نکات کلیدی
کهیر مزمن همیشه یک مشکل ساده پوستی نیست. در برخی افراد، این ضایعات پوستی میتوانند نشانهای از یک بیماری زمینهای، بهویژه اختلالات خودایمنی تیروئید باشند. شناخت ارتباط میان کهیر و بیماریهای تیروئید میتواند به تشخیص علت اصلی و انتخاب درمان مناسب کمک کند.
از نظر ظاهری، کهیر ناشی از بیماری تیروئید تفاوت مشخصی با سایر انواع کهیر ندارد و تنها با مشاهده ضایعات پوستی نمیتوان علت آن را تشخیص داد.
این ضایعات معمولاً بهطور ناگهانی ظاهر میشوند و ممکن است در هر قسمتی از بدن ایجاد شوند.
در بیشتر افراد، کهیر طی چند روز تا چند هفته برطرف میشود؛ اما در بیمارانی که زمینه بیماریهای خودایمنی تیروئید دارند، کهیر اغلب به شکل مزمن دیده میشود؛ یعنی بیش از ۶ هفته ادامه پیدا میکند یا طی ماهها و حتی سالها بارها عود میکند.
افراد مبتلا به کهیر مزمن ممکن است با علائم زیر مواجه شوند:
بروز کهیر در قسمتهای مختلف بدن مانند:
نکته مهم این است که کهیر مرتبط با بیماریهای خودایمنی تیروئید معمولاً مزمن و عودکننده است و ممکن است برای مدت طولانی بیمار را درگیر کند.
نکته مهم برای بیماران: اگر بیش از ۶ هفته است که دچار کهیر شدهاید یا ضایعات پوستی بهطور مکرر عود میکنند، بهویژه اگر همزمان علائمی مانند خستگی، افزایش یا کاهش وزن، ریزش مو، تپش قلب یا تغییرات عملکرد تیروئید دارید، بهتر است علاوه بر مراجعه به متخصص پوست، عملکرد غده تیروئید نیز توسط پزشک بررسی شود.
کهیر مزمن در برخی افراد میتواند با بیماریهای خودایمنی تیروئید همراه باشد. در این بیماریها، سیستم ایمنی به اشتباه به بافت طبیعی غده تیروئید حمله میکند.
نکته مهم این است که پادتنهای آلرژیک (IgE) که مسئول ایجاد واکنشهای آلرژیک و کهیر هستند، با اتوآنتیبادیها (Autoantibodies) که در بیماریهای خودایمنی تیروئید نقش دارند، تفاوت دارند.
هنوز مشخص نیست دقیقاً چه مکانیسمی باعث میشود برخی بیماران مبتلا به بیماریهای خودایمنی تیروئید دچار کهیر شوند. احتمال میرود مجموعهای از عوامل ژنتیکی، اختلالات سیستم ایمنی و عوامل محیطی در بروز این ارتباط نقش داشته باشند.
همچنین باید توجه داشت که:
بنابراین وجود کهیر بهتنهایی نشانه بیماری تیروئید نیست و نیاز به بررسی پزشکی دارد.
تیروئیدیت هاشیموتو شایعترین بیماری خودایمنی تیروئید و مهمترین علت کمکاری تیروئید در بسیاری از افراد است.
در این بیماری، سیستم ایمنی بدن آنتیبادیهایی تولید میکند که به سلولهای غده تیروئید حمله میکنند. در نتیجه، عملکرد تیروئید بهتدریج کاهش مییابد و اغلب بیمار دچار کمکاری تیروئید میشود؛ اگرچه در برخی مراحل اولیه ممکن است علائم پرکاری تیروئید نیز بهطور موقت دیده شود.
مطالعات نشان دادهاند که افراد مبتلا به هاشیموتو بیشتر از سایر افراد ممکن است دچار کهیر مزمن شوند.
با این حال، هنوز مشخص نیست چرا تنها بخشی از بیماران مبتلا به هاشیموتو این مشکل را تجربه میکنند.
این موضوع نشان میدهد که علاوه بر بیماری تیروئید، عوامل دیگری مانند:
نیز در ایجاد کهیر نقش دارند.
بیماری گریوز (Graves’ disease) یکی دیگر از بیماریهای خودایمنی تیروئید است که باعث پرکاری تیروئید میشود.
در این بیماری، سیستم ایمنی با تولید آنتیبادیهایی خاص، غده تیروئید را تحریک میکند تا بیش از حد طبیعی هورمون تولید کند.
افزایش هورمونهای تیروئید باعث تسریع عملکرد بسیاری از اندامهای بدن میشود و علائمی مانند:
ایجاد میکند.
ارتباط بین کهیر مزمن و بیماری گریوز نسبت به هاشیموتو کمتر شناخته شده است.
در برخی گزارشهای پزشکی، بیماران مبتلا به گریوز دچار کهیر شدهاند، اما تاکنون مطالعات کافی برای اثبات یک ارتباط قطعی بین پرکاری تیروئید و کهیر انجام نشده است.
بنابراین هنوز مشخص نیست که آیا خود بیماری گریوز عامل ایجاد کهیر است یا عوامل دیگری در این میان نقش دارند.
علاوه بر هاشیموتو و گریوز، برخی دیگر از اختلالات خودایمنی تیروئید نیز گاهی با کهیر مزمن همراه هستند.
این بیماری یکی از انواع تیروئیدیت خودایمنی محسوب میشود.
در بسیاری از بیماران ابتدا پرکاری تیروئید ایجاد میشود و سپس ممکن است برای مدتی کمکاری تیروئید رخ دهد.
این نوع التهاب تیروئید معمولاً پس از یک عفونت ویروسی ایجاد میشود.
علائم آن عبارتاند از:
در اغلب بیماران، این بیماری پس از چند هفته یا چند ماه بهبود پیدا میکند.
📌 بیشتر بخوانید: آنچه باید درباره تیروئیدیت عفونی حاد بدانید
برخی زنان در ماههای پس از زایمان دچار التهاب غده تیروئید میشوند.
این بیماری معمولاً ابتدا باعث پرکاری تیروئید و سپس کمکاری تیروئید میشود.
در بسیاری از موارد، عملکرد تیروئید طی چند ماه به حالت طبیعی بازمیگردد.
📌 بیشتر بخوانید: چالشهای باروری و بارداری در افراد مبتلا به بیماری تیروئید
کهیر مزمن فقط به بیماریهای تیروئید محدود نمیشود.
برخی بیماریهای خودایمنی دیگر نیز میتوانند با کهیر مکرر همراه باشند، از جمله:
به همین دلیل، اگر علت کهیر مزمن مشخص نباشد، پزشک ممکن است بررسیهای تکمیلی برای تشخیص بیماریهای خودایمنی انجام دهد.
بیماریهای تیروئید فقط با کهیر همراه نیستند و میتوانند تغییرات پوستی دیگری نیز ایجاد کنند.
یکی از شناختهشدهترین عوارض پوستی بیماریهای خودایمنی تیروئید، بهویژه بیماری گریوز، میکسدم پرهتیبیال است.
در این وضعیت، مادهای به نام اسید هیالورونیک در زیر پوست تجمع پیدا میکند و باعث ایجاد:
میشود.
این ضایعات با کمای میکسدم که یکی از عوارض کمکاری شدید تیروئید است، تفاوت دارند.
افراد مبتلا به کمکاری تیروئید (بهویژه در بیماری هاشیموتو) ممکن است با مشکلات پوستی زیر روبهرو شوند:
این تغییرات معمولاً با درمان مناسب کمکاری تیروئید بهبود پیدا میکنند.
در مقابل، پرکاری تیروئید میتواند باعث بروز علائمی مانند:
شود.
شدت این علائم معمولاً با کنترل پرکاری تیروئید کاهش پیدا میکند.
نکته مهم برای بیماران تیراد: اگر دچار کهیر مزمن یا عودکننده هستید، بهویژه اگر همزمان علائمی مانند خستگی، تغییرات وزن، ریزش مو، تپش قلب، عدم تحمل سرما یا گرما، یا سابقه بیماریهای خودایمنی دارید، بهتر است علاوه بر بررسیهای پوستی، عملکرد تیروئید نیز با آزمایشهای مناسب مانند TSH، Free T4 و در صورت نیاز Anti-TPO ارزیابی شود. تشخیص علت زمینهای میتواند نقش مهمی در انتخاب درمان مناسب و کنترل علائم داشته باشد.
📌 بیشتر بخوانید: وقتی غده تیروئید ندارید.
در بسیاری از افراد، کهیر یک مشکل موقتی است و طی چند روز یا چند هفته بدون درمان خاص برطرف میشود. اما اگر کهیر مزمن باشد یا بهطور مکرر عود کند، لازم است علت زمینهای آن بررسی شود.
اگر تصور میکنید کهیر شما ممکن است با یک بیماری تیروئید مرتبط باشد، بهتر است این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
در صورت لزوم، پزشک ممکن است شما را به متخصص غدد و متابولیسم ارجاع دهد تا عملکرد غده تیروئید و احتمال وجود بیماریهای خودایمنی مانند تیروئیدیت هاشیموتو یا بیماری گریوز بررسی شود.
در صورت تشخیص بیماری تیروئید، درمان و پیگیری منظم میتواند علاوه بر کنترل عملکرد تیروئید، به بهبود علائم پوستی نیز کمک کند.
اگر کهیر بهصورت ناگهانی، گسترده و همراه با علائم شدید ایجاد شود، ممکن است نشانه آنافیلاکسی (Anaphylaxis) باشد.
آنافیلاکسی یک واکنش آلرژیک شدید و تهدیدکننده حیات است که نیاز به درمان فوری دارد.
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کنید:
این علائم میتوانند نشاندهنده یک واکنش آلرژیک شدید باشند و نباید نادیده گرفته شوند.
تشخیص خود کهیر معمولاً با معاینه ضایعات پوستی امکانپذیر است، اما پیدا کردن علت اصلی آن همیشه ساده نیست.
از آنجا که عوامل مختلفی میتوانند باعث ایجاد کهیر شوند، پزشک معمولاً با گرفتن شرح حال، معاینه و انجام آزمایشهای لازم، سایر علل احتمالی را بررسی و رد میکند.
حتی اگر فردی به بیماری خودایمنی تیروئید مبتلا باشد، نمیتوان بدون بررسی دقیق، کهیر را به تیروئید نسبت داد؛ زیرا عوامل دیگری نیز ممکن است مسئول ایجاد این مشکل باشند.
بسته به شرایط بیمار، پزشک ممکن است انجام برخی آزمایشها را توصیه کند.
برای بررسی:
در برخی موارد، برای رد بیماریهای التهابی یا عروقی پوست، نمونه کوچکی از ضایعه پوستی برداشته و در آزمایشگاه بررسی میشود.
اگر پزشک به آلرژی غذایی یا محیطی مشکوک باشد، ممکن است از آزمایشهایی مانند:
استفاده کند.
در صورتی که احتمال ارتباط کهیر با بیماریهای تیروئید مطرح باشد، معمولاً آزمایشهای زیر انجام میشوند:
برای ارزیابی عملکرد غده تیروئید، معمولاً این آزمایشها درخواست میشوند:
برای بررسی بیماریهای خودایمنی تیروئید، پزشک ممکن است آزمایشهای زیر را درخواست کند:
وجود این آنتیبادیها میتواند به تشخیص بیماریهایی مانند هاشیموتو یا گریوز کمک کند.
📌 بیشتر بخوانید: تفسیر آنلاین آزمایش تیروئید | آنالیز هوشمند نتایج TSH، T3 و T4
در برخی بیماران مبتلا به کهیر مزمن، ممکن است پزشک از آزمایشی به نام ASST (Autologous Serum Skin Test) استفاده کند.
این آزمایش برای بررسی نقش سیستم ایمنی در ایجاد کهیر انجام میشود و در برخی بیماران میتواند نشاندهنده زمینه خودایمنی بیماری باشد.
اگرچه بیماریهای خودایمنی تیروئید یکی از علل احتمالی کهیر مزمن هستند، اما عوامل بسیار دیگری نیز میتوانند باعث ایجاد این مشکل شوند.
از جمله:
به همین دلیل، تشخیص علت کهیر نیازمند بررسی کامل توسط پزشک است.
بله.
در برخی بیماران، داروهای ضدتیروئید که برای درمان پرکاری تیروئید تجویز میشوند، ممکن است باعث ایجاد کهیر یا سایر واکنشهای پوستی شوند.
از جمله این داروها:
اگر پس از شروع این داروها دچار کهیر یا بثورات پوستی شدید، بدون مشورت پزشک مصرف دارو را قطع نکنید و حتماً موضوع را با پزشک معالج خود در میان بگذارید تا در صورت نیاز درمان جایگزین یا اقدامات مناسب انجام شود.
در برخی افراد، با وجود انجام بررسیهای کامل، علت مشخصی برای کهیر پیدا نمیشود.
به این وضعیت کهیر مزمن ایدیوپاتیک (Chronic Idiopathic Urticaria یا CIU) گفته میشود.
در این بیماران، هدف درمان بیشتر کنترل علائم و کاهش دفعات عود بیماری است.
بسیاری از موارد کهیر تنها یک بار ایجاد میشوند و بدون درمان خاص بهبود پیدا میکنند.
اما اگر کهیر:
نیاز به درمان و بررسی علت زمینهای خواهد داشت.
هدف درمان عبارت است از:
اگر عامل ایجادکننده کهیر مشخص باشد، مهمترین اقدام، اجتناب از آن است.
عوامل محرک ممکن است شامل موارد زیر باشند:
بسته به علت و شدت کهیر، پزشک ممکن است از درمانهای زیر استفاده کند:
در بیمارانی که کهیر با اختلالات تیروئید مرتبط است، کنترل صحیح بیماری تیروئید میتواند در کاهش علائم پوستی نقش مهمی داشته باشد؛ هرچند ممکن است برای کنترل کامل کهیر، درمانهای اختصاصی پوستی نیز لازم باشد.
اگر کهیر محدود به بخش کوچکی از پوست باشد و شدت زیادی نداشته باشد، استفاده از داروهای موضعی میتواند به کاهش خارش، سوزش و التهاب کمک کند.
البته این داروها علت اصلی بیماری را درمان نمیکنند و تنها برای کنترل علائم استفاده میشوند.
برخی از داروهای موضعی رایج عبارتاند از:
⚠️ استفاده طولانیمدت از کرمهای کورتونی باید فقط با نظر پزشک انجام شود.
اگر کهیر گسترده باشد یا قسمتهای زیادی از بدن را درگیر کرده باشد، معمولاً پزشک داروهای خوراکی آنتیهیستامین تجویز میکند.
این داروها با مهار مادهای به نام هیستامین، که نقش اصلی در ایجاد خارش و واکنشهای آلرژیک دارد، علائم را کاهش میدهند.
امروزه معمولاً آنتیهیستامینهای نسل دوم بهعنوان درمان اولیه توصیه میشوند؛ زیرا نسبت به داروهای قدیمیتر، خوابآلودگی کمتری ایجاد میکنند.
از جمله این داروها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
در بیمارانی که خارش شبانه شدید دارند و خواب آنها مختل شده است، پزشک ممکن است آنتیهیستامینهای نسل اول مانند دیفنهیدرامین (Benadryl) را تجویز کند.
این داروها خاصیت خوابآور دارند و میتوانند علاوه بر کاهش خارش، به بهبود خواب نیز کمک کنند.
اگر کهیر با آنتیهیستامینهای معمول کنترل نشود، پزشک ممکن است از داروهای دیگری نیز استفاده کند، از جمله:
⚠️ مصرف کورتون باید تنها با تجویز پزشک انجام شود، زیرا استفاده خودسرانه یا طولانیمدت آن میتواند عوارض متعددی ایجاد کند.
برخی داروها، بهویژه کورتیکواستروئیدها و بعضی آنتیهیستامینها، ممکن است بهطور غیرمستقیم بر وضعیت هورمونهای تیروئید یا ارزیابی عملکرد آن تأثیر بگذارند.
به همین دلیل، اگر همزمان برای کمکاری یا پرکاری تیروئید تحت درمان هستید و داروهای ضدحساسیت مصرف میکنید، لازم است پزشک از تمام داروهای شما مطلع باشد تا در صورت نیاز، دوز داروهای تیروئید تنظیم شود.
در کنار درمان دارویی، رعایت برخی نکات ساده میتواند به کاهش خارش و ناراحتی ناشی از کهیر کمک کند.
توصیه میشود:
اگر کهیر با یک بیماری زمینهای مانند کمکاری تیروئید ناشی از تیروئیدیت هاشیموتو مرتبط باشد، درمان مناسب بیماری تیروئید میتواند در کاهش علائم پوستی مؤثر باشد.
داروی لووتیروکسین (Levothyroxine) که با نامهای تجاری مختلف از جمله Synthroid عرضه میشود، رایجترین داروی درمان کمکاری تیروئید است.
این دارو بیماری خودایمنی هاشیموتو را درمان نمیکند، اما با جایگزین کردن هورمون تیروئید، عملکرد طبیعی بدن را بازمیگرداند و علائم ناشی از کمکاری تیروئید را کنترل میکند.
برخی مطالعات نشان دادهاند که در بیماران مبتلا به کمکاری تیروئید و کهیر مزمن، استفاده همزمان از لووتیروکسین و آنتیهیستامین میتواند نسبت به مصرف آنتیهیستامین بهتنهایی، به کنترل بهتر کهیر کمک کند.
البته پاسخ به درمان در افراد مختلف متفاوت است و تصمیمگیری درباره درمان باید بر اساس نظر پزشک و شرایط هر بیمار انجام شود.
📌 بیشتر بخوانید: بیماری تیروئید و خشکی دهان: چه ارتباطی دارند؟
یادداشتی از تیراد
کهیر مزمن همیشه یک بیماری پوستی ساده نیست و در برخی افراد میتواند با بیماریهای خودایمنی تیروئید، بهویژه تیروئیدیت هاشیموتو، ارتباط داشته باشد. با این حال، وجود کهیر بهتنهایی به معنای ابتلا به بیماری تیروئید نیست و عوامل متعددی مانند آلرژیها، داروها، استرس و سایر بیماریهای خودایمنی نیز میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند.
اگر کهیر بیش از ۶ هفته ادامه پیدا کند، بهطور مکرر عود کند یا همراه با علائمی مانند خستگی، تغییرات وزن، ریزش مو، تپش قلب یا عدم تحمل سرما و گرما باشد، بهتر است علاوه بر بررسی توسط متخصص پوست، عملکرد تیروئید نیز ارزیابی شود.
تشخیص صحیح علت زمینهای، انجام آزمایشهای لازم و درمان مناسب، بهترین راه برای کنترل کهیر و پیشگیری از عود آن است.
📌 بیشتر بخوانید: آیا مشکلات تیروئید میتوانند باعث ضعف و درد عضلانی شوند؟
سوالات متداول
۱. آیا همه افراد مبتلا به بیماری تیروئید دچار کهیر میشوند؟
خیر. بیشتر بیماران مبتلا به بیماریهای تیروئید هرگز دچار کهیر نمیشوند و وجود کهیر بهتنهایی نشانه بیماری تیروئید نیست.
۲. چه نوع بیماری تیروئید بیشتر با کهیر مزمن ارتباط دارد؟
مطالعات نشان دادهاند که تیروئیدیت هاشیموتو بیش از سایر بیماریهای تیروئید با کهیر مزمن ارتباط دارد، اگرچه علت دقیق این ارتباط هنوز بهطور کامل مشخص نیست.
۳. اگر کهیر بیش از ۶ هفته ادامه داشته باشد، آیا باید آزمایش تیروئید انجام دهم؟
اگر کهیر مزمن یا عودکننده باشد، بهویژه اگر همراه با علائم کمکاری یا پرکاری تیروئید باشد، پزشک ممکن است بررسی عملکرد تیروئید و آزمایشهایی مانند TSH، Free T4 و Anti-TPO را توصیه کند.
۴. آیا درمان کمکاری تیروئید باعث از بین رفتن کهیر میشود؟
اگر کهیر با کمکاری تیروئید مرتبط باشد، درمان مناسب با لووتیروکسین میتواند به کاهش علائم کمک کند. با این حال، بسیاری از بیماران همچنان برای کنترل کهیر به داروهای ضدحساسیت یا سایر درمانهای اختصاصی نیاز دارند.
۵. آیا کهیر ناشی از تیروئید خطرناک است؟
خود کهیر معمولاً خطرناک نیست، اما در صورت همراهی با علائمی مانند تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، افت فشار خون یا سرگیجه شدید، ممکن است نشانه آنافیلاکسی باشد که یک وضعیت اورژانسی و نیازمند درمان فوری است.
دکتر حسین چگینی فلوشیپ فوق تخصصی رادیولوژی مداخله ای از دانشگاه تهران و متخصص رادیولوژی
موسس موسسه سونوگرافی و تصویربرداری تیراد
دارای گواهینامه نورورادیولوژی اروپا ESNR
عضو کمیته اینترونشن انجمن رادیولوژی ایران
نکات کلیدی بیماریهای تیروئید میتوانند باعث کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ در مردان و درد…
نکات کلیدی کمای میکسدم (Myxedema Coma) یکی از نادرترین اما خطرناکترین عوارض کمکاری شدید و…
نکات کلیدی کمکاری تیروئید زمانی رخ میدهد که غده تیروئید نتواند به اندازه کافی هورمون…
آنالیزور آنلاین آزمایش تیروئید تیراد به شما کمک میکند نتایج آزمایشهای تیروئید خود را بهتر…
نکات کلیدی میوپاتی ناشی از کمکاری تیروئید معمولاً باعث ضعف عضلات رانها و شانهها میشود.…
نکات کلیدی تیروئیدیت عفونی حاد یک عفونت نادر اما دردناک تیروئید است که معمولاً با…