به معنای آن نیست که همه بیماران دقیقاً چنین کاهشی داشته‌اند.

همچنین کوچک شدن ضایعه به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که تمام سلول‌های سرطانی از بین رفته‌اند. برای ارزیابی پاسخ درمان باید تغییرات سونوگرافی، وجود یا نبود بافت زنده در ضایعه، آزمایش‌های مرتبط و وضعیت سایر نواحی بدن نیز بررسی شوند.

تأثیر RFA بر سطح تیروگلوبولین خون

تیروگلوبولین یا Tg پروتئینی است که توسط سلول‌های تیروئید تولید می‌شود. پس از برداشتن کامل تیروئید، اندازه‌گیری این پروتئین در بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان پاپیلاری تیروئید به ارزیابی وجود بافت تیروئیدی باقی‌مانده یا بیماری فعال کمک می‌کند.

در بیمارانی که غده تیروئید آن‌ها برداشته شده است، افزایش تیروگلوبولین ممکن است یکی از نشانه‌های نیاز به بررسی بیشتر باشد، اما تفسیر آن همیشه ساده نیست.

در مطالعه منتشرشده، میانگین تیروگلوبولین بیماران پس از ۱۲ ماه کاهش یافت.

این کاهش می‌تواند با پاسخ مناسب به درمان موضعی سازگار باشد. بااین‌حال، تیروگلوبولین به‌تنهایی معیار کافی برای تعیین موفقیت کامل RFA نیست.

برای مثال، مقدار Tg تحت تأثیر سطح TSH، میزان بافت تیروئیدی باقی‌مانده و وجود آنتی‌بادی ضدتیروگلوبولین قرار می‌گیرد. حتی در بعضی بیماران ممکن است بیماری ساختاری قابل مشاهده وجود داشته باشد، درحالی‌که مقدار تیروگلوبولین بسیار پایین است.

بنابراین لازم است پزشک روند تغییرات این آزمایش را همراه با سونوگرافی و سایر اطلاعات بالینی تفسیر کند.

مقایسه نتایج RFA به‌تنهایی با RFA همراه ید رادیواکتیو

مهم‌ترین پرسش مطالعه این بود که آیا دریافت RAI پس از RFA می‌تواند احتمال عود بیماری را کاهش دهد یا پاسخ درمان را بهتر کند؟

در این پژوهش، ۳۰ بیمار RFA به‌تنهایی دریافت کرده بودند و ۳۰ بیمار علاوه بر RFA، ید رادیواکتیو نیز دریافت کردند.

بر اساس نتایج گزارش‌شده، در پایان ۱۲ ماه پیگیری، مزیت اضافه‌ای برای RAI از نظر عود ساختاری یا بیوشیمیایی شناسایی نشد.

این یافته از نظر بالینی قابل توجه است؛ زیرا نشان می‌دهد تجویز درمان تکمیلی پس از RFA باید بر اساس ویژگی‌های بیمار انجام شود و نمی‌توان ضرورت آن را برای همه افراد یکسان فرض کرد.

بااین‌حال، تفاوت مهمی میان دو عبارت «مزیتی مشاهده نشد» و «ثابت شد که درمان هیچ مزیتی ندارد» وجود دارد.

پژوهش حاضر نمی‌تواند ثابت کند که ید رادیواکتیو پس از RFA بی‌اثر است. تعداد بیماران محدود بود، مدت پیگیری ۱۲ ماه بود و گروه‌ها نیز به‌صورت تصادفی انتخاب نشده بودند.

نویسندگان مقاله به مسئله Confounding by Indication یا مخدوش‌شدگی ناشی از علت تجویز درمان اشاره کرده‌اند. به زبان ساده، ممکن است بیمارانی که RAI دریافت کرده‌اند از ابتدا خطر بالاتری داشته باشند یا شرایط بالینی متفاوتی نسبت به گروه دیگر داشته باشند.

در چنین وضعیتی، مقایسه مستقیم نتایج دو گروه الزاماً اثر واقعی ید رادیواکتیو را نشان نمی‌دهد.

بنابراین پیام درست این مطالعه برای بیماران چنین است: RAI پس از RFA نباید به‌صورت خودکار برای همه تجویز شود، اما درباره حذف یا ضرورت آن نیز باید با توجه به شرایط فردی و نظر تیم درمان تصمیم گرفت.

میزان موفقیت، عوارض و احتمال عود مجدد

در کنار کاهش حجم غدد لنفاوی، پژوهشگران میزان موفقیت درمان و عوارض احتمالی را نیز بررسی کردند.

بر اساس نتیجه‌گیری مقاله، RFA با نرخ موفقیت گزارش‌شده ۹۷ درصد همراه بود. این عدد نتیجه امیدوارکننده‌ای است، اما باید در چارچوب تعریف موفقیت در همان مطالعه تفسیر شود و نباید آن را معادل درمان قطعی ۹۷ درصد بیماران در بلندمدت دانست.

از نظر ایمنی، در میان ۶۰ بیمار مطالعه، یک مورد گرفتگی صدای گذرا پس از RFA گزارش شد.

تغییر صدا یکی از عوارضی است که در درمان ضایعات نزدیک اعصاب حنجره اهمیت دارد. حتی اگر احتمال آن پایین باشد، پزشک باید پیش از درمان فاصله ضایعه از مسیر اعصاب را به‌دقت بررسی کند.

همچنین در مدت پیگیری، ۱۰ غده لنفاوی عودکننده جدید در ۹ بیمار مشاهده شد. این تعداد معادل ۱۵ درصد کل بیماران مطالعه بود.

نکته مهم آن است که بروز غدد لنفاوی جدید لزوماً به معنی شکست تخریب ضایعه درمان‌شده نیست. ممکن است ضایعه اصلی به درمان پاسخ داده باشد، اما بیماری در ناحیه دیگری از گردن شناسایی شود.

به همین دلیل، بیماران پس از RFA همچنان به پیگیری منظم نیاز دارند. نتایج مناسب سونوگرافی در محل درمان، ضرورت بررسی سایر بخش‌های گردن را از بین نمی‌برد.

در مجموع، یافته‌های این مطالعه نشان‌دهنده پاسخ موضعی امیدوارکننده و عوارض گزارش‌شده محدود در گروه بررسی‌شده است؛ بااین‌حال، تعیین اثربخشی و ایمنی بلندمدت به مطالعات بزرگ‌تر و پیگیری طولانی‌تر نیاز دارد.

چه بیمارانی کاندید مناسب درمان RFA هستند؟

یکی از مهم‌ترین نکاتی که بیماران باید بدانند این است که RFA یک روش درمانی انتخابی است، نه درمانی یکسان برای تمام موارد عود سرطان تیروئید.

در بیمارانی که تنها یک یا تعداد محدودی غده لنفاوی درگیر دارند، به‌ویژه اگر ضایعات کوچک، قابل مشاهده در سونوگرافی و از نظر فنی قابل‌دسترسی باشند، ممکن است RFA به‌عنوان یکی از گزینه‌های درمانی مطرح شود.

این روش برای برخی بیمارانی که سابقه جراحی گردن دارند و انجام جراحی مجدد برای آن‌ها با دشواری یا خطر بیشتری همراه است، می‌تواند اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.

همچنین در مواردی که بیمار امکان جراحی مجدد ندارد یا پس از آگاهی از مزایا و محدودیت‌ها تمایلی به جراحی ندارد، پزشک می‌تواند مناسب بودن درمان کم‌تهاجمی را بررسی کند.

اما موقعیت ضایعه تعیین‌کننده است. اگر غده لنفاوی در فاصله بسیار نزدیک به اعصاب یا ساختارهای حیاتی قرار داشته باشد و امکان محافظت مناسب وجود نداشته باشد، RFA ممکن است انتخاب ایمنی نباشد.

از سوی دیگر، اگر بیمار درگیری گسترده چندین ناحیه لنفاوی داشته باشد، درمان تنها یک یا چند ضایعه با RFA ممکن است برای کنترل کامل بیماری کافی نباشد.

حتی در بعضی بیماران مبتلا به عود کم‌حجم و پایدار، ممکن است پایش فعال بدون مداخله فوری گزینه مناسبی باشد؛ به‌خصوص زمانی که ضایعه کوچک است، رشد قابل‌توجهی ندارد و خطری برای ساختارهای اطراف ایجاد نمی‌کند.

بنابراین انتخاب میان RFA، جراحی، RAI یا پایش فعال باید پس از بررسی دقیق و ترجیحاً با مشارکت متخصصان مرتبط مانند غدد، جراحی، رادیولوژی مداخله‌ای و پزشکی هسته‌ای انجام شود.

مراقبت‌ها و پیگیری‌های ضروری پس از RFA

موفقیت درمان RFA تنها به انجام صحیح اقدام در روز درمان محدود نمی‌شود. پیگیری منظم پس از RFA بخش جدایی‌ناپذیر برنامه درمان سرطان تیروئید است.

در روزهای ابتدایی پس از درمان، ممکن است بیمار درد یا حساسیت خفیفی در محل ورود الکترود احساس کند. شدت و مدت این علائم از فردی به فرد دیگر متفاوت است و پزشک بر اساس وضعیت بیمار توصیه‌های لازم را ارائه می‌دهد.

بروز تغییر صدا، دشواری بلع، تورم رو به افزایش گردن یا مشکلات تنفسی نیازمند توجه پزشکی است. به‌ویژه تنگی نفس یا تورم سریع گردن باید فوراً ارزیابی شود.

در ماه‌های بعد، سونوگرافی برای بررسی تغییر اندازه ضایعه درمان‌شده و جست‌وجوی غدد لنفاوی مشکوک جدید انجام می‌شود.

در پژوهش پزشکان تیراد، نتایج درمان در ماه‌های ششم و دوازدهم مورد بررسی قرار گرفت. البته این زمان‌بندی پژوهشی به این معنا نیست که تمام بیماران باید دقیقاً با همین فاصله پیگیری شوند.

فواصل سونوگرافی و آزمایش خون باید بر اساس سطح خطر بیماری، یافته‌های قبلی و نظر پزشک تنظیم شود. ممکن است بعضی بیماران به بررسی زودتر یا پیگیری نزدیک‌تر نیاز داشته باشند.

آزمایش تیروگلوبولین و آنتی‌بادی ضدتیروگلوبولین نیز در بیماران مناسب می‌تواند بخشی از این برنامه باشد.

نکته مهم دیگر ادامه مصرف صحیح لووتیروکسین و تنظیم TSH بر اساس هدف درمانی تعیین‌شده توسط متخصص غدد است. بیمار نباید به دلیل کاهش حجم غده لنفاوی یا بهتر شدن نتایج آزمایش، داروهای خود را خودسرانه تغییر دهد.

نقش پزشکان تیراد در پژوهش و درمان‌های کم‌تهاجمی سرطان تیروئید

توسعه روش‌های کم‌تهاجمی در درمان بیماری‌های تیروئید، علاوه بر مهارت عملی، به ارزیابی علمی نتایج درمان نیاز دارد. هرچه اطلاعات بیشتری درباره اثربخشی، عوارض و احتمال عود پس از درمان جمع‌آوری شود، امکان تصمیم‌گیری دقیق‌تر برای بیماران فراهم می‌شود.

در همین راستا، دکتر حجت ابراهیمی‌نیک و دکتر حسین چگینی، از پزشکان مجموعه تیراد، در پژوهش منتشرشده در مجله Polish Journal of Radiology مشارکت داشته‌اند.

این مقاله با همکاری گروهی از پژوهشگران و متخصصان دانشگاهی تهیه شده و به بررسی نتایج درمان غدد لنفاوی متاستاتیک سرطان پاپیلاری تیروئید با روش RFA پرداخته است.

اهمیت این همکاری علمی در آن است که موضوع پژوهش مستقیماً با یکی از پرسش‌های واقعی بیماران و پزشکان ارتباط دارد: پس از درمان موضعی عود سرطان تیروئید، چه زمانی لازم است درمان تکمیلی انجام شود؟

یافته‌های مقاله نشان می‌دهد RFA در جمعیت مورد بررسی با کاهش قابل‌توجه حجم ضایعات و میزان اندک عوارض گزارش‌شده همراه بوده است. در عین حال، پژوهشگران در تفسیر نتایج مربوط به ید رادیواکتیو احتیاط علمی لازم را رعایت کرده‌اند و بر ضرورت انجام مطالعات تصادفی آینده تأکید داشته‌اند.

برای مخاطبان تیراد، این پژوهش فرصتی است تا با یکی از زمینه‌های فعالیت علمی پزشکان این مجموعه و نقش تحقیقات بالینی در بهبود تصمیم‌گیری درمانی آشنا شوند.

هدف از انتخاب درمان مناسب، صرفاً استفاده از جدیدترین فناوری نیست؛ بلکه یافتن روشی است که برای شرایط همان بیمار، بیشترین منفعت و کمترین خطر قابل قبول را داشته باشد.

اگر بیمار سابقه سرطان پاپیلاری تیروئید دارد و در سونوگرافی پیگیری، غده لنفاوی مشکوکی در گردن مشاهده شده است، ارزیابی تخصصی می‌تواند به مشخص شدن نیاز به نمونه‌برداری، پیگیری، درمان موضعی یا سایر اقدامات کمک کند.

نتیجه‌گیری

پژوهش منتشرشده در سال ۲۰۲۶ با مشارکت دکتر حجت ابراهیمی‌نیک و دکتر حسین چگینی از پزشکان تیراد، اطلاعات ارزشمندی درباره درمان عود سرطان پاپیلاری تیروئید در غدد لنفاوی گردن ارائه کرده است.

نتایج بررسی ۶۰ بیمار نشان داد که RFA با کاهش میانگین ۹۱٫۹ درصدی حجم غدد لنفاوی پس از ۱۲ ماه همراه بوده است. همچنین میزان موفقیت گزارش‌شده ۹۷ درصد بود و تنها یک مورد گرفتگی صدای گذرا به‌عنوان عارضه پس از درمان گزارش شد.

در مقایسه بیماران دریافت‌کننده RFA به‌تنهایی و بیماران دریافت‌کننده RFA همراه با ید رادیواکتیو، مزیت اضافه‌ای برای RAI در طول ۱۲ ماه پیگیری شناسایی نشد.

بااین‌حال، به دلیل گذشته‌نگر و غیرتصادفی بودن مطالعه، این یافته به معنی اثبات بی‌فایده بودن RAI پس از RFA نیست. تصمیم درباره دریافت ید رادیواکتیو باید بر اساس ویژگی‌های سرطان، درمان‌های قبلی، وضعیت جذب ید و میزان خطر بیماری گرفته شود.

پیام مهم این پژوهش برای بیماران آن است که عود سرطان پاپیلاری تیروئید در غدد لنفاوی گردن همیشه به معنای نیاز به جراحی مجدد یا دریافت خودکار ید رادیواکتیو نیست. در برخی بیماران، RFA می‌تواند یکی از گزینه‌های کم‌تهاجمی قابل بررسی باشد؛ درحالی‌که برای گروهی دیگر، جراحی، درمان سیستمیک، RAI یا حتی پایش فعال مناسب‌تر خواهد بود.

انتخاب روش درمان باید فردمحور و بر پایه ارزیابی تخصصی انجام شود.

پرسش‌های متداول بیماران درباره RFA و ید رادیواکتیو

۱. آیا RFA می‌تواند سرطان تیروئید عودکرده در غدد لنفاوی گردن را درمان کند؟

RFA می‌تواند در برخی بیماران منتخب، غدد لنفاوی متاستاتیک سرطان پاپیلاری تیروئید را با استفاده از انرژی حرارتی تخریب کند. در مطالعه منتشرشده با مشارکت پزشکان تیراد، میانگین کاهش حجم غدد لنفاوی پس از ۱۲ ماه به ۹۱٫۹ درصد رسید.

بااین‌حال، پاسخ مناسب یک ضایعه به RFA به معنای تضمین ریشه‌کن شدن تمام بیماری در بدن نیست. پزشک باید قبل و بعد از درمان وضعیت سایر غدد لنفاوی و احتمال وجود بیماری در نقاط دیگر را بررسی کند.

۲. آیا پس از RFA حتماً باید ید رادیواکتیو دریافت کنم؟

خیر. دریافت ید رادیواکتیو پس از RFA برای همه بیماران الزامی نیست.

در پژوهش مورد بحث، مزیت اضافه‌ای برای RAI در پیگیری ۱۲ ماهه شناسایی نشد، اما این مطالعه برای اثبات بی‌فایده بودن ید رادیواکتیو طراحی نشده بود.

تصمیم نهایی به سابقه درمان، خطر بیماری، وضعیت جذب ید و یافته‌های تصویربرداری و آزمایشگاهی شما بستگی دارد.

۳. آیا RFA از جراحی مجدد گردن بهتر است؟

نمی‌توان گفت یکی از این دو روش برای همه بیماران بهتر است. RFA مزایایی مانند کم‌تهاجمی بودن و امکان انجام با بی‌حسی موضعی دارد، اما برای درمان تمام الگوهای عود سرطان تیروئید مناسب نیست.

در موارد درگیری گسترده یا چندین غده لنفاوی، جراحی ممکن است انتخاب مناسب‌تری باشد. در مقابل، برای بعضی بیماران دارای ضایعات محدود و سابقه جراحی، RFA می‌تواند گزینه‌ای قابل بررسی باشد.

۴. آیا احتمال عود مجدد سرطان تیروئید پس از RFA وجود دارد؟

بله. حتی پس از درمان موفق ضایعه هدف، امکان شناسایی غدد لنفاوی متاستاتیک جدید وجود دارد.

در پژوهش ۶۰ نفره مورد بحث، طی دوره پیگیری ۱۰ غده لنفاوی عودکننده جدید در ۹ بیمار گزارش شد. این موضوع نشان می‌دهد که پیگیری منظم پس از RFA همچنان ضروری است.

۵. چگونه بفهمم برای درمان غدد لنفاوی متاستاتیک گردن کاندید مناسبی برای RFA هستم؟

برای تعیین مناسب بودن RFA باید ابتدا تشخیص متاستاز تأیید شود و تعداد، اندازه و موقعیت غدد لنفاوی درگیر مشخص باشد.

همچنین سابقه جراحی، درمان با ید رادیواکتیو، نتایج سونوگرافی، سطح تیروگلوبولین و وضعیت کلی بیماری باید بررسی شود.

اگر سابقه سرطان پاپیلاری تیروئید دارید و در بررسی‌های اخیر غده لنفاوی مشکوکی مشاهده شده است، ارزیابی توسط پزشکان آشنا با درمان‌های کم‌تهاجمی تیروئید می‌تواند به انتخاب روش مناسب کمک کند.

منبع علمی مقاله

Ebrahiminik H, Azadi M, Heydari I, Abbasi M, Rafieemanesh M, Chegeni H, Chehrehgosha H.

Recurrent papillary thyroid carcinoma in cervical lymph nodes: outcomes of radiofrequency ablation compared to radioactive iodine.

Polish Journal of Radiology. 2026;91(1):438–۴۴۳.

DOI: ۱۰.۵۱۱۴/pjr/220558

یادداشت پزشکی: این مطلب برای آگاهی بیماران تهیه شده و جایگزین معاینه، تشخیص یا تصمیم‌گیری درمانی توسط پزشک نیست. نتایج پژوهش بیانگر یافته‌های گروه بررسی‌شده هستند و نباید به همه بیماران تعمیم داده شوند.