مقالات

درمان با ید رادیواکتیو (RAI) چیست؟

درمان با ید رادیواکتیو

ید رادیواکتیو (RAI) روشی برای درمان پرکاری تیروئید و انواع خاصی از سرطان تیروئید است.

اصطلاح “رادیواکتیو” ممکن است ترسناک به نظر برسد، اما این یک درمان ایمن و به طورکلی قابل تحمل و قابل اعتماد است که سلول های تیروئید را هدف قرار می‌دهد.

چگونه ید رادیواکتیو پرکاری تیروئید را درمان می‌کند؟

تیروئید یک غده­‌ی پروانه‌­ای شکل است که در قسمت جلویی پایین گردن قرار دارد و هورمون­‌هایی تولید می­‌کند که متابولیسم بدن و سایر عملکردها را تنظیم می‌کند.

پرکاری تیروئید فرآیندهای بدن را تسریع می­‌بخشد و در نتیجه باعث عصبی شدن و اضطراب، ضربان قلب سریع، قاعدگیِ کم، مشکلات خواب، لرزش دست و سایر مشکلات می‌شود.

غده­‌ی تیروئید برای ساخت این هورمون‌ها به ید نیازدارد و این غده کارآمدترین اندام با تمرکز بر ید است.

روش ید رادیواکتیو (RAI) پرکاری تیروئید را با آسیب رساندن یا از بین بردن سلول­‌های تیروئید از طریق تشعشع درمان می­‌کند.

ید رادیواکتیو به شکل کپسول خوراکی مصرف می­‌شود و برای استفاده از آن نیازی به بستری شدن در بیمارستان نیست، مگر اینکه دوز بسیار بالا باشد؛ که این مورد به ندرت اتفاق خواهد افتاد.

پس از مصرف قرص از فرد بیمار خواسته می­شود که مقدار زیادی آب بنوشد تا ید رادیواکتیو باقی­‌مانده از سیستم بدن او خارج شود.

بیشتر بیماران قبل از رفع پرکاری تیروئید فقط به یک دوز نیاز دارند که ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد؛ اگر علائم بیمار پس از شش ماه همچنان وجود داشت، ممکن است مجبور شود دوز دوم را هم دریافت کند.

چگونه ید رادیواکتیو سرطان تیروئید را درمان می­‌کند؟

شایع­ترین انواع سرطان تیروئید (پاپیلاری و فولیکولی) معمولاً با دوزهای زیاد ید رادیواکتیو قابل درمان هستند.

دوزهای ید رادیواکتیو بیشتر برای درمان پرکاری تیروئید است، درمان معمولاً پس از برداشتن غده­‌ی تیروئید و برای از بین بردن بافت باقی­مانده­‌ی تیروئید انجام می‌شود.

دوز «ردیاب» ید رادیواکتیو همچنین می‌تواند برای ردیابی باقی­‌مانده بافت تیروئید و یا سرطانی که ممکن است به سایر قسمت‌های بدن گسترش یافته باشد، استفاده شود؛ این آزمایش‌ها نشان می‌دهند که آیا ید در نواحی حاوی سرطان تیروئید متمرکز می‌شود؟ و آیا مقادیر زیادی ید رادیواکتیو برای از بین بردن ایمپلنت‌های تومور مورد نیاز است یا خیر؟

بیشتر بخوانید: متاستاز سرطان تیروئید به غدد لنفاوی

عوارض جانبی ید رادیواکتیو چیست؟

کم­‌کاری تیروئید دائمی (یا کم کاری تیروئید، زمانی که تیروئید هورمون کافی تولید نمی­کند) یک عارضه­‌ی جانبی مورد انتظار درمان ید رادیواکتیو برای پرکاری تیروئید است.

خوشبختانه درمان کم‌کاری تیروئید بسیار راحت­‌تر از پرکاری تیروئید با استفاده از درمان جایگزینی هورمون است؛ این یک درمان مادام العمر است که ایمن، قابل اعتماد و ارزان است.

عوارض جانبی موقت ید رادیواکتیو ممکن است شامل موارد زیر باشد:

حساسیت و تورم گردن، حالت تهوع، غدد بزاقی متورم، از دست دادن حس چشایی یا تغییر حس چشایی، خشکی دهان و تولید ناکافی بزاق، خشکی چشم و اشک بیش از حد از چشم.

در درمان با ید رادیواکتیو چه اقدامات احتیاطی باید انجام شود؟

زنان باردار یا شیرده نباید درمان ید رادیواکتیو را دریافت کنند؛ بارداری باید حداقل ۶ تا ۱۲ ماه پس از این درمان برای سرطان تیروئید به تعویق بیفتد؛ همچنین شیردهی باید حداقل شش هفته قبل از ید رادیواکتیو قطع شود و نباید از سر گرفته شود.

در روزهای بلافاصله پس از درمان با ید رادیواکتیو، از این اقدامات عمومی برای جلوگیری از قرار گرفتن در معرض رادیواکتیو با دیگران آگاه باشید؛ این اقدامات احتیاطی بستگی به میزان دوز ید رادیواکتیو شما دارد.

  • از تماس فیزیکی طولانی مدت و نزدیک با دیگران به خصوص کودکان و زنان باردار خودداری کنید.
  • بلافاصله پس از درمان به مدت ۳ روز قرنطینه باشید و ۳۰ الی ۴۰ روز پس از درمان هم حداقل ۲.۵ متر از دیگران فاصله بگیرید و از مکان­‌های عمومی دوری کنید.
  • به تنهایی در یک تخت جداگانه بخوابید (حداقل ۲.۵ متر دورتر از بزرگسال دیگر).
  • ظروف آشپزخانه و آشپزی، ملافه، حوله و وسایل شخصی را با دیگران به اشتراک نگذارید.
  • ظرفشویی و شستن اقلام مورد استفاده خود را جداگانه انجام دهید.
  • دست‌های خود را مرتب بشویید و روزانه دوش بگیرید.

بیشتر بخوانید: درمان با ید رادیواکتیو برای سرطان تیروئید

دیدن نظرات

  • سلام اقای دکتر من ید ۱۷۵ ریختم الان زنم حاملن ۳ماه باید تا چند هفته ازش فاصله داشته باشم که براش ضرر نداشته باشد متشگرم

    • سلام. اگر منظور ید رادیواکتیو I-131 با دوز ۱۷۵ میلی‌کوری است، به‌علت بارداری همسرتان باید تماس نزدیک و طولانی را جدی محدود کنید. معمولاً تا حدود ۳ تا ۴ هفته از فاصله کمتر از یک متر، خوابیدن در یک تخت و تماس جسمی طولانی خودداری می‌شود.
      مدت دقیق باید طبق برگه ترخیص پزشکی هسته‌ای تعیین شود، چون به میزان پرتوی اندازه‌گیری‌شده هنگام ترخیص بستگی دارد. تا پایان زمان اعلام‌شده جدا بخوابید و حداقل ۱ تا ۲ متر فاصله داشته باشید. تماس کوتاه اتفاقی معمولاً جای نگرانی فوری ندارد، اما با توجه به بارداری سه‌ماهه، حتماً امروز مدت دقیق را از مرکز پزشکی هسته‌ای بپرسید.

  • سلام و احترام
    ببخشید من تیروییدکتومی کامل انجام دادم و پاپیلاری کلاسیک بدون درگیر کردن غدد لنفاوی ، سایز ۱ سانتی متر ، stage 1 , و at least risk بود اما جواب آزمایش tg=67 بود ید با دوز ۱۷۵ بهم دادن الان ۳ روز هست بعد از ید درمانی گردنم ورم داره و کمی درد
    این تورم در گردن در ناحیه تیرویید نشانه چی هست ؟ و این که با توجه به موارد پاتولوژی بالا ، چطور tg اینقدر بالا بوده ؟
    ممنون از پاسخگویی تون

    • سلام وقت شما بخیر. تورم و کمی درد گردن تا چند روز بعد از یددرمانی می‌تواند به علت التهاب موقت بافت باقی‌مانده تیروئید در بستر جراحی یا التهاب غدد بزاقی باشد و همیشه نشانه عود یا خطر فوری نیست. با این حال اگر تورم رو به افزایش است یا همراه با تنگی نفس، مشکل بلع، تب، درد شدید یا قرمزی واضح گردن است، باید سریع‌تر با پزشک هسته‌ای یا جراح خود تماس بگیرید. درباره Tg=67 هم باید مشخص شود آزمایش در حالت TSH بالا/تحریک‌شده انجام شده یا تحت مصرف لووتیروکسین؛ چون Tg می‌تواند از بافت تیروئید باقی‌مانده بعد از جراحی یا در مواردی از بیماری باقی‌مانده ترشح شود. تفسیر دقیق آن باید همراه با Anti-Tg، اسکن بعد از یددرمانی و پیگیری مجدد Tg انجام شود.

  • سلام و وقت بخیر
    خواهرم 1.5 ماه قبل متوجه ورم گلو شد و در سونو کارسینوم پاپیلوری گرید 5 مشخص شد تیروئیدکتومی انجام دادو یک ماه قطع لووتیروکسن و آزمایش تیروئید
    tsh:42.54
    ab آنتی تیروگلوبولین :475.5
    تیروگلوبولین :0.1
    در سونو لنفادنوپاتی با نمای ری اکتیو 16.5*4.5 در سمت چپ
    هر دو لوپ تیروئید در محل آنتاتومیک خود رویت نشدند
    با این بررسی ها 150 میلی کوری ید دریافت کرده و بهشون گفتند بعد از 8 روز اسکن کل بدن و 2 ماه بعد آزمایش مجدد انجام بدن لطفانظرتون در مورد این آزمایش بگین

    • سلام، وقت بخیر
      روند درمان در مسیر صحیح است و یافته‌ها فعلاً نگران‌کننده نیستند؛ پیگیری طبق برنامه توصیه‌شده کافی است.

      TSH = 42.54 ⇒ برای یددرمانی مطلوب و لازم بوده.
      تیروگلوبولین = 0.1 ⇒ بسیار پایین و نشانه‌ی خوب (باقی‌مانده یا عود قابل‌توجه دیده نمی‌شود).
      Anti-Tg = 475 ⇒ بالا است؛ تفسیر Tg را کمی سخت می‌کند ولی به‌تنهایی نشانه عود نیست.
      لنف‌نود ری‌اکتیو ⇒ غیربدخیم.

  • سلام
    پدر من ۸۰ ساله و دو ماه پیش غده تیروئید بطور کلی برداشته شد و سه روز پیش بعد از گذشت یکماه رژیم کم ید،. ید ۱۵۰ دریافت کرد و دو روز در بیمارستان قرنطینه شد حالا باید دو هفته در منزل قرنطینه باشه
    اگر ده روز پس از دوره دو هفته قرنطینه بخواهد مسافرت هوایی بمدت ۸ ساعت داشته باشه مشکلی نداره ؟ همراه ایشان مادرم که ۸۰ ساله هست کنار هم هستند

    • سلام، وقت بخیر
      پس از دریافت ید رادیواکتیو ۱۵۰:
      دوره اصلی دفع و کاهش سطح اشعه ۱۰ تا ۱۴ روز اول است.
      اگر پدرتان دو هفته قرنطینه خانگی را کامل انجام دهد،
      و ۱۰ روز بعد از پایان قرنطینه قصد سفر هوایی داشته باشد،
      در این زمان سطح اشعه به حد ایمن رسیده و سفر هوایی ۸ ساعته کاملاً مجاز و بی‌خطر است.

      فقط نکته:
      اگر بیماری زمینه‌ای قلبی، ریوی یا محدودیت حرکتی دارد، قبل از پرواز با پزشک خودش مشورت کنید.

  • سلام من هفته قبل ید۳۰ خوردم واسکن کردم گفتن کمی بافت فعال مانده آیا نیازه ید دوباره دارم

    • سلام، وقت بخیر
      تنها با این صحبت نمیتوان نظر قطعی داشت، برای بررسی بیشتر نیاز به بررسی موارد متنوعی است، از جمله
      اگر در سونو غدد لنفاوی مشکوک یا بافت ناهمگن دیده شود، احتمال نیاز به ید بیشتر می‌شود.
      بعد از یددرمانی و قطع لوتیروکسین، مقدار تیروگلوبولین (TG) مهم‌ترین معیار است.
      اگر TG بالا یا رو به افزایش باشد، احتمال ید مجدد بیشتر است.
      اگر TG پایین یا صفر باشد، اغلب نیازی به ید مجدد نیست.
      در کارسینوم پاپیلاری (که تو داری)، معمولاً پاسخ به ید خوب است و فقط در موارد خاص نیاز به ید دوباره وجود دارد.
      اگر جذب «کم و محدود» باشد، معمولاً فقط پیگیری نیاز است
      اگر جذب «زیاد یا در چند نقطه» باشد، گاهی ید مجدد نیاز است

  • سلام و عرض ادب
    ۴۱ ساله هستم پاپیلاری تیرویید داشتم تیروییدم کامل برداشتن پاتولوری نوع فولیکولار تشخیص دادن اندازه تومور ۱.۲ بود غدد لنفاوی هیچکدام درگیر نبود در خون و تیرویید سرایت نکرده stage 1 بود دکتر جراحم گفتن همه چیز خیلی خوبه نیاز به ید ندارید ولی نظر دکتر غدد اینه بخاطر فولیکولار بودن حتما ید دوز ۱۰۰ دریافت کنید الان دوهفته است از عمل گذشته و دارو لووتیروکسین ندادن گفتن برم ید بگیرم مرکز هسته ای گفتن دوهفته دبگه زنگ میزنیم بیا بگیر . نه ازمایشی نه دستورالعملی قبل از ید هیچی نگفتن چکار کنم

    • سلام، وقت بخیر
      شرایط شما Stage 1 و کم‌خطر است. ید درمانی در این اندازه تومور ضروری نیست ولی به دلیل فولیکولار بودن بعضی پزشکان پیشنهاد می‌دهند. حتماً قبل از ید باید آزمایش خون و رژیم کم ید داشته باشید. پیگیری فعال با پزشک غدد یا مرکز هسته‌ای مهم است.

  • سلام دکتر جان . خسته نباشید . شش روز بعد از دریافت ید با دوز ۱۵۰ میلی کوری رفتم برای اسکن کل بدن که جوابش بدین شرح بود .
    تصویر برداری از نواحی قدامی و خلفی بدن انجام شد . افزایش جذب در تخت تیروئید وجود دارد .
    بقایای تیروئید در تخت تیروئید وجود دارد .
    هیچ مدرکی دال بر متاستاز موضعی یا دور دست وجود ندارد .
    لطفا راهنمایی کنید و نظرتون رو بفرمایید

    • سلام، وقت بخیر

      نتیجه اسکن شما نشان می‌دهد:
      افزایش جذب در محل تخت تیروئید → یعنی هنوز مقداری بافت تیروئید باقیمانده که ید رادیواکتیو آن را جذب کرده است. این وضعیت بعد از جراحی و یددرمانی معمول است و هدف اصلی همین نابود کردن این بافت باقیمانده است.
      هیچ شواهدی از متاستاز محلی یا دوردست → یعنی خوشبختانه انتشار سرطان به غدد لنفاوی یا سایر اعضای بدن در این اسکن دیده نشده است.

      این نتیجه به طور کلی خوب و امیدوارکننده است، چون:
      ید به بافت باقیمانده رسیده و آن را هدف قرار داده.
      نشانه‌ای از پخش شدن بیماری دیده نشده.

  • باسلام...اقای دکتر همسر من ۲۰ روز پیش عمل تیروکتومی انجام دادن وکل تیروئیدشون برداسته شد بعد بعلت اینکه کارسینوم‌پاپیلار تیروئید بود نمونه پاتولوژی ،ید درمانی شدن و۱۲۵دوز ید دریافت کردن بعد یک هفته اسکن شدن وتشخیص پزشک هسته متاستاز در غددلنفاویشون هست ۲تا غدد لنفاوی...اقای دکتر قبل اسکن قرص لوتیروکسین مصرف میکردن به مدت ۵ روز تا زمان اسکن...این قرص میتونه بروی جواب اسکن متاثر باشه لطف نظرتون رو بفرمایین 🙏

    • سلام، وقت بخیر
      اگر فقط ۵ روز قبل از اسکن لووتیروکسین قطع شده باشد، TSH به اندازه کافی بالا نرفته و ممکن است جذب ید در بافت‌های تیروئیدی یا متاستازها کمتر از حالت ایده‌آل بوده باشد.
      این یعنی احتمال دارد اسکن، تمام نواحی درگیر را به وضوح نشان نداده باشد (ریسک منفی کاذب).

      با این حال، اگر پزشک اسکن را مثبت گزارش کرده (متاستاز در ۲ غده لنفاوی)، وجود بیماری قطعی است، ولی شدت و گستردگی واقعی شاید کمی بیشتر از آن چیزی باشد که دیده شده.

  • سلام وقت بخیر من تیروییدم ید تزریق شده ۱۵ میلی آیا دوهفته قرنطینه کافیه هست البته داروهایی که قبل از پرتو درمانی کردم تا الان قطع کردم آیا میتونم ویتامین ای بخورم بخاطر کیست سینه م ممنونم راهنمایی کنید

  • باسلام ببخشید من ۴۱ سال سن دارم ید درمانی با دوز ۱۰۰ میلی انجام دادم دو روز قرنطینه بودم دربیمارستان والان در منزلم ..خواستم بدون میشه توضیح بدین خطر نزدیک شدن به افراد وضررش برای اونا چی هست؟

جدیدترین نوشته ها

کمای میکسدم چیست؟ خطرناک‌ترین عارضه کم‌کاری شدید تیروئید

نکات کلیدی کمای میکسدم (Myxedema Coma) یکی از نادرترین اما خطرناک‌ترین عوارض کم‌کاری شدید و…

5 روز گذشته

کم‌کاری تیروئید؛ علائم، عوامل خطر و اهمیت مراقبت‌های درمانی

نکات کلیدی کم‌کاری تیروئید زمانی رخ می‌دهد که غده تیروئید نتواند به اندازه کافی هورمون…

2 هفته گذشته

تفسیر آنلاین آزمایش تیروئید | آنالیز هوشمند نتایج TSH، T3 و T4

آنالیزور آنلاین آزمایش تیروئید تیراد به شما کمک می‌کند نتایج آزمایش‌های تیروئید خود را بهتر…

3 هفته گذشته

آیا مشکلات تیروئید می‌توانند باعث ضعف و درد عضلانی شوند؟

نکات کلیدی میوپاتی ناشی از کم‌کاری تیروئید معمولاً باعث ضعف عضلات ران‌ها و شانه‌ها می‌شود.…

1 ماه گذشته

آنچه باید درباره تیروئیدیت عفونی حاد بدانید

نکات کلیدی تیروئیدیت عفونی حاد یک عفونت نادر اما دردناک تیروئید است که معمولاً با…

2 ماه گذشته

چگونه با توقف کاهش وزن در کم‌کاری تیروئید مقابله کنیم؟

نکات کلیدی اگر مبتلا به کم‌کاری تیروئید هستید و کاهش وزن شما متوقف شده، ممکن…

5 ماه گذشته