نکات کلیدی
سریع پیدا کنید
- تیروئیدیت عفونی حاد یک عفونت نادر اما دردناک تیروئید است که معمولاً با آنتیبیوتیک و تخلیه عفونت درمان میشود.
- علائم شایع شامل شروع ناگهانی درد گردن، تب و تورم غده تیروئید است.
- این بیماری به سرعت پیشرفت میکند و میتواند کودکان و بزرگسالان را درگیر کند.
تیروئیدیت عفونی حاد چیست؟
تیروئیدیت عفونی حاد یک عفونت باکتریایی نادر در غده تیروئید است. این بیماری با:
- درد شدید
- تب
- تورم گردن
- پیشرفت سریع علائم
همراه است.
در بیشتر موارد، با آنتیبیوتیک مناسب و تخلیه چرک یا مایع عفونی قابل درمان است.
در این مقاله به بررسی:
- علائم
- عوارض احتمالی
- علل
- روشهای تشخیص
- گزینههای درمان
میپردازیم.
📌 مطلب مرتبط: علل و درمانهای تیروئیدیت لنفوسیتیک
علائم تیروئیدیت عفونی حاد
عفونتهای حاد بهطور ناگهانی ظاهر میشوند و در مدت کوتاهی شدید میشوند.
اگر شما یا فرزندتان به این بیماری مبتلا شوید، ممکن است علائم زیر را تجربه کنید:
علائم اصلی:
- شروع سریع درد و حساسیت در یک سمت گردن
- تب و لرز (شبیه علائم آنفلوآنزا)
- بزرگ شدن تیروئید یا تورم در گردن
- وجود توده متحرک در گردن
- قرمزی، گرمی یا حساسیت پوست گردن
- درد هنگام بلع یا مشکل در بلع
- تورم غدد لنفاوی گردن
- گرفتگی صدا
📌 مطلب مرتبط: تیروئیدیت هاشیموتو
آیا عملکرد تیروئید تغییر میکند؟
در برخی موارد، ممکن است علائم زیر نیز دیده شود:
- علائم کمکاری تیروئید
- علائم پرکاری تیروئید
اما در اغلب موارد، عملکرد هورمونی تیروئید در طول عفونت پایدار باقی میماند.
عوارض احتمالی تیروئیدیت عفونی حاد
اگر درمان بهموقع انجام نشود، عوارض زیر ممکن است رخ دهد:
آبسه تیروئید (شایعترین عارضه)
آبسه یک تجمع بسته چرک در داخل تیروئید است که نیاز به:
- آنتیبیوتیک قوی
- تخلیه جراحی فوری
دارد.
علائم آبسه شامل:
- تب بالا
- درد شدید گردن
- توده دردناک در گردن
📌 بیشتر بخوانید: بیماری تیروئید و خشکی دهان: چه ارتباطی دارند؟
سپسیس (نادر ولی خطرناک)
اگر عفونت به جریان خون گسترش یابد، میتواند باعث سپسیس (مسمومیت خونی) شود که یک وضعیت اورژانسی است.
خونریزی داخل تیروئید
ممکن است باعث:
- تورم ناگهانی
- مشکلات تنفسی
- آسیب بافت تیروئید
شود.
اختلال طولانیمدت تیروئید
در موارد نادر، پس از بهبود عفونت، ممکن است آسیب دائمی به تیروئید ایجاد شود و فرد دچار اختلال عملکرد مزمن تیروئید شود.
علت ایجاد تیروئیدیت عفونی حاد چیست؟
این بیماری معمولاً ناشی از عفونت باکتریایی است.
شایعترین باکتریها:
- استافیلوکوکوس اورئوس (S. aureus)
- استرپتوکوکها
گاهی اوقات:
- باکتریهای گرم منفی ناحیه حلق
- مایکوباکتریها
- قارچها (در افراد با سیستم ایمنی ضعیف)
میتوانند عامل بیماری باشند.
چرا این بیماری نادر است؟
تیروئید نسبت به بسیاری از بافتهای بدن، در برابر عفونت مقاومتر است.
اما برخی عوامل خطر میتوانند احتمال بروز آن را افزایش دهند.
📌 بیشتر بخوانید: نشانهها و علائمی که نشان میدهند سرطان تیروئید در حال متاستاز است
عوامل خطر
فصل
در پاییز و زمستان شایعتر است، بهویژه بعد از عفونتهای تنفسی فوقانی.
سن
تنها حدود ۸٪ موارد در بزرگسالان رخ میدهد.
در کودکان شایعتر است.
فیستول سینوس پیریفورم
یک نقص مادرزادی در ناحیه حلق که اجازه میدهد باکتریها وارد تیروئید شوند.
ضعف سیستم ایمنی
در افراد دارای:
- HIV
- مصرفکنندگان داروهای سرکوبکننده ایمنی
- بیماران تحت شیمیدرمانی
خطر بیشتر است.
سرطان تیروئید
وجود سرطان تیروئید خطر عفونت حاد را افزایش میدهد.
مصرف مواد مخدر تزریقی
ریسک عفونتهای باکتریایی شدید را بالا میبرد.
تفاوت با تیروئیدیت تحتحاد
- تیروئیدیت عفونی حاد → معمولاً باکتریایی و شدید
- تیروئیدیت تحتحاد → معمولاً ویروسی و خفیفتر
بنابراین درمان آنها متفاوت است.
📌 مطلب مرتبط: مشکلات تیروئید بعد از بارداری و تیروئیدیت پس از زایمان
تشخیص تیروئیدیت عفونی حاد
اگر پزشک به تیروئیدیت عفونی حاد مشکوک شود، برای تأیید تشخیص و بررسی عوامل خطر، ارزیابی کامل پزشکی انجام میشود.
معاینه فیزیکی
شایعترین یافتهها در معاینه شامل:
- تب
- حساسیت و درد گردن
پزشک بهآرامی گردن و غده تیروئید را لمس میکند تا:
- اندازه تیروئید را بررسی کند
- وجود توده یا تورم را ارزیابی کند
- غدد لنفاوی اطراف را معاینه کند
همچنین علائم عفونت در سایر نقاط بدن بررسی میشود.
تصویربرداری تشخیصی
برای مشاهده دقیق ساختارهای گردن، ممکن است یک یا چند مورد از تصویربرداریهای زیر انجام شود:
- سونوگرافی گردن
- سیتیاسکن (CT)
- امآرآی (MRI)
- اسکن جذب تیروئید
این آزمایشها کمک میکنند مشخص شود:
- آیا علت علائم واقعاً تیروئیدیت است یا عفونت/بیماری دیگری در گردن وجود دارد
- آیا آبسه تشکیل شده است
- آیا ناهنجاری مادرزادی مانند فیستول وجود دارد
با این حال، تصویربرداری همیشه نمیتواند تیروئیدیت عفونی را از تیروئیدیت تحتحاد (غیرعفونی) بهطور قطعی تفکیک کند.
📌 بیشتر بخوانید: چه انتظاری بعد از جراحی تیروئید داشته باشیم؟
آزمایش خون
CBC (شمارش کامل سلولهای خون)
افزایش گلبولهای سفید نشانه وجود عفونت است.
آزمایش عملکرد تیروئید
برخلاف تیروئیدیت غیرعفونی، در این بیماری ممکن است تستهای تیروئیدی تغییرات مشخصی نشان ندهند یا فقط تغییرات خفیف دیده شود.
کشت خون
در صورت شک به عفونت منتشر، برای شناسایی نوع باکتری انجام میشود.
بررسی سیستم ایمنی
در صورت لزوم، آزمایشهایی برای بررسی ضعف سیستم ایمنی درخواست میشود.
آسپیراسیون با سوزن نازک (FNA)
این روش میتواند مشخص کند که آیا عفونت:
- چرکی (Suppurative)
- یا غیرچرکی (Non-suppurative)
است.
نوع چرکی معمولاً شدیدتر است.
روش انجام:
- با سوزن نازک مقداری مایع یا بافت از تیروئید خارج میشود
- در بسیاری موارد با هدایت سونوگرافی انجام میشود
- نمونه برای کشت میکروبی ارسال میشود تا عامل عفونت مشخص شود
نتیجه کشت به پزشک کمک میکند آنتیبیوتیک مناسب را انتخاب کند.
📌 مطلب مرتبط: آزمایش آنتیبادی پراکسیداز تیروئید (TPO) چیست؟
درمان تیروئیدیت عفونی حاد
درمان این بیماری باید سریع و قاطعانه آغاز شود، زیرا عفونت میتواند بهسرعت پیشرفت کند.
اهداف درمان:
- از بین بردن عفونت
- کاهش درد و تب
- جلوگیری از عوارض
برش و تخلیه (Incision & Drainage)
در صورت وجود آبسه، درمان اصلی شامل:
- ایجاد برش کوچک
- تخلیه چرک
- همراه با آنتیبیوتیک
است.
درمان دارویی
آنتیبیوتیک خوراکی
برخی از داروهای رایج:
- پنیسیلین
- کلیندامایسین
- ماکرولیدها + مترونیدازول
اگر احتمال عفونت مقاوم به آنتیبیوتیک (سوپرباگ) وجود داشته باشد، داروی قویتر تجویز میشود.
آنتیبیوتیک وریدی (IV)
در شرایط زیر ممکن است نیاز باشد:
- عفونت شدید و پیشرونده
- ناتوانی در بلع
- استفراغ شدید
- احتمال انتشار عفونت
کنترل علائم
ممکن است نیاز به:
- داروی کاهش تب
- مسکن
- مایعات وریدی در صورت ناتوانی در غذا خوردن
باشد.
نکته مهم برای بیماران
تیروئیدیت عفونی حاد یک بیماری نادر اما جدی است. تشخیص سریع و درمان مناسب معمولاً منجر به بهبود کامل میشود.
در مرکز تخصصی تیراد، هرگونه درد ناگهانی گردن همراه با تب و تورم، بهطور فوری ارزیابی میشود تا از عوارض جدی جلوگیری شود.
اقدامات مداخلهای در درمان تیروئیدیت عفونی حاد
درناژ از راه پوست (Percutaneous Drainage)
در برخی بیماران، پزشک ممکن است از روشی به نام درناژ از راه پوست برای تخلیه مایع عفونی استفاده کند.
در این روش:
- با استفاده از یک سوزن، مایع یا چرک داخل تیروئید تخلیه میشود.
- این کار معمولاً تحت هدایت سونوگرافی انجام میشود.
- اغلب همزمان با نمونهبرداری FNA انجام میگیرد.
- بیمار همزمان تحت درمان آنتیبیوتیکی قرار میگیرد.
این روش کمتهاجمی است و در بسیاری از موارد از نیاز به جراحی باز جلوگیری میکند.
درناژ جراحی
اگر عفونت با وجود:
- درناژ از راه پوست
- و درمان آنتیبیوتیکی مناسب
بهبود پیدا نکند، ممکن است نیاز به درناژ جراحی باشد.
در این روش، جراح با ایجاد برش کوچک در ناحیه گردن، عفونت یا آبسه را بهطور کامل تخلیه میکند.
جراحی برداشت بخشی از تیروئید
در موارد بسیار نادر، اگر:
- عفونت گسترده باشد
- یا بافت تیروئید آسیب شدید دیده باشد
ممکن است لازم باشد بخشی از تیروئید برداشته شود.
همیتیروئیدکتومی (Hemithyroidectomy)
در این جراحی، نیمی از تیروئید برداشته میشود.
در برخی بیماران، این روش میتواند درمان مؤثرتری نسبت به تخلیه ساده عفونت باشد، بهویژه اگر عفونت مکرر یا مقاوم باشد.
یادداشتی از تیراد
تیروئیدیت عفونی حاد یک عفونت نادر اما جدی تیروئید است که با:
- درد ناگهانی گردن
- تب
- تورم
- و پیشرفت سریع علائم
همراه است.
خبر خوب این است که در صورت تشخیص سریع، این بیماری در اغلب موارد با:
✔ آنتیبیوتیک
✔ تخلیه عفونت
✔ و در موارد نادر جراحی
بهطور کامل درمان میشود.
هرگونه درد شدید گردن همراه با تب باید جدی گرفته شود و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
در مرکز تخصصی تیراد، هر توده دردناک یا تورم ناگهانی تیروئید با دقت بررسی میشود تا عفونت از سایر بیماریهای تیروئید (مانند ندول یا تیروئیدیت ویروسی) افتراق داده شود.
📌 مطلب مرتبط: تیروئیدیت پس از زایمان: علل، علائم و درمان
سوالات متداول درباره تیروئیدیت عفونی حاد
۱. آیا تیروئیدیت عفونی حاد خطرناک است؟
در صورت عدم درمان میتواند خطرناک باشد، اما با تشخیص و درمان سریع معمولاً بهطور کامل بهبود مییابد.
۲. آیا این بیماری باعث کمکاری دائمی تیروئید میشود؟
در اغلب موارد خیر. اما در موارد نادر که آسیب شدید ایجاد شود، ممکن است اختلال عملکرد طولانیمدت رخ دهد.
۳. تفاوت تیروئیدیت عفونی با تیروئیدیت تحتحاد چیست؟
- تیروئیدیت عفونی → معمولاً باکتریایی و نیازمند آنتیبیوتیک
- تیروئیدیت تحتحاد → معمولاً ویروسی و اغلب خودمحدودشونده
۴. آیا نیاز به جراحی همیشه وجود دارد؟
خیر. بیشتر موارد با آنتیبیوتیک و درناژ ساده درمان میشوند. جراحی فقط در موارد مقاوم یا شدید لازم است.
۵. چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
اگر درد شدید گردن همراه با تب، تورم یا مشکل در بلع و تنفس دارید، باید سریعاً مراجعه کنید.
📌 بیشتر بخوانید: نکات سفر برای بیماران تیروئیدی
دکتر حجت ابراهیمی نیک
فلوشیپ فوق تخصصی رادیولوژی مداخله ای، متخصص رادیولوژی
عضو هیئت مدیره موسسه سونوگرافی تیراد
طی دوره های آموزشی در کشورهای چین، کره جنوبی، آلمان و ایتالیا در زمینه درمان بیماریهای تیروئید با کمک روشهای کمتر تهاجمی
اولین پزشک ایرانی که موفق به درمان توه های تیروئیدی به روش آر اف در ایران شدند.
