چالش‌های باروری و بارداری در افراد مبتلا به بیماری تیروئید

احتمال تشخیص جدید و مشکلات در مدیریت فعلی بیماری

داشتن بیماری تیروئید می‌تواند بر باروری شما تأثیر بگذارد و همچنین برنامه درمانی‌تان را پس از باردار شدن تحت تأثیر قرار دهد. تیروئید نقش حیاتی در دوران بارداری دارد زیرا تنظیم تولید هورمون‌های تیروئیدی تری‌یدوتیرونین (T3) و تیروکسین (T4) را بر عهده دارد؛ این هورمون‌ها برای رشد مغز و سیستم عصبی جنین بسیار مهم هستند.

اگر شما مبتلا به بیماری تیروئید هستید، باید در طول دوران بارداری به‌طور منظم تحت نظر قرار بگیرید. همچنین اگر علائمی از بیماری تیروئید دارید ولی هنوز تشخیص داده نشده‌اید، مهم است که این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید تا بتواند آزمایشات لازم را انجام دهد و در صورت نیاز درمان مناسب را برای حفظ سلامت شما و جنین آغاز کند.

چالش‌های بالقوه در باروری

عملکرد صحیح تیروئید برای سلامت دستگاه تولید مثل، توانایی باردار شدن موفق، گذراندن دوران بارداری و زایمان نوزادی سالم بسیار ضروری است. انجمن تیروئید آمریکا (ATA) توصیه می‌کند که تمام زنانی که برای درمان ناباروری اقدام می‌کنند، سطح هورمون محرک تیروئید (TSH) آن‌ها بررسی شود تا احتمال وجود بیماری تیروئید شناسایی یا رد شود؛ زیرا این بیماری می‌تواند به مشکلات باروری منجر شود.

TSH هورمونی است که از غده هیپوفیز ترشح می‌شود و تولید T3 و T4 را تحریک می‌کند.

در ادامه، برخی از چالش‌های رایجی را که ممکن است در صورت عدم تشخیص یا درمان مناسب بیماری تیروئید با آن روبه‌رو شوید، مرور می‌کنیم:

• چالش باروری: افزایش احتمال بروز چرخه‌های بدون تخمک‌گذاری (Anovulatory Cycles)
• چه اتفاقی می‌افتد: اگرچه ممکن است در این چرخه‌ها قاعدگی داشته باشید، اما به دلیل آزاد نشدن تخمک، امکان باردار شدن وجود ندارد.

تشخیص این چرخه‌ها می‌تواند از طریق کیت‌های پیش‌بینی تخمک‌گذاری یا پایش دمای پایه بدن (BBT) و سایر نشانه‌های باروری انجام شود.

خبر خوب اینکه با تشخیص و درمان صحیح بیماری تیروئید، احتمال بروز این چرخه‌های غیرتخمک‌گذاری کاهش می‌یابد. البته اگر پس از پایدار شدن عملکرد تیروئید همچنان این مشکل وجود داشته باشد، باید سایر دلایل از جمله شیردهی، تغییرات پیش‌یائسگی، اختلالات غدد فوق کلیوی، بی‌اشتهایی، مشکلات تخمدان یا سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) بررسی شود.

• چالش باروری: افزایش احتمال نقص در فاز لوتئال (Luteal Phase) چرخه قاعدگی
  چه اتفاقی می‌افتد: اگر فاز لوتئال شما بیش از حد کوتاه باشد، تخمک بارورشده پیش از آن‌که فرصت لانه‌گزینی در رحم را پیدا کند، همراه با خون قاعدگی دفع می‌شود.

فاز لوتئال کوتاه اغلب از طریق ثبت دمای پایه بدن (BBT) قابل شناسایی است. در برخی موارد، ممکن است پزشک شما آزمایش‌هایی مانند سطح هورمون محرک فولیکول (FSH)، هورمون لوتئینیزه‌کننده (LH)، و سطح پروژسترون را نیز درخواست کند.

اشاره به نقص فاز لوتئال به عنوان علت ناباروری یا سقط جنین همچنان بحث‌برانگیز است، چرا که تشخیص دقیق این وضعیت دشوار است. به همین دلیل شواهد کافی برای اثبات قطعی نقش آن وجود ندارد، اما تحقیقات موجود به‌طور قوی احتمال می‌دهند که این نقص در مشکلات باروری نقش داشته باشد.

تشخیص و درمان صحیح بیماری تیروئید ممکن است در برخی افراد نقص فاز لوتئال را برطرف کند. با این حال، در برخی دیگر، کمبود پروژسترون – که برای تشکیل یک لایه آندومتر سالم در رحم ضروری است – می‌تواند عامل اصلی باشد. در این موارد، استفاده از پروژسترون مکمل به برخی افراد کمک کرده تا بارداری سالمی را تجربه کنند و نوزاد سالمی به دنیا بیاورند.

• چالش باروری: افزایش خطر هایپرپرولاکتینمی (Hyperprolactinemia) افزایش سطح هورمون پرولاکتین (هورمونی که مسئول تولید شیر است)
• چه اتفاقی می‌افتد:هایپرپرولاکتینمی می‌تواند تأثیرات متعددی بر باروری بگذارد، از جمله تخمک‌گذاری نامنظم و چرخه‌های بدون تخمک‌گذاری (anovulatory cycles).

هیپوتالاموس شما هورمونی به نام TRH (هورمون آزادکننده تیروتروپین) تولید می‌کند که باعث تحریک هیپوفیز برای ترشح TSH می‌شود؛ TSH نیز تیروئید را تحریک می‌کند تا هورمون‌های تیروئیدی بیشتری تولید کند. وقتی عملکرد تیروئید به‌درستی انجام نمی‌شود، سطح TRH بالا می‌رود و این می‌تواند باعث افزایش ترشح پرولاکتین از هیپوفیز شود.

در افرادی که در حال شیردهی هستند، سطح بالای پرولاکتین برای تحریک تولید شیر به‌طور طبیعی منجر به کاهش احتمال بارداری می‌شود. به همین دلیل، اگر سطح پرولاکتین در بدن‌تان بیش از حد بالا باشد، احتمال بارداری کاهش می‌یابد.

ثبت منظم چرخه قاعدگی و علائم باروری، همراه با انجام آزمایش خون برای اندازه‌گیری سطح پرولاکتین، می‌تواند به پزشک در تشخیص هایپرپرولاکتینمی کمک کند. اگر تشخیص و درمان مناسب تیروئید مشکل پرولاکتین بالا را حل نکند، پزشک ممکن است داروهایی مانند بروموکریپتین یا کابرگولین را تجویز کند. این داروها می‌توانند سطح پرولاکتین را کاهش داده و چرخه قاعدگی و تخمک‌گذاری را به حالت طبیعی بازگردانند.

• چالش باروری: بیماری تیروئید می‌تواند باعث یائسگی زودرس شود
• چه اتفاقی می‌افتد؟ یائسگی ممکن است پیش از ۴۰ سالگی یا اوایل دهه ۴۰ زندگی رخ دهد و این موضوع می‌تواند سال‌های باروری شما را کوتاه‌تر کرده و باعث کاهش شانس باروری در سنین پایین‌تر شود.

پری‌یائسگی (Perimenopause) دوره‌ای است که پیش از یائسگی رخ می‌دهد و طی آن سطح هورمون‌های بدن به‌تدریج کاهش می‌یابد. این دوره ممکن است تا ۱۰ سال طول بکشد. در ایالات متحده، میانگین سن یائسگی (زمانی که قاعدگی به‌طور کامل متوقف می‌شود) حدود ۵۱ سال است. بنابراین اگر دچار بیماری تیروئید باشید، ممکن است علائم پری‌یائسگی را از حدود ۳۰ سالگی تجربه کنید.

اگر در حال تجربه تغییرات پری‌یائسگی هستید، می‌توانید با انجام ارزیابی کامل باروری توسط پزشک (شامل بررسی ذخیره تخمدان، اندازه‌گیری هورمون‌های FSH، LH و سایر هورمون‌ها) وضعیت باروری خود را بررسی کنید. براساس نتایج این ارزیابی، پزشک ممکن است توصیه کند که آیا شما کاندیدای بارداری طبیعی هستید یا به روش‌های کمک‌باروری (ART) نیاز دارید.

📌 مطلب مرتبط: آیا قرص ضدبارداری با عملکرد تیروئید تداخل دارد؟ بررسی علمی کامل

مدیریت فعال مراقبت‌های خود را در دست بگیرید.

فرض نکنید که متخصص باروری به مسائل تیروئیدی شما توجه کافی خواهد داشت. متأسفانه برخی از کلینیک‌های باروری و پزشکان آن‌ها در دوران پیش از بارداری، درمان‌های کمک‌باروری یا اوایل بارداری، اهمیت چندانی به بررسی و مدیریت بیماری تیروئید نمی‌دهند.

برای داشتن بارداری سالم، پزشکی را انتخاب کنید که آگاهی و تجربه کافی درباره تیروئید داشته باشد و با کمک او برنامه‌ای مشخص برای مدیریت بیماری تیروئیدتان تنظیم کنید.

📌 مطلب مرتبط: مشکلات تیروئید بعد از بارداری و تیروئیدیت پس از زایمان

غربالگری در دوران بارداری

به‌طور کلی، انجام غربالگری سراسری تیروئید در دوران بارداری توصیه نمی‌شود و بر اساس دستورالعمل‌های انجمن تیروئید آمریکا (ATA)، ضرورتی برای آن وجود ندارد. با این حال، ATA پیشنهاد می‌کند که زنان باردار در صورت داشتن هر یک از عوامل خطر زیر، سطح TSH آن‌ها بررسی شود:

• سابقه شخصی بیماری تیروئید
• داشتن علائم فعلی بیماری تیروئید
• سابقه خانوادگی بیماری تیروئید
• وجود گواتر (تورم در غده تیروئید)
• مثبت بودن آزمایش آنتی‌بادی‌های تیروئید
• سابقه جراحی تیروئید یا پرتودرمانی ناحیه گردن یا سر
• دیابت نوع ۱
• سابقه ناباروری، سقط جنین یا زایمان زودرس
• ابتلا به سایر بیماری‌های خودایمنی که اغلب با بیماری تیروئید خودایمن مرتبط هستند، مانند:

• ویتیلیگو (برص)
• نارسایی آدرنال
• هیپوپاراتیروئیدیسم
• گاستریت آتروفیک
• کم‌خونی پرنیشیوز
• اسکلرودرمی
• لوپوس
• سندرم شوگرن

• سن بالای ۳۰ سال
• سابقه درمان با داروی آمیودارون (Cordarone) برای اختلالات ریتم قلب
• سابقه مصرف داروی لیتیوم
• تماس اخیر با ید (به‌عنوان ماده کنتراست در آزمایش‌های تصویربرداری)
• زندگی در مناطقی با کمبود ید
• چاقی شدید (شاخص توده بدنی BMI بالاتر از ۴۰) نیز به‌عنوان یک عامل خطر شایع شناخته می‌شود.

توضیح مهم درباره BMI:

BMI (شاخص توده بدنی) یک معیار قدیمی و دارای اشکال است؛ زیرا عواملی مانند ترکیب بدن، قومیت، جنسیت، نژاد و سن را در نظر نمی‌گیرد. با این وجود، به دلیل ساده، سریع و کم‌هزینه بودن، هنوز هم در بسیاری از مراکز پزشکی برای ارزیابی وضعیت سلامت استفاده می‌شود.

📌 مطلب مرتبط: درمان سرطان تیروئید با ید رادیواکتیو پیش از اقدام به بارداری

تغییرات هورمون‌های تیروئید در بارداری

هورمون‌های تیروئید برای رشد عصبی و مغزی جنین بسیار حیاتی هستند. حتی در افرادی که دچار بیماری تیروئید نیستند، بارداری فشار زیادی به تیروئید وارد می‌کند و باعث افزایش حدود ۵۰ درصدی تولید هورمون‌های T3 و T4 می‌شود.

دلیل این موضوع آن است که در سه‌ماهه اول بارداری، غده تیروئید جنین هنوز به‌طور کامل تشکیل نشده و قادر به تولید هورمون تیروئید نیست. در این مدت، جنین کاملاً به ذخایر تیروئید مادر وابسته است که از طریق جفت به او منتقل می‌شود.

حدود هفته ۱۲ تا ۱۳ بارداری، غده تیروئید جنین شکل می‌گیرد و شروع به تولید مقدار کمی هورمون تیروئید می‌کند، اما همچنان از هورمون‌های مادر نیز از طریق جفت بهره‌مند می‌شود. بنابراین، نیاز افزایش‌یافته به هورمون تیروئید در بدن مادر تا زمان زایمان ادامه دارد.

این تولید اضافی هورمون‌های تیروئیدی ممکن است باعث شود اندازه غده تیروئید حدود ۱۰٪ بزرگ‌تر شود، البته در اغلب موارد این بزرگ شدن قابل مشاهده یا احساس نیست. اما در برخی موارد، پزشک می‌تواند این تورم یا گواتر را ببیند یا با لمس آن را تشخیص دهد.

از آنجا که عملکرد طبیعی تیروئید در دوران بارداری با حالت عادی فرق دارد، معمولاً سطح TSH (هورمون محرک تیروئید) در طول سه‌ماهه‌های مختلف بارداری تغییر می‌کند. پزشک با آزمایش خون سطح TSH را تحت نظر می‌گیرد تا مطمئن شود عملکرد تیروئید در محدوده مناسب قرار دارد.

نکته مهم: بهتر است بیماری تیروئید پیش از بارداری تشخیص داده شده و درمان شود.

همچنین اگر برای کم‌کاری تیروئید (هیپوتیروئیدیسم) تحت درمان هستید و قصد بارداری دارید، باید قبل از باردار شدن با پزشک خود برنامه‌ریزی کنید تا در صورت مثبت شدن تست بارداری، دوز داروی تیروئیدی شما سریعاً افزایش پیدا کند.

📌 مطلب مرتبط: آیا تیروئید باعث ناباروری می‌شود؟

مشکلات تیروئیدی در دوران بارداری

شرایط مختلف تیروئید در دوران بارداری نیاز به مراقبت و مدیریت خاص خود را دارند. در این بخش به کم‌کاری تیروئید (هیپوتیروئیدیسم) می‌پردازیم:

کم‌کاری تیروئید (Hypothyroidism)

زمانی که تیروئید شما در دوران بارداری نتواند نیاز بدن را تأمین کند، سطح TSH افزایش می‌یابد که نشان‌دهنده‌ی حالت کم‌کاری تیروئید است.
اگر این وضعیت درمان نشود یا درمان کافی دریافت نکند، می‌تواند منجر به سقط جنین، مرگ داخل رحمی، زایمان زودرس و اختلالات رشد و حرکتی در نوزاد شود.

🔹 انجمن تیروئید آمریکا (ATA) توصیه می‌کند که پیش از بارداری، دوز داروی تیروئیدی باید طوری تنظیم شود که سطح TSH کمتر از ۲.۵ باشد تا خطر بالا رفتن TSH در سه‌ماهه اول کاهش یابد.

افزایش دوز دارو در بارداری

در دوران بارداری ممکن است نیاز داشته باشید دوز داروی تیروئیدی‌تان را ۴۰ تا ۵۰ درصد افزایش دهید.
در واقع، طبق دستورالعمل‌های ATA، بین ۵۰ تا ۸۵ درصد از زنان با کم‌کاری تیروئید نیاز به افزایش دوز دارو در بارداری دارند، به‌ویژه اگر قبلاً یود رادیواکتیو یا جراحی تیروئید انجام داده باشند.

💊 داروی لووتیروکسین (Synthroid) در دوران بارداری کاملاً ایمن برای جنین است، زیرا عملکرد آن مشابه هورمون طبیعی T4 بدن شماست.

چه زمانی باید درمان را شروع کرد؟

دستورالعمل‌های ATA پیشنهاد می‌کنند که:
✅ به محض اینکه احتمال بارداری می‌دهید، افزایش دوز دارو باید در خانه آغاز شود (البته با مشورت و برنامه‌ریزی قبلی پزشک).
✅ این روند باید تا هفته‌های ۱۶ تا ۲۰ بارداری ادامه پیدا کند. پس از آن، سطح هورمون‌های تیروئیدی معمولاً تا زمان زایمان ثابت می‌ماند.

📌 بیشتر بخوانید: آیا برای درمان بیماری تیروئید باید به متخصص غدد مراجعه کنید؟

آزمایش‌های لازم در بارداری

• انجام آزمایش خون برای بررسی TSH هر ۴ هفته در نیمه اول بارداری ضروری است.
• سپس باید بین هفته‌های ۲۶ تا ۳۲ نیز دوباره آزمایش شوید تا مطمئن شوید سطح TSH مناسب باقی مانده است.

پس از زایمان نیز، لازم است:

• دوز دارو به سطح قبل از بارداری کاهش یابد
• و ۶ هفته بعد از زایمان، پیگیری آزمایشات هورمونی انجام شود.

📌 مطلب مرتبط: آزمایش‌های تیروئید؛ راهنمای کامل برای تشخیص و پیگیری بیماری‌های تیروئیدی

بیماری هاشیموتو (Hashimoto’s Disease)

بیماری هاشیموتو که با نام تیروئیدیت هاشیموتو نیز شناخته می‌شود، یک بیماری خودایمنی است که به مرور زمان به غده تیروئید حمله کرده و آن را تخریب می‌کند.
کم‌کاری تیروئید یکی از نتایج شایع بیماری هاشیموتو است. بنابراین اگر دچار کم‌کاری تیروئید هستید، باید از همان برنامه درمانی که پیش‌تر گفته شد پیروی کنید.

❗ با این حال، در بیماران هاشیموتو باید توجه بیشتری به حفظ سطح TSH زیر ۲.۵ mIU/L شود، به‌ویژه اگر در بدن شما آنتی‌بادی‌های تیروئیدی وجود داشته باشد (که اغلب در هاشیموتو دیده می‌شود).

🔺 هرچقدر سطح TSH بالاتر برود، خطر سقط جنین بیشتر می‌شود.
مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۴ نشان داده که اگر شما هم آنتی‌بادی تیروئیدی داشته باشید و هم سطح TSH بالای ۲.۵، خطر سقط جنین به‌مراتب بیشتر خواهد بود.

📌 مطلب مرتبط: تجربه شخصی یک متخصص تغذیه با بیماری هاشیموتو

پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism)

اگر در دوران بارداری، سطح TSH شما پایین‌تر از حد نرمال باشد، این نشان می‌دهد که تیروئید شما بیش‌فعال است و باید توسط پزشک ارزیابی شوید تا علت پرکاری تیروئید مشخص شود.

🔍 علت ممکن است یکی از موارد زیر باشد:

• پرکاری موقتی مرتبط با تهوع و استفراغ شدید بارداری (Hyperemesis Gravidarum)
• بیماری گریوز (Graves’) – یک بیماری خودایمنی و شایع‌ترین علت پرکاری تیروئید
• ندول‌های تیروئیدی (گرهک)

🔬 در دوران بارداری، دو علت اصلی پرکاری تیروئید معمولاً یا بیماری گریوز است یا پرکاری تیروئید موقتی ناشی از بارداری.
تشخیص بین این دو برای پزشک مهم است، ولی چون استفاده از اسکن ید رادیواکتیو در بارداری ممنوع است، پزشک باید با استفاده از:

• سابقه پزشکی
• معاینه فیزیکی
• علائم بالینی
• و آزمایش خون

تشخیص را انجام دهد.

اگر شما دچار استفراغ شدید بارداری هستید، سابقه بیماری تیروئید ندارید، علائم‌تان خفیف است و هیچ تورم یا علائم بیرون‌زدگی چشم (از نشانه‌های گریوز) دیده نمی‌شود، پزشک احتمالاً مشکل شما را پرکاری تیروئید موقت بارداری می‌داند.

آزمایش خون برای بررسی سطح بالای هورمون hCG (هورمون بارداری) نیز می‌تواند در تأیید این تشخیص مفید باشد، زیرا hCG بسیار بالا اغلب با تهوع شدید بارداری همراه است و می‌تواند باعث پرکاری موقت تیروئید شود.

اگر علت واضح نباشد، ممکن است پزشک این آزمایش‌ها را تجویز کند:

• تیروکسین کلی (TT4)
• تیروکسین آزاد (FT4)
• تری‌یدوتیرونین کلی (TT3)
• آنتی‌بادی گیرنده TSH (TRAb)

این آزمایش‌ها به پزشک کمک می‌کند تا علت پرکاری تیروئید را به‌درستی شناسایی و درمان مناسب را آغاز کند.

اهمیت درمان

اگر در دوران بارداری به دلیل گریوز یا ندول تیروئید دچار پرکاری تیروئید شدید، باید سریعاً درمان را آغاز کنید.

❗ در غیر این‌صورت، عوارض خطرناکی ممکن است رخ دهد، از جمله:

• فشار خون بالا
• طوفان تیروئیدی
• نارسایی قلبی
• سقط جنین
• زایمان زودرس
• وزن کم نوزاد هنگام تولد
• یا حتی مرگ داخل رحمی

در دوران بارداری و خارج از بارداری، درمان معمولاً با مصرف داروهای ضد تیروئید آغاز می‌شود.

درمان دارویی در بارداری

در مواردی که پیش از بارداری با دوز پایین داروی ضد تیروئید تحت درمان بوده‌اید و عملکرد تیروئیدتان در حالت نرمال قرار دارد، ممکن است پزشک شما تصمیم بگیرد مصرف دارو را در سه‌ماهه اول قطع کند؛ چرا که این بازه زمانی، حساس‌ترین مرحله رشد جنین است.
با این حال، باید تحت پایش دقیق پزشکی قرار بگیرید و آزمایش‌های TSH و FT4 یا TT4 را هر یک تا دو هفته در سه‌ماهه اول، و سپس هر دو تا چهار هفته در سه‌ماهه دوم و سوم انجام دهید (تا زمانی که عملکرد تیروئید شما نرمال باقی بماند).

اما اگر:

• به‌تازگی دچار پرکاری تیروئید شده‌اید
• مدت زیادی نیست که داروی ضد تیروئید مصرف می‌کنید
• یا در خطر بالای ابتلا به تیروتوکسیکوز (مسمومیت ناشی از سطح بالای هورمون تیروئید) هستید،

در این صورت، پزشک شما دوز دارو را طوری تنظیم می‌کند که پایین‌ترین دوز مؤثر را دریافت کنید، یعنی به اندازه‌ای که سطح FT4 شما در انتهای بالای محدوده نرمال باقی بماند یا کمی بالاتر از آن باشد.
این کار به محافظت از جنین در برابر اثرات شدید دارو کمک می‌کند، چرا که این داروها در بدن جنین اثر قوی‌تری نسبت به بدن شما دارند.

داروی انتخابی در سه‌ماهه اول

در سه‌ماهه اول بارداری، داروی ضد تیروئید انتخابی، پروپیل‌تیواوراسیل (PTU) است، زیرا متی‌مازول (MMI) احتمال بیشتری (هرچند کم) برای ایجاد ناهنجاری‌های مادرزادی دارد.

اگر شما پیش از بارداری متی‌مازول مصرف می‌کردید، پزشک احتمالاً آن را به PTU تغییر می‌دهد.
پس از هفته شانزدهم بارداری، هنوز مشخص نیست که کدام دارو بهتر است؛ بنابراین، پزشک با توجه به شرایط تصمیم می‌گیرد که آیا نیاز به ادامه مصرف دارو هست یا نه و کدام دارو مناسب‌تر است.

جراحی تیروئید در دوران بارداری

اگر:

• به هر دو داروی ضد تیروئید واکنش آلرژیک یا شدید دارید
• برای کنترل بیماری به دوزهای بسیار بالا نیاز دارید
• یا علی‌رغم مصرف دارو، پرکاری تیروئید شما کنترل نمی‌شود،

پزشک ممکن است عمل جراحی تیروئید (تیروئیدکتومی) را توصیه کند.
بهترین زمان برای انجام این جراحی، سه‌ماهه دوم بارداری است، چون در این دوره، خطرات آن برای جنین کمتر است.¹

🚫 هشدار درباره ید رادیواکتیو (RAI)

شما نباید در دوران بارداری یا حتی هنگام احتمال بارداری تحت درمان با ید رادیواکتیو قرار بگیرید، چون خطرات جدی برای جنین دارد.
همچنین، اگر قبلاً تحت درمان با RAI بوده‌اید، باید حداقل شش ماه بعد از درمان برای بارداری صبر کنید.

بیماری گریوز در دوران بارداری

چه اکنون به بیماری گریوز فعال مبتلا باشید و چه در گذشته به آن دچار بوده باشید، نوزاد شما در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به پرکاری یا کم‌کاری تیروئید – چه در رحم (فِتالی) و چه پس از تولد (نوزادی) – قرار دارد.

عوامل زیر می‌توانند در این خطرات نقش داشته باشند:

• کنترل ضعیف پرکاری تیروئید در طول بارداری: ممکن است باعث کم‌کاری موقت تیروئید مرکزی در جنین شود.
• مصرف دوز بالای داروهای ضد تیروئید: ممکن است منجر به کم‌کاری تیروئید در جنین و نوزاد شود.
• سطح بالای آنتی‌بادی‌های گیرنده TSH (TRAb) در نیمه دوم بارداری: می‌تواند باعث پرکاری تیروئید جنینی یا نوزادی شود.

چه زمانی باید آنتی‌بادی TRAb را بررسی کرد؟

براساس توصیه انجمن تیروئید آمریکا (ATA)، بررسی سطح آنتی‌بادی TRAb در شرایط زیر لازم است:

• شما پیش از این درمان با ید رادیواکتیو یا جراحی برای بیماری گریوز انجام داده‌اید.
• هنگام اطلاع از بارداری، در حال مصرف داروی ضد تیروئید بوده‌اید.
• در طول بارداری همچنان نیاز به مصرف داروی ضد تیروئید دارید، که در این صورت سطح TRAb باید به‌طور منظم بررسی شود.

اثر آنتی‌بادی TRAb بر جنین

در حدود ۹۵٪ افراد مبتلا به پرکاری تیروئید فعال ناشی از گریوز، این آنتی‌بادی‌ها وجود دارند. TRAb می‌توانند از جفت عبور کرده و بر تیروئید جنین تأثیر بگذارند، به‌ویژه اگر سطح آن‌ها بالا باشد.

سطح TRAb بیش از سه برابر حد نرمال، به عنوان نشانگری مهم برای پیگیری وضعیت سلامت تیروئید جنین در نظر گرفته می‌شود. در چنین شرایطی، پیشنهاد می‌شود که روند درمانی توسط پزشک متخصص در طب مادر و جنین (Maternal-Fetal Medicine) پیگیری شود.

در صورتی که سطح TRAb در سه‌ماهه اول بارداری بالا باشد، لازم است پزشک شما تا پایان بارداری به‌طور منظم این سطح را پایش کند تا بتواند بهترین تصمیم درمانی را برای کاهش خطرات برای شما و نوزادتان اتخاذ کند.

بررسی سلامت تیروئید جنین با سونوگرافی

اگر سطح TRAb همچنان بالا باقی بماند و/یا پرکاری تیروئید شما به‌خوبی کنترل نشود، ممکن است نیاز به انجام سونوگرافی‌های متعدد در دوران بارداری داشته باشید. این سونوها بررسی می‌کنند:

• رشد ناکافی جنین
• ضربان قلب بالا
• نشانه‌های نارسایی قلبی
• بزرگی غده تیروئید جنین

پس از تولد نوزاد مادر مبتلا به گریوز

اگر نوزادتان از مادر مبتلا به بیماری گریوز متولد شده باشد، باید از نظر پرکاری یا کم‌کاری تیروئید نوزادی/مادرزادی بررسی شود؛ چرا که این اختلالات می‌توانند عوارض جدی برای نوزاد داشته باشند.

طبق توصیه انجمن تیروئید آمریکا (ATA)، همه نوزادان باید بین روز دوم تا پنجم پس از تولد از نظر عملکرد تیروئید غربالگری شوند.

ندول تیروئید در دوران بارداری

خوشبختانه، بیشتر ندول‌های تیروئید سرطانی نیستند. انجمن تیروئید آمریکا (ATA) توصیه می‌کند که در دوران بارداری، در صورت وجود ندول تیروئید، موارد زیر بررسی شوند:

• اندازه‌گیری سطح TSH
• انجام سونوگرافی جهت بررسی ویژگی‌های ندول و پایش رشد آن

اگر سابقه خانوادگی سرطان مدولاری تیروئید (Medullary Thyroid Carcinoma) یا سندرم نئوپلازی متعدد غدد درون‌ریز نوع دوم (MEN 2) را دارید، ممکن است پزشک بخواهد سطح کلسی‌تونین را نیز بررسی کند؛ گرچه هنوز بر سر مفید بودن این آزمایش، اجماع کامل وجود ندارد.

همچنین ممکن است انجام نمونه‌برداری سوزنی (FNA) از ندول‌های تیروئید برای شما توصیه شود، به‌ویژه اگر سطح TSH شما پایین‌تر از حد نرمال نباشد. در صورت پایین بودن TSH، ممکن است پزشک نمونه‌برداری را تا پس از زایمان به تعویق بیندازد، اما از آنجا که انجام FNA در دوران بارداری بی‌خطر تلقی می‌شود، در هر زمان از بارداری می‌توان آن را انجام داد.

اگر ندول تیروئید باعث پرکاری تیروئید شده باشد، احتمالاً نیاز به درمان دارویی با داروهای ضد تیروئید خواهید داشت. در این حالت نیز مانند سایر موارد پرکاری تیروئید، پزشک حداقل دوز ممکن از دارو را تجویز می‌کند تا سطح FT4 یا TT4 را در انتهای بالای بازه طبیعی یا کمی بالاتر نگه دارد و در عین حال خطرات برای جنین را به حداقل برساند.

سرطان تیروئید در دوران بارداری

اگر ندول سرطانی تیروئید – به‌ویژه نوع پاپیلاری که شایع‌ترین نوع سرطان تیروئید است – در سه‌ماهه اول یا دوم بارداری تشخیص داده شود، پزشک شما به‌دقت رشد آن را با سونوگرافی منظم تحت نظر خواهد گرفت.

اگر قبل از هفته ۲۴ تا ۲۶ بارداری رشد قابل‌توجهی مشاهده شود، جراحی برای برداشتن ندول ممکن است ضرورت پیدا کند.

اما اگر رشد سرطان پایدار باقی بماند یا در نیمه دوم بارداری تشخیص داده شود، معمولاً پزشک توصیه می‌کند که تا پس از زایمان برای انجام جراحی صبر کنید.

در موارد نادری که نوع سرطان مدولاری یا آناپلاستیک تشخیص داده شود، انجمن تیروئید آمریکا توصیه می‌کند که جراحی فوری و جدی در نظر گرفته شود.

در هر نوعی از سرطان تیروئید، پزشک احتمالاً داروی جایگزین هورمون تیروئید را برای شما تجویز خواهد کرد (در صورت مصرف نکردن قبلی) و سطح TSH را در محدوده هدفی مشابه با دوران پیش از بارداری نگه خواهد داشت.

نیاز بدن به ید در دوران بارداری

ید یک عنصر حیاتی برای تولید هورمون‌های تیروئیدی در بدن است. همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، در دوران بارداری، غده تیروئید بزرگ‌تر شده و تولید هورمون‌های تیروئیدی نیز برای تأمین نیازهای مادر و جنین افزایش می‌یابد.

طبق پژوهشی در سال ۲۰۰۹، زنان باردار باید ۵۰٪ ید بیشتری در روز مصرف کنند تا تولید این هورمون‌ها افزایش یابد.

مقدار توصیه‌شده ید در دوران بارداری: ۲۵۰ میکروگرم در روز

هرچند اکثر زنان در سنین باروری در ایالات متحده دچار کمبود شدید ید نیستند، اما همین گروه بیشتر از بقیه در معرض کمبود خفیف تا متوسط ید هستند.

از آنجا که شناسایی دقیق افراد در معرض کمبود ید دشوار است، نهادهای معتبر مانند انجمن تیروئید آمریکا (ATA)، انجمن غدد درون‌ریز، جامعه تراتولوژی و آکادمی کودکان آمریکا توصیه می‌کنند که زنان باردار روزانه ۱۵۰ میکروگرم ید به‌صورت یدید پتاسیم مصرف کنند.
این مکمل‌ها باید از سه ماه قبل از بارداری شروع شده و تا پایان شیردهی ادامه یابد.

🔸 نکته مهم: اگر شما به دلیل کم‌کاری تیروئید داروی لووتیروکسین (Levothyroxine) مصرف می‌کنید، نیازی به مکمل ید ندارید.

نکته نگران‌کننده این است که بسیاری از ویتامین‌های پریناتال (مخصوص بارداری)، چه تجویزی و چه بدون نسخه، فاقد ید هستند. بنابراین برچسب مکمل‌ها را با دقت بررسی کنید.

اگر مکملی حاوی ید بود، معمولاً ید آن از دو منبع تأمین می‌شود:

1. جلبک دریایی (kelp)
2. یدید پتاسیم (potassium iodide)

چون مقدار ید در جلبک بسیار متغیر است، بهتر است مکمل‌هایی انتخاب کنید که ید را از یدید پتاسیم تأمین می‌کنند.

سخن پایانی از تیراد

بیماری تیروئید می‌تواند بر باروری و روند بارداری تأثیر بگذارد، اما تولد نوزاد نیز ممکن است موجب بروز التهاب تیروئید پس از زایمان (postpartum thyroiditis) شود.

از این رو، بسیار مهم است که پس از بارداری نیز عملکرد تیروئید شما به‌طور منظم پایش شود تا از مدیریت صحیح وضعیت تیروئید اطمینان حاصل گردد.

سؤالات متداول

💠 در دوران بارداری، کم‌کاری تیروئید چه عوارضی دارد؟

در صورت درمان‌نشدن، کم‌کاری تیروئید می‌تواند منجر به سقط جنین، مرده‌زایی، زایمان زودرس و مشکلات رشد و تکامل کودک شود.

💠 آیا دوز لووتیروکسین در دوران بارداری باید تغییر کند؟

بله. مطالعه‌ای بر روی ۸۱ زن باردار با کم‌کاری تیروئید کنترل‌شده نشان داد که ۸۴٪ از آن‌ها در سه‌ماهه اول نیاز به افزایش دوز دارو داشتند.
انجمن تیروئید آمریکا توصیه می‌کند که دوز داروی تیروئیدی باید قبل از بارداری تنظیم شود.

💠 علت اختلال عملکرد تیروئید چیست؟

بیماری‌های مختلفی ممکن است بر عملکرد غده تیروئید تأثیر بگذارند:

• علل کم‌کاری تیروئید: بیماری هاشیموتو، پرتو‌درمانی، ناهنجاری‌های مادرزادی، التهاب تیروئید، برخی داروها، کمبود ید
• علل پرکاری تیروئید: بیماری گریوز، گره‌های پرکار تیروئید، التهاب تیروئید، مصرف بیش از حد ید