نکات کلیدی:
اگر دچار بیماری تیروئید هستید، احتمالاً متوجه شدهاید که دهانتان بیش از حد خشک است. این حالت که به آن “زروستومیا” (خشکی دهان) گفته میشود، در بین بیماران تیروئیدی رایج است.
خشکی دهان بهتنهایی خطر جانی ندارد، اما میتواند:
یکی از پیامدهای مهم اختلال تیروئید، کاهش عملکرد غدد بزاقی و تولید بزاق است. این مشکل در تیروئید کمکار (Hypothyroidism) بیشتر دیده میشود.
بیمارانی که بزاق خود را از دست میدهند (مثلاً هنگام آبدهانی یا تف کردن)، گاهی ساعتها طول میکشد تا بزاقشان دوباره ترشح شود.
علت اصلی این اختلال، کاهش سرعت متابولیسم در کمکاری تیروئید است. البته در مواردی، پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism) نیز ممکن است باعث خشکی دهان شود، هرچند مکانیسم دقیق آن هنوز بهخوبی مشخص نشده است.
تحقیقات نشان دادهاند که خشکی دهان نهتنها در کمکاری، بلکه در برخی از انواع خاص اختلالات تیروئید نیز مشاهده میشود:
| نوع بیماری تیروئید | توضیح | ارتباط با خشکی دهان |
|---|---|---|
| هاشیموتو (Hashimoto) | بیماری خودایمنی و شایعترین علت کمکاری تیروئید | رایج |
| تیروئیدیت تحت حاد | التهاب غده تیروئید (ممکن است بهعلت عفونت، دارو یا خودایمنی باشد) | گاه با کاهش بزاق همراه است |
| کمکاری تحت بالینی | در مراحل اولیه، علائم خفیف و مبهمی مثل خشکی دهان دارد | خفیف ولی ممکن |
| بیماری گریوز (Graves’) | نوعی پرکاری تیروئید با علائم پرانرژی مثل بیخوابی و کاهش وزن | ممکن است باعث خشکی دهان شود |
برخی از درمانهای رایج تیروئید ممکن است مستقیماً باعث زروستومیا شوند:
پرتودرمانی (Radiation)
برای درمان سرطان تیروئید استفاده میشود. اما در برخی موارد میتواند باعث آسیب به غدد بزاقی شود و تولید بزاق را کاهش دهد.
ید رادیواکتیو (RAI)
درمان شایع برای برخی انواع پرکاری تیروئید و سرطان تیروئید است. ممکن است باعث ایجاد کمکاری دائمی تیروئید و کاهش عملکرد غدد بزاقی شود.
هورمون درمانی با لووتیروکسین
درمان جایگزینی هورمون تیروئید، معمولاً باعث بهبود علائم کمکاری میشود. اما در مواردی، اگر دوز بیش از حد باشد، میتواند باعث خشکی دهان شود.
📌 بیشتر بخوانید: ۱۰ راه برای کاهش خطر ابتلا به بیماری تیروئید
خشکی دهان چیزی بیش از یک حس آزاردهنده است. اگر درمان نشود، میتواند مشکلات متعددی برای بیماران ایجاد کند، بهویژه در موارد شدید. از جمله:
اگر خشکی دهان برای چند هفته ادامهدار شد، حتماً باید آن را جدی بگیرید. این وضعیت میتواند نشانهای از اختلالات تیروئیدی یا سایر بیماریهای سیستمیک باشد.
علاوه بر درمان درست بیماری تیروئید، رعایت برخی توصیههای ساده میتواند به کاهش خشکی دهان کمک کند:
کارهایی که باید انجام دهید:
کارهایی که باید پرهیز کنید:
📌 بیشتر بخوانید: ۱۷ مورد از علائم پنهان بیماری تیروئید
یک رژیم غذایی مغذی نهتنها به بهبود عملکرد تیروئید کمک میکند، بلکه ترشح بزاق را نیز بهبود میبخشد. مواد غذایی زیر بسیار مفید هستند:
📌 بیشتر بخوانید: چرا درمان کمبود آهن میتواند به بهبود بیماری تیروئید کمک کند؟
جمعبندی
خشکی دهان یکی از مشکلات شایع در میان بیماران مبتلا به تیروئید کمکار یا در حال درمان با ید رادیواکتیو یا پرتودرمانی است. با کنترل مناسب تیروئید، رژیم غذایی سالم، مراقبت دهانی و در برخی موارد استفاده از درمانهای مکمل یا جایگزین مانند RFA (رادیوفرکوئنسی ابلیشن) برای کنترل ندولها، میتوان از این عارضه پیشگیری یا آن را کاهش داد.
📌 بیشتر بخوانید: ارتباط بین بیماری تیروئید و ریزش مو
دکتر حسین چگینی فلوشیپ فوق تخصصی رادیولوژی مداخله ای از دانشگاه تهران و متخصص رادیولوژی
موسس موسسه سونوگرافی و تصویربرداری تیراد
دارای گواهینامه نورورادیولوژی اروپا ESNR
عضو کمیته اینترونشن انجمن رادیولوژی ایران
نکات کلیدی نوشیدن چای سبز در حد متعادل ممکن است در کنار یک برنامه کلی…
«کمکاری تیروئید دارم، میتوانم آمپول لاغری بزنم؟»، «تیروئیدم را کامل برداشتهاند، استفاده از سماگلوتاید یا…
نکات کلیدی برخی از داروهای ضداحتقان، مانند پسودوافدرین (Pseudoephedrine)، ممکن است مشکلات قلبی را در…
نکات کلیدی بیماری هاشیموتو معمولاً با بررسی علائم و نشانههای بالینی، معاینه و آزمایشهای خون…
بیماریهای تیروئید از شایعترین اختلالات غدد درونریز هستند، اما بسیاری از افراد تا مدتها از…
نکات کلیدی کهیر مزمن گاهی میتواند با بیماریهای خودایمنی تیروئید مانند تیروئیدیت هاشیموتو مرتبط باشد.…
دیدن نظرات
باسلام،آقای دکترمن خانمی ۳۸ساله هستم تیرویید کم کاردارم،چند روزهست که خشکی دهان وگرفتگی صدادارم وامروز دردبالای قفسه سینه هم دارم،حدودیکسالی پیش آزمایش انجام دادم و دکتر گفتن که قرص لووتیروکسین روهمونجوری که قبلامصرف میکردم مصرف کنم،وبعدازاون دیگه نه آزمایش انجام دادم نه دکتررفتم،این خشکی دهان وگرفتگی صداودردجناغ سینه برای چیه میشه راهنمایی بفرمایید،سپاس
سلام، وقت بخیر. این سه علامت را نمیتوان صرفاً به کمکاری تیروئید نسبت داد. گرفتگی صدا و خشکی دهان ممکن است در اثر عفونت ویروسی، کمآبی، حساسیت، رفلاکس معده یا بعضی داروها ایجاد شوند؛ اما درد جدید قفسه سینه باید جدی گرفته شود.
اگر درد هنوز ادامه دارد یا حالت فشار، سنگینی یا سوزش دارد، بهتر است امروز معاینه شوید. در صورت انتشار درد به دست، فک، گردن یا پشت، یا همراهی آن با تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع، ضعف یا سرگیجه، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
در مورد تیروئید:
لووتیروکسین را فعلاً با همان دوز قبلی مصرف کنید و خودسرانه تغییر ندهید.
چون حدود یک سال از آزمایش گذشته، برای TSH و Free T4 و معاینه پزشک اقدام کنید.
اگر گرفتگی صدا بیشتر از دو هفته ادامه یافت، یا با توده گردن، دشواری بلع یا تنفس همراه شد، معاینه متخصص گوشوحلقوبینی و بررسی تیروئید لازم است.
تا زمان مراجعه آب کافی بنوشید، به صدا استراحت دهید و از دود، غذای تند و خوابیدن بلافاصله پس از غذا پرهیز کنید.
گرفتگی صدای چندروزه اغلب خوشخیم است، ولی وجود همزمان درد قفسه سینه دلیل خوبی برای معاینه حضوری امروز است.
باعرض سلام خدمت اقای ذکتر.من خانمی هستم ۵۰ساله گره تیرویید۹میلی دارم خشکی دهان دارم که ازارم میذه ودردحنجره وقتی زیادحرف میزنم.تیرپییدم نه کم کارنه پرکار.فقط گره داره ممنون میشم پاسخ بدین
سلام. ندول ۹ میلیمتری معمولاً آنقدر کوچک است که علت خشکی دهان یا درد حنجره هنگام صحبتکردن باشد. خشکی دهان میتواند از کمآبی، بعضی داروها، دیابت یا مشکلات غدد بزاقی باشد و درد حنجره نیز ممکن است بهدلیل فشار صوتی یا رفلاکس ایجاد شود.
برای معاینه حنجره به متخصص گوشوحلقوبینی مراجعه کنید و پیگیری ندول را طبق درجه TI-RADS ادامه دهید. اگر گرفتگی صدا یا گلودرد بیش از سه هفته، مشکل بلع یا بزرگشدن توده گردن دارید، مراجعه را عقب نیندازید.