میوم یا فیبروم رحم چیست

توسط : دکتر حجت ابراهیمی نیک
22 شهریور 1399

فیبروم رحمی غده سرطانی نبوده و تنها توده ای در اندازه ها و مکان های مختلف  است که در لا به لای عضلات و بدون متاستاز یا پخش شدن به سایر نقاط رشد می کند. این توده می تواند در گردنه ی رحم، مجرای ورودی رحم، سقف رحم، تنه یا بیرون آن و … بوده و حتی به اندازه ی توپ بیس‌بال یا بزرگ‌تر از آن باشد.

رحم عضوی ماهیچه ای در بدن خانم ها می باشد که مسئولیت وظایفی از جمله تنظیم ترشح هورمون ها و تولید مثل را بر عهده دارد. فیبروم یا میوم رحمی دسته ای از تومور های خوش‌خیم هستند که می توانند در لایه های مختلف رحم ایجاد شوند. این فیبروم ها شایع ترین توده های خوش‌خیم و بدون علامت تشکیل شده در بدن زنان بالغ بوده و تشخیص اولیه آنها ها می تواند با حس درد، خونریزی زیاد، احساس جسم خارجی یا سونوگرافی های تصادفی از این ناحیه انجام  شود. اگر این توده ها بدون علامت بوده و شما را روانه ی پزشک نکنند اکثرا خود به خود و بعد از یائستگی از بین می روند.

فیبروم های رحم در زنان

میوم یا فیبروم رحم

هورمون زنانه ی استروژن محرک رشد بیشتر فیبروم رحمی می باشد. این هورمون بیشتر در سنین بارداری افزایش یافته و به همین دلیل فیبروم رحمی در سنین بلوغ تا یائستگی از شیوع بالایی برخوردار است. همچنین در دوران قاعدگی در بدن استروژن بالایی ترشح می شود که خود عاملی برای رشد بیشتر فیبروم می باشد اما با تمام شدن قاعدگی و کاهش سطح این هورمون اندازه ی فیبروم بسیار کاهش می یابد.

آیا فیبروم رحمی خطرناک است؟

معمولا این عارضه خطرناک یا مرگبار نیست و پروسه ی درمان طولانی ای ندارد اما ممکن است به علت خونریزی و دردی که در بعضی افراد ایجاد می کند کم خونی و در نتیجه خستگی و بی حالی ناشی از آن ایجاد شود.

فیبروم یا میوم رحمی چه علائمی دارد؟

علائم بالینی این بیماری بسته به محل فیبروم و اندازه ی آن طیف وسیعی را در بر می گیرد.

  • به طور مثال در دوران قاعدگی با تخریب شدن رگ های رحمی در زنان خونریزی دیده شده و وجود عاملی مثل فیبروم که فشار بیشتری بر رگ ها وارد می کند خونریزی و درد در این خانم ها را به شدت افزایش می دهد( قاعدگی سنگین و دردناک). در نتیجه این افراد مبتلا به کم خونی شدید یا آنمی همولیتیک خواهند شد.
  • میزان درد و شدت آن در بیماران بسته به محل فیبروم و اندازه ی آن متفاوت است. به طور مثال فیبروم ساب موکوزالی که رو به کمر باشد باعث ایجاد کمر درد هم خواهد شد و حتی با فشار فیبروم بر عصب نخاعی و یا سیاتیک ممکن است درد در کشاله ی ران احساس شود که با دیسک کمر اشتباه شود.
  • همچنین با فشار فیبروم رحم به مثانه، این عضو عملکرد خود را به درستی انجام نداده و فرد ممکن است به تکرر ادرار یا پلی اوری دچار شود که با ادامه دار شدن آن‌ احتمال ایجاد سنگ های کلیوی، ادراری و یا عفونت های دستگاه ادراری وجود دارد.
  • اگر فیبروم موازی مجرای میزنای باشد می تواند با اعمال فشار بر آن باعث جریان یافتن ادرار به صورت قطره قطره شود.
  • با کند شدن تخلیه مدفوع تحت تاثیر فشار فیبروم بر رکتوم، علائمی مثل یبوست، دل درد، درد پا و پشت بخاطر فشار بر عصب سیاتیک هم مشاهده می شود.
  • فیبروم با تحریک فعالیت رحم باعث ترشحات غیر عادی و مزمن یا حتی بد بو می شود.
  • ممکن است زایمان مادر دارای فیبروم با درد زیاد و حتی بارداری او با اختلال در رشد جنین یا سقط آن همراه باشد.
  • به طور نادر قطع شدن یا اختلال در جریان خون فیبروم و ایسکمی آن باعث ایجاد درد حاد در آن ناحیه خواهد شد.
  • بزرگ شدن بیش از حد فیبروم با احساس سنگینی و یا حتی حاملگی ممکن است اشتباه شود.

فیبروم رحمی چیست ؟ علائم آن کدامند

انواع فیبروم یا میوم رحمی

بافت رحم به سه قسمت تقسیم می شود. از بیرون این قسمت ها به ترتیب لایه ی خارجی، لایه ی ماهیچه ای و لایه ی داخلی یا موکوزی می باشند. بافت های زیری هم به دو دسته ی موکوزی و سروزی تقسیم می شوند توده های زیر لایه ی سروزی به علت نزدیک بودن به لایه ی خارجی آزادی بیشتری برای رشد دارد. این در حالی است که توده های زیر لایه ی موکوزی با فشار بر لایه ی موکوزی باعث تحریک ترشحات بدبو و زیاد به همراه درد خواهد شد.

با توجه به تقسیم بندی بالا معمولا چهار نوع فیبروم یا میوم وجود دارد.

فیبروم میانی( internal):

در دیواره ی عضله وجود دارد و شایع ترین نوع است.

فیبروم خارجی(external):

این فیبروم در خارج از دیواره ی رحم تشکیل شده و باعث می شود که در رحم ظاهری برآمده ایجاد شود. از آنجا که این نوع فیبروم در سطح رحم بوده و لایه ی محدود کننده روی آن وجود ندارد معمولا اندازه اش بزرگ شده و باعث درد احشایی خواهد شد.

فیبروم ساب موکوزال:

این نوع فیبروم در زیر پوشش موکوزی داخل رحم به وجود می آید.

فیبروم ساب سروزال:

این نوع فیبروم در زیر پوشش سروزی داخل رحم به وجود می آید.

 

فیبروم دهانه ی رحم:

همان‌طور که از اسمش پیدا است در دهانه رحم ایجاد شده و فرد در هنگام رابطه ی جنسی احساس درد می کند.

کی باید به پزشک مراجعه کنید؟

همان‌طور که گفته شد با وجود شیوع فیبروم ها اکثرا بدون علامت هستند و شما نیازی برای مراجعه به پزشک ندارید؛ اما زمانی که درد های مزمن در محل لگن خود احساس کنید یا علائمی مثل اختلال در قاعدگی (چه از لحاظ ترتیب سیکل ها و چه از لحاظ میزان خونریزی) ، سرگیجه، ناتوانی در کنترل ادرار و احساس وجود توده در داخل شکم داشته باشید باید هر چه سریع تر به پزشک غدد و یا اورولوژیست مراجعه کنید.

پزشک چگونه فیبروم رحمی را تشخیص می دهد؟

  • امواج فراصوت:

    این امواج بی ضرر بوده و با برخورد به رحم و بازتاب شدن می تواند تصویری از بافت ارائه دهد که توسط پزشک متخصص تفسیر می شود. در حالت عادی پروب این دستگاه که تابش کننده و گیرنده ی امواج است بر روی شکم قرار داده می شود اما در این مورد برای تهیه ی تصویر سه بعدی از رحم، پروب از داخل واژن هم امواجی را برای عکس برداری را ساتع می کند. این مورد اولین دستور تشخیصی پزشک برای بررسی رحم می باشد.
    بعضی اوقات نتایج امواج فراصوت یا سونوگرافی کافی نبوده و پزشک نمی تواند به راحتی تشخیص دهد که چه تعداد فیبروم در این ناحیه وجود داشته و یا چقدر در اطراف خود رگ زایی کرده است. به طور مثال ممکن است که فیبروم ها پشت سر هم بوده و با امواج تنها فیبروم رویی تشخیص داده شود. پس پزشک از روش های مکمل برای بررسی این موضوع استفاده می کند. روش هایی مثل:

  • ام ار آی:

    ابتدا داخل رگ خونی شما ماده حاجب تزریق می شود تا ناحیه ی مورد نظر در رحم مشخص شود. همچنین از آنجایی که این ناحیه با روده هم پوشانی دارد طبق دستور پزشک باید قبل از این کار غذا های خاصی مصرف کنید تا اختلالی در تصویر برداری از رحم ایجاد نشود. در نهایت شما وارد محفظه ای می شوید که عکس برداری دقیق تری انجام می دهد و به علت صدای ناخوشایندی که تولید می کند پرسنل به شما گوشی هایی می دهند تا کمتر احساس ترس کنید. حواستان باشد که در این روش از امواج مغناطیسی استفاده می شود پس شما نباید در بدنتان شیء فلزی ای وجود داشته باشد.

  • هیستروسونوگرافی:

    در این روش که به نام سالین اینفیوژن سونوگرام هم شناخته می شود محلول سالین به رحم بیمار تزریق می شود و در نتیجه رحم بزرگتر شده و تصویر با کیفیت تری حاصل می شود. این مورد نباید در دوران قاعدگی انجام شود چراکه میزان خونریزی را بیشتر می کند. معمولا یک هفته بعد از قاعدگی بهترین زمان برای تشخیص فیبروم با این روش است و بهتر است که برای جلوگیری از آسیب و درد رحمی از نزدیکی تا مدتی قبل از این روش جلوگیری شود.

هیستروسونوگرافی چیست

  • هیستروسالپینگوگرافی:

    ممکن است بیمار از این ترس داشته باشد که بخاطر محل خاص فیبروم، به خصوص در فیبروم های ساب موکوزالی که در مسیر حرکت تخمدان هستند، قادر به بارداری نباشد. در این صورت برای اطمینان از این موضوع که توانایی بارداری دارد یا خیر این روش تشخیصی استفاده می شود. در این روش بیمار به پشت خوابیده و سوراخ واژن او با دستگاهی باز نگه داشته می شود تا ماده رنگ زا وارد بدن شده و با امواج تشخیص داده شود که آیا این ماده رنگ زا به تخمدان ها می رسد یا نه. اگر توانست برسد به این معناست که فیبروم ممانعتی برای حرکت تخمدان ایجاد نکرده و بارداری امکان پذیر است.

هیستروسالپینگوگرافی چیست

  • هیستروسکوپی:

    یک نوع اندوسکوپی از دهانه ی رحم است که در آن دوربین کوچکی وارد رحم شده و به طور مستقیم سطح داخلی واژن دیده می شود.

فیبروم یا میوم های رحمی چند گرید یا درجه دارند؟

گرید صفر: بین ۹۰ تا ۱۰۰ درصد فیبروم ها در داخل رحم هستند

گرید یک: بین ۵۰ تا ۹۰ درصد فیبروم ها داخل رحم اند.

گرید دو: بین ۰ تا ۴۹ درصد فیبروم ها درون رحم هستند.

با فهمیدن گرید فیبروم می توان بهترین روش درمانی و شانس موفقیت آن را ارزیابی کرد. به طور مثال گرید صفر بهترین گزینه برای درمان با جراحی می باشد.

بعد از سونوگرافی و سایر روش های تشخیصی چه مواردی معین می شود؟

  1. وجود یا عدم وجود فیبروم اولین عاملی است که پس از دیدن علائم و مراجعه ی به پزشک مشخص می شود.
  2. تعداد فیبروم: تعداد فیبروم ها در علائمی که بیمار تجربه می کند بسیار موثر است. به طور مثال هرچه تعداد آنها بیشتر باشد احتمال بیشتری دارد که خونریزی های بیمار در دوران قاعدگی سنگین بوده و خود عاملی برای مراجعه به پزشک باشد. تعداد بیشتر فیبروم ها معمولا در زنان جوان مشاهده می شود چراکه سطح هورمون استروژن در آنها بالاست. اگر تعداد فیبروم زیاد تر شده و بیمار اقدامی برای درمان نکند به مرور زمان بافت رحم آسیب دیده و دچار نکروز می شود.
  3. الگو یا شکل ظاهری و اندازه فیبروم ها: بعضی فیبروم ها به صورت تکی و بعضی ها چندتایی هستند. جراحی فیبروم تکی یا برداشتن بزرگترین آنها از بین چندین فیبروم مانع رشد فیبروم های دیگر یا ریشه کن شدن عارضه نمی شود چراکه رشد آن ها وابسته به هورمون استروژن است.

اگر تعداد فیبروم زیاد باشد

ممکن است چند فیبروم کوچک( به تعداد چهار تا بیست عدد و قطر کمتر از دو سانتی متر) در کنار هم باشند. با جراحی این فیبروم ها می توان علائم بیمار را کاهش داد اما اگر تعدادشان خیلی بیشتر باشد برداشتن همگی با جراحی ممکن نیست. در الگوی مختلط که هم فیبروم های تکی بزرگ و هم فیبروم های چند تایی دیده می شود پروسه ی درمان طولانی تر بوده و فالوآپ بیشتری نیاز است.

با توجه به موارد گفته شده با فهمیدن این که فیبروم ها چه الگو، اندازه و تعدادی دارند می توان متوجه شد که بهترین روش درمانی برای هر کیس چگونه است.

فیبروم رحمی چگونه درمان می شود

در ابتدا به خاطر داشته باشید که به هیچ وجه نباید خود سرانه در این مورد تصمیم گرفته و تنها باید پزشک متخصص در مورد بهترین روش درمانی نظر دهد. پس تا وقتی که به پزشک مراجعه نکرده اید می توانید تنها از مسکن هایی مثل ایبوپروفن برای بهبود درد خود و از قرص آهن یا فولیک اسید برای جلوگیری از کم خونی ناشی از خونریزی شدید قاعدگی استفاده کنید. همچنین تا قبل از انجام جراحی می توان با دارو هایی مثل سیکلوکاپرون و لیستدا جریان خونریزی و یا با دستگاه IUD دل پیچه و خونریزی را کنترل کرد.

به غیر از جراحی روشهایی مثل

هورمون تراپی:

از آنجایی که رشد میوم به واسطه ی استروژن می باشد یکی از روش های درمانی کنترل سطح این هورمون در بدن است. گاهی اوقات می توان تنها با دارو های هورمونی که اثر استروژن را کمتر می کنند فیبروم را کوچک کرده و یا از رشد بیشتر آن جلوگیری کرد.  اما در موارد خیلی شدید و طبق نظر پزشک نیاز به جراحی می باشد. همچین ممکن است پزشک شما برای جلوگیری از رشد بیشتر میوم یا فیبروم به شما توصیه کند که از خوردن دارو های ضد بارداری جلوگیری کنید.‌

هورمون GnRH و یا گنادوتروپین آزاد کننده ی هورمون، ترشح استروژن و پروژسترون را مهار کرده و نقش بسزایی در کنترل فیبروم های رحمی دارد. بعضی از دارو ها مثل Oreahnn برگرفته از GnRH می باشند. البته این دارو گران بوده و نباید به علت خطر پوکی استخوان بیشتر از شش ماه مصرف شود.

همچنین دارو هایی که تنظیم کننده ی انتخابی گیرنده های استروژن(SERMs )هستند قادرند بدون ایجاد علائم یائستگی از رشد فیبروم جلوگیری کنند.

آمبولیزاسیون فیبروم رحم:

در کسانی که مایل به جراحی نیستند می توانند این روش را انتخاب کنند. با این روش تنها شریان فیبروم رحم قطع می شود.

آمبولیزاسیون شریان رحم

۱- آمبولیزاسیون شریان رحم:

به نقل از مجله ی وبمد اگر فیبروم های شما باعث مواردی مثل خونریزی زیاد یا درد شود، پزشک شما احتمالا این روش را برای کوچک کردن فیبروم ها و تخفیف بعضی علائم پیشنهاد می دهد. لازم نیست که پزشک شما برش ایجاد کند. به جای آن او لوله ای به نام کاتتر را وارد شریان رحم می کند. سپس ماده ای که باعث بستن منبع خون به فیبروم ها می شود را تزریق می کند. این روش باعث کوچک شدن و یا مرگ فیبروم ها شده و اجازه می دهد سایز کلی رحم کاهش یابد.

۲- درمان فیبروم یا میوم رحمی با جراحی

یک روش کلی جراحی به نام میومکتومی وجود دارد که در آن فیبروم یا میوم های رحم به روش های مختلف که بسته به تعداد، اندازه و محل آنها دارد کنده شده و از بین می روند. در این روش تنها فیبروم از بین رفته و بافت رحم برای بارداری بعدی سالم می ماند. روش هایی شامل:

  • میومکتومی شکمی:
    در مواردی انجام می شود که فیبروم بزرگ، زیاد و یا عمیق باشد. در این صورت بیمار باید بیهوش شده و با جراحی و باز کردن رحم فیبروم ها کنده شود.
  • لاپاراتومی:
    مانند لاپاروسکوپی می باشد که در آن برش کوچکی در شکم ایجاد شده و لوله ای وارد رحم می شود تا فیبروم ها را جدا کند.
  • لاپاروسکوپی:
    برش کوچکی در نزدیکی ناف ایجاد شده و وسیله ای که وارد می شود فیبروم را از بین می برد.
  • هیستروسکوپی:
    دوربین کوچکی به همراه سر مخصوص خود وارد رحم شده و فیبروم ها را جدا می کند.

۳- فرسایش رحم و یا endometrial ablation:

در صورتی که شما فیبروم های کوچک اما قاعدگی سنگین داشته باشید می توانید با این روش و از طریق واژن پوشش داخلی رحمتان را بردارید. حواستان باشد که اگر قصد بارداری دارید نباید از این روش برای درمان فیبروم خود استفاده کنید.

۴- هیسترکتومی:

با این روش شما مجبورید که رحم خود را به طور کامل خارج کنید. این مورد در صورتی پیشنهاد می شود که علائم آزار دهنده ای مثل قاعدگی های بسیار سنگین و یا فیبروم های بسیار بزرگ داشته و قصد بارداری ندارید.

۵- میولیز:

در این پروسه ابتدا پزشک جریان خون فیبروم های کوچک را قطع می کند.سپس با اعمال مواردی مثل سرما یا گرما فیبروم را از بین می برد.

علائم فیبروم های رحمی را بدانید

۶- درمان میوم یا فیبروم رحمی با روش RFA ؟

در روش RFA و یا Radiofrequency ablation امواج رادیویی بی ضرر توسط پزشک فوق تخصص رادیولوژی مداخله ای به همراه سونوگرافی به سمت فیبروم هدایت می شوند تا با ایجاد نوسان و گرما سلول های معیوب فیبروم از بین بروند. استفاده از این روش به ندرت برای درمان فیبروم های رحمی به کار می رود.

ریسک فاکتور های موثر در ایجاد فیبروم چیست؟

  • جنسیت
  • نژاد
  • مصرف الکل
  • سن
  • سطح هورمون استروژن در بدن
  • بارداری به علت سطح بالای هورمون های زنانه در این دوران
  • محیط
  • ژنتیک

چه کار کنم تا به فیبروم رحمی مبتلا نشوم؟

نمی توان به طور قطع از فیبروم رحمی دوری کرد بلکه تنها می توان آن را کنترل کرد. به طور مثال با رساندن موادی مثل آهن، ویتامین های A، K و ویتامین های محلول در چربی و … به بدن تا حدی از بروز آن جلوگیری می شود.

میوم یا فیبروم رحمی در بارداری

شیوع فیبروم رحمی در زنان بالا بوده و با افزایش سن هم ریت آن بیشتر می شود اما درصد دقیق کسانی که باردار بوده و فیبروم هم دارند مشخص نیست چراکه افزایش ضخامت ماهیچه ی رحم طی بارداری تشخیص فیبروم را سخت می کند. داشتن فیبروم معمولا مانع باردار شدن نمی شود اما فیبروم های خاصی مثل فیبروم ساب موکوزال در شرایط خاصی می توانند ناباروری و یا سقط جنین ایجاد کنند.

در طی سه ماهه ی اول بارداری که ترشح هورمون استروژن در بدن شما بیشتر از حالت عادی است رشد فیبروم ها معمولا افزایش یافته و می تواند عوارضی مثل درد و خونریزی و یا حتی سقط جنین ایجاد کند.

در سه ماهه ی دوم و سوم بارداری با رشد جنین و فشار به فیبروم ها علائمی مثل درد ایجاد می شود که شایع بوده و داروی مسکن استامینوفن برای کنترل آن موثر است.

ریسک عارضه خطرناک قطع جفت در زنانی که فیبروم رحمی دارند نسبت به زنان سالم بیشتر بوده و نه تنها باعث مرگ جنین بلکه باعث خونریزی شدید و شوک در مادر هم می شود.

احتمال زایمان زودتر از موعد هم در زنانی دارای فیبروم رحمی بالاست.

فیبروم رحمی می تواند در طی زایمان با قرار گیری در مسیر کانال رحم مانع حرکت جنین به بیرون شده، باعث چرخش جنین و خروج او از قسمتی غیر از سر شود، و یا قدرت انقباض رحم را کم کند. در این صورت پزشک با ارزیابی کردن شرایط ممکن است که سزارین را نسبت به زایمان طبیعی ترجیح دهد.

به نقل از مجله ی اینترنتی وبمد فیبروم ها معمولا بعد از بارداری کوچک می شوند. در یک مطالعه محققان متوجه شدند که ۳ تا ۶ ماه بعد از زایمان، ۷۰ درصد زنانی که زایمان موفق داشتند شاهد کاهش اندازه ی ۵۰ درصدی فیبروم ها بودند.

مرکز سونوگرافی و تصویربرداری تیراد

منابع :

این مقاله چقدر مفید بود؟

به آن امتیاز دهید!

امتیاز متوسط ۵ / ۵. تعداد رای‌ها: ۱

به عنوان اولین نفر رای دهید!

اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست
Call Now Buttonهمین الان مشاوره بگیر