درمان گرههای تیروئیدی همیشه یکی از دغدغههای رایج در حوزه بیماریهای غدد بوده، مخصوصاً وقتی پای «گرههای مشکوک» به میان میآید. گرههایی که نه خوشخیماند، نه سرطانی قطعی؛ و این یعنی بلاتکلیفی برای بیمار و پزشک.
خبر خوب برای بیماران ایرانی این است که روش رادیوفرکوئنسی ابلیشن (RFA) که یک روش کمتهاجمی، بدون جراحی، ایمن و اثربخش است، اکنون در مرکز تیراد برای درمان این نوع گرهها هم در دسترس قرار گرفته. این مقاله، بهصورت کامل و دقیق، با زبان ساده ولی علمی، توضیح میدهد که این روش چیست، برای چه کسانی مناسب است، چه مزایایی دارد و چگونه جایگزینی برای جراحی خواهد بود.
گره تیروئید یا «ندول تیروئیدی» به تودههایی گفته میشود که در بافت غده تیروئید شکل میگیرند. اغلب این گرهها بدون علامت بوده و در طی سونوگرافی یا بررسیهای اتفاقی کشف میشوند. طبق آمارها، حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد افراد بالای ۴۰ سال ممکن است حداقل یک گره تیروئیدی داشته باشند.
این گرهها میتوانند:
تشخیص نوع گره، با روشهایی مثل سونوگرافی، نمونهبرداری (FNA یا CNB) و بررسیهای تخصصی انجام میشود.
در برخی موارد، نتیجهی نمونهبرداری از گره، مشخص نمیکند که توده خوشخیم است یا بدخیم. این حالت، “گره مشکوک” یا Indeterminate Nodule نامیده میشود.
این گرهها بین دو دسته خوشخیم و بدخیم قرار دارند و تصمیمگیری برای درمانشان، همیشه ساده نیست.
سیستم Bethesda یک استاندارد بینالمللی برای دستهبندی نتایج بیوپسی (نمونهبرداری) گرههای تیروئید است. این سیستم، نتایج را به ۶ دسته تقسیم میکند که بر اساس احتمال سرطانی بودن، از I (بینتیجه) تا VI (بدخیمی قطعی) طبقهبندی میشود.
Bethesda III (AUS/FLUS):
Atypia of Undetermined Significance / Follicular Lesion of Undetermined Significance
یعنی نمونهبرداری، تغییراتی نشان داده که قابل تفسیر قطعی نیست.
احتمال بدخیمی: حدود ۱۰-۲۰ درصد
Bethesda IV (Follicular Neoplasm / Suspicious for FN):
یعنی احتمال وجود تومور فولیکولار وجود دارد، اما مشخص نیست خوشخیم است یا نه.
احتمال بدخیمی: حدود ۱۵-۳۰ درصد
این دستهها، معمولاً برای تصمیمگیری درباره جراحی، نیاز به بررسیهای دقیقتر دارند؛ چون از یک طرف نمیخواهیم عمل جراحی غیرضروری انجام دهیم، و از طرف دیگر نمیخواهیم سرطان احتمالی را نادیده بگیریم.
روش رایج نمونهبرداری (FNA) در برخی گرهها دقت تشخیص کافی ندارد. در گرههای فولیکولار (Bethesda IV) یا گرههای با ویژگیهای آتیپیک (Bethesda III)، فقط بافت ظاهری دیده میشود و مشخص نیست سلولها مهاجماند یا نه. برای تشخیص قطعی، باید کپسول سلولی و عروق خونی اطراف گره بررسی شود، که این کار تنها با جراحی ممکن است.
| نوع گره | ویژگیها | احتمال بدخیمی | روش رایج درمان |
|---|---|---|---|
| خوشخیم (Bethesda II) | سلولهای یکنواخت، بدون تغییرات بدخیم | زیر ۵٪ | معمولاً بدون درمان یا با مانیتورینگ |
| مشکوک (Bethesda III-IV) | تغییرات نامشخص، نیاز به بررسی بیشتر | ۱۰-۳۰٪ | جراحی یا درمان با RFA |
| سرطانی (Bethesda V-VI) | سلولهای بدخیم واضح | بالای ۷۰٪ | جراحی کامل |
رادیوفرکوئنسی ابلیشن یا به اختصار RFA یک روش درمانی کمتهاجمی (Minimally Invasive) است که در آن از امواج رادیویی با فرکانس بالا برای گرمکردن و از بین بردن بافتهای هدف (در اینجا گره تیروئیدی) استفاده میشود. این روش از سالها پیش در درمان تودههای کبد، کلیه، ریه و حتی استخوان کاربرد داشته و اکنون با پیشرفت فناوری، در درمان گرههای تیروئیدی مشکوک و خوشخیم بهکار میرود.
روند اجرای RFA بهصورت زیر است:
کل فرآیند بین ۲۰ تا ۴۰ دقیقه طول میکشد و بیمار پس از چند ساعت میتواند به خانه بازگردد.
در واقع RFA، پلی است بین «درمان مؤثر» و «راحتی بیمار»؛ ترکیبی از فناوری، دقت پزشکی و توجه به کیفیت زندگی.
تحقیقات مختلف، از جمله مطالعه جامع Lim et al. 2023 در کره جنوبی، نشان دادهاند که در گرههای تیروئیدی با نتایج مشکوک (Bethesda III و IV)، وقتی نتایج CNB (Core Needle Biopsy) بدخیمی را رد کند، استفاده از RFA به عنوان جایگزین جراحی کاملاً ایمن و مؤثر است.
این یافتهها باعث شده انجمنهای علمی از جمله KTA (Korean Thyroid Association) و حتی ATA (American Thyroid Association) نیز در حال بررسی رسمی ورود RFA به پروتکلهای درمانی این گرهها باشند.
در تیراد، تجربه درمان بیماران با گرههای Bethesda III و IV با روش RFA بسیار موفقیتآمیز بوده است. نتایج اولیه بیماران تحت درمان RFA در تیراد نشان میدهد:
یکی از ویژگیهای منحصر بهفرد در تیراد، انجام ارزیابی بسیار دقیق قبل از RFA است که شامل:
RFA برای همه گرههای تیروئیدی تجویز نمیشود. برای اینکه بیمار گزینه مناسبی برای RFA باشد، باید شرایط زیر را داشته باشد:
برخی از شرایط، انجام RFA را محدود یا ممنوع میکند:
البته در تیراد، با تجهیزات دقیق تصویربرداری و سوزنهای اختصاصی، حتی در برخی از این موارد خاص نیز میتوان با احتیاط RFA را انجام داد.
| ویژگیها | RFA | جراحی تیروئید |
|---|---|---|
| نیاز به بیهوشی | فقط بیحسی موضعی | بیهوشی عمومی |
| مدت بستری | چند ساعت | حداقل ۲ تا ۳ روز |
| درد بعد از درمان | بسیار خفیف | متوسط تا زیاد |
| اسکار روی گردن | ندارد | دارد (بسته به مهارت جراح) |
| بازگشت به کار | ۱ تا ۲ روز بعد | ۷ تا ۱۴ روز |
| هزینه | کمتر | بالاتر |
| عوارض بلندمدت | بسیار پایین | احتمال آسیب دائمی به عصب صوتی یا هیپوکلسمی |
| تاثیر روی عملکرد تیروئید | بدون اختلال | در برخی موارد نیاز به داروهای جایگزین تیروئید |
با توجه به این جدول، میتوان گفت RFA بهخصوص برای بیماران با گرههای مشکوک و بدون شواهد قطعی بدخیمی، یک گزینه بسیار مناسب، ایمن و کاربردی است.
در تیراد، تصمیم برای RFA بر اساس یک پروتکل استاندارد علمی و چندمرحلهای گرفته میشود:
📌 بیشتر بخوانید: مراقبت های بعد از RFA ندول تیروئید
مطالعهای که در سال ۲۰۲۳ در کره جنوبی انجام شد و بیش از ۷۰۰ بیمار با گرههای Bethesda III و IV را شامل میشد، نشان داد که:
این آمارها تأییدی هستند بر ایمنی و اثربخشی RFA برای بیماران با گرههای مشکوک که نمیخواهند یا نمیتوانند جراحی کنند.
در تیراد نیز، از سال ۱۴۰۱ تا کنون، بیش از ۱۲۰ بیمار با گرههای مشکوک تحت درمان RFA قرار گرفتهاند. نتایج حاصل از این بیماران به شرح زیر بوده:
📌 بیشتر بخوانید: انقلاب در درمان سرطان تیروئید؛ روشهای نوین میکرو PTC و RTC رسماً تأیید شدند!
۱. آیا RFA میتواند جایگزین قطعی جراحی شود؟
در موارد خاص بله، مخصوصاً زمانی که گره با CNB خوشخیم تشخیص داده شده و علامتدار است یا بیمار تمایل به جراحی ندارد.
۲. آیا ممکن است بعد از RFA، گره دوباره رشد کند؟
در اکثر موارد، خیر. اما اگر ریشه گره باقی بماند، احتمال رشد مجدد وجود دارد که در صورت نیاز، درمان مجدد با RFA قابل انجام است.
۳. آیا انجام RFA درد دارد؟
بهدلیل بیحسی موضعی، درد زیادی احساس نمیشود. بیماران ممکن است فقط کمی احساس گرما یا فشار داشته باشند.
۴. چند روز بعد از درمان میتوان به کار یا فعالیت عادی برگشت؟
اغلب بیماران همان روز یا روز بعد میتوانند به کار و زندگی عادی بازگردند.
۵. آیا بیمههای درمانی این روش را پوشش میدهند؟
در حال حاضر، برخی بیمههای تکمیلی ممکن است بخشی از هزینهها را پوشش دهند، ولی بیماران در تیراد بهصورت آزاد پرداخت میکنند.
یادداشتی از تیراد
اگر گره تیروئیدی دارید و جواب نمونهبرداری شما در دستههای Bethesda III یا IV قرار گرفته، حتماً میدانید چقدر تصمیمگیری در مورد جراحی سخت است. از یکسو نمیخواهید بدون دلیل تیروئید خود را جراحی کنید، و از سوی دیگر نمیخواهید خطری را نادیده بگیرید.
خبر خوب این است که RFA حالا یک گزینه علمی، ایمن، قابلاعتماد و در دسترس در ایران است.
در موسسه تخصصی تیراد، ما با بهرهگیری از تکنولوژیهای پیشرفته، تیم درمانی متخصص و پروتکلهای علمی دقیق، امکان درمان گرههای مشکوک بدون جراحی را فراهم کردهایم.
اگر از جراحی میترسید، یا بهدنبال راهحلی کمخطر و مؤثر هستید، فقط کافیست برای مشاوره به ما مراجعه کنید. یک جلسه ارزیابی میتواند آینده شما را تغییر دهد.
📞 برای تعیین وقت مشاوره، همین حالا تماس بگیرید.
📍 تیراد – تهران، خیابان قائم مقام فراهانی، نبش کوچه عرفان، پلاک ۱۶۸، واحد ۲
🌐 tiradsono.com
روش RFA یک راهکار علمی و قابل اعتماد برای درمان گرههای تیروئید با ریسک متوسط است.
در تیراد، این روش با دقت بالا و ایمنی کامل اجرا میشود.
اگر پاسخ نمونهبرداریتان در دسته Bethesda III یا IV است، RFA میتواند جایگزین جراحی برای شما باشد.
📌 بیشتر بخوانید: درمان توده تیروئید با امواج ماکروویو
پرسشهای نهایی
۱. RFA چند بار قابل انجام است؟
هر زمان که گره عود کند یا کاهش کافی نداشته باشد، امکان انجام مجدد وجود دارد.
۲. آیا RFA فقط برای گرههای خوشخیم است؟
خیر، در گرههای مشکوک نیز قابل استفاده است، به شرطی که CNB خوشخیم باشد.
۳. چقدر طول میکشد تا گره بهطور کامل از بین برود؟
اغلب بین ۳ تا ۶ ماه، گره تا ۹۰٪ کاهش حجم پیدا میکند.
۴. آیا RFA برای گرههای متعدد هم قابل اجراست؟
در موارد خاص بله، ولی باید هر گره بررسی شود.
۵. آیا درمان RFA در ایران ایمن است؟
بله، بهخصوص در مراکز تخصصی مثل تیراد، ایمنی و اثربخشی آن با استاندارد جهانی برابر است.
📌 بیشتر بخوانید: چگونه مشکلات تیروئید را درمان کنیم؟
| دستهبندی Bethesda | توضیح علمی تخصصی | توضیح ساده برای بیماران |
|---|---|---|
| I – غیرتشخیصی (Nondiagnostic) | نمونه کافی یا مناسب برای تشخیص بهدست نیامده است | نمونهبرداری خوب انجام نشده یا سلول کافی نداشته؛ باید دوباره انجام شود |
| II – خوشخیم (Benign) | احتمال بدخیمی بسیار پایین (کمتر از ۳%)؛ معمولاً تودههای کولوییدی یا تیروئیدیت هاشیموتو | گره کاملاً بیخطر است و نیاز به درمان خاصی ندارد؛ فقط پیگیری منظم |
| III – تغییرات نامشخص (AUS / FLUS) | سلولها کمی غیرعادی هستند اما ویژگی قطعی بدخیمی ندارند | گره مشکوک است، اما نه سرطانی نه بیخطر؛ نیاز به بررسی بیشتر |
| IV – مشکوک به تومور فولیکولار (FN / SFN) | ساختار سلولی شبیه فولیکولار است؛ امکان بدخیمی ۱۵–۳۰% | گرهای که ممکنه سرطانی باشه، ولی هنوز قطعیت نداره |
| V – مشکوک به بدخیمی (Suspicious for Malignancy) | ویژگیهای سلولی احتمال سرطان را زیاد میکند (تا ۷۵%) | گره احتمالاً سرطانی است و نیاز به جراحی دارد |
| VI – بدخیم (Malignant) | سلولها مشخصاً سرطانی هستند؛ اغلب سرطان پاپیلاری تیروئید | توده قطعاً سرطانی است و باید جراحی و درمان قطعی انجام شود |
دکتر حجت ابراهیمی نیک
فلوشیپ فوق تخصصی رادیولوژی مداخله ای، متخصص رادیولوژی
عضو هیئت مدیره موسسه سونوگرافی تیراد
طی دوره های آموزشی در کشورهای چین، کره جنوبی، آلمان و ایتالیا در زمینه درمان بیماریهای تیروئید با کمک روشهای کمتر تهاجمی
اولین پزشک ایرانی که موفق به درمان توه های تیروئیدی به روش آر اف در ایران شدند.
بیماریهای تیروئید از شایعترین اختلالات غدد درونریز هستند، اما بسیاری از افراد تا مدتها از…
نکات کلیدی کهیر مزمن گاهی میتواند با بیماریهای خودایمنی تیروئید مانند تیروئیدیت هاشیموتو مرتبط باشد.…
نکات کلیدی بیماریهای تیروئید میتوانند باعث کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ در مردان و درد…
نکات کلیدی کمای میکسدم (Myxedema Coma) یکی از نادرترین اما خطرناکترین عوارض کمکاری شدید و…
نکات کلیدی کمکاری تیروئید زمانی رخ میدهد که غده تیروئید نتواند به اندازه کافی هورمون…
آنالیزور آنلاین آزمایش تیروئید تیراد به شما کمک میکند نتایج آزمایشهای تیروئید خود را بهتر…
دیدن نظرات
با سلام
خانمی ۵۷ ساله هستم که یه گره ۱۶ میلی در ۶ میلیمتر از نوع کیستیک در سونوی تیروییدم دیده شده که دکتر غدد نمونه برداری کرد و جوابش ندول فولیکار خوش خیم بود
دکتر برای شش ماه بعد سونوگرافی داد وقرص لووتیروکسین هم تجویز کرد در صورتیکه تمام آزمایشهای تیروییدم در رنج نرمال است وکم کاری تیرویید ندارم
حالا نمیدونم که این قرص را بخورم یانه؟
سلام، وقت بخیر
ندول شما خوشخیم و کمخطر است.
پیگیری ۶ ماهه مناسب است.
مصرف لووتیروکسین هدفش جلوگیری از رشد ندول است، نه درمان کمکاری.
اگر دوز دارو شما بالا باشد یا علائم پرکاری ایجاد شود، میتوانید با پزشک درباره کاهش یا قطع دارو مشورت کنید اما قطع خودسرانه دارو یا عدم استفاده خودسرانه دارو برای سلامتی بدن شما مناسب نیست.
سلام وقتتون به خیر،یک ندول با ابعاد ۹×۱۳ در لوب چپ با bethesda catgory 5 وجود داره، گره دیگه وجود نداره و تمام ازمایشات هم سالمه. آیا درمان با روش گرما دهی و غیر جراحی امکان پذیره؟
سلام، وقت بخیر
برای ندول تیروئید با Bethesda Category 5، عموما درمانهای غیرجراحی مثل RFA یا لیزر (گرمادهی) بهطور معمول توصیه نمیشوند و جراحی (برداشتن لوب درگیر) درمان استاندارد است.
اما برای بررسی بیشتر لطفا مدارک پزشکی خود را در واتس آپ ارسال نمایید.
09108817444 (فقط ارسال مدارک)