نمونه برداری از کبد و یا بیوپسی کبد چیست؟ آیا بیوپسی کبد خطرناک است؟

نمونه برداری از کبد روشی برای برداشتن یک تکه کوچک از بافت کبد است، بنابراین می توان آن را در زیر میکروسکوپ از نظر علائم آسیب یا بیماری مورد بررسی قرار داد. اگر آزمایش خون یا مطالعات تصویربرداری نشان می دهد که ممکن است مشکل کبدی داشته باشید، پزشک ممکن است بیوپسی کبد را توصیه کند.

نمونه برداری کبد یا بیوپسی کبد چیست؟

نمونه برداری از کبد چیست؟ کبد یکی از حیاتی ترین ارگان های بدن ماست که در هضم، جذب، اعمال اثر روی مواد غذایی، سم زدایی، تولید آنزیم ها و … نقش دارد. این عضو که در سمت راست شکم بوده و توسط دنده ها محافظت می شود در معرض بیماری ها و مشکلات فراوانی قرار می گیرد پس منطقی است که تست هایی مثل آزمایش خون و تصویربرداری از کبد برای بررسی کارکرد و سلامت آن وجود داشته باشد.

بیوپسی یا نمونه برداری از کبد یکی از انواع تست هاست که در آن توسط سوزن بیوپسی یا در حین جراحی به طور مستقیم از کبد بیمار نمونه برداری می شود. سپس پزشکان با بررسی نوع، شکل و فعالیت سلول‌های بافت برداشت شده درباره ی شرایط بیمار و یا درمان‌های احتمالی تصمیم گیری می‌کنند.

بیوپسی کبد در حین جراحی امروزه کمتر انجام می شود و اکثر نمونه برداری های کبد به طور سرپایی با بی حسی موضعی و از طریق یک سوزن بیوپسی با کمک ابزارهای تصویربرداری (سونوگرافی یا سی تی اسکن) انجام می شود.

نمونه برداری ممکن است از بافت پارانشیم کبد باشد و یا از توده و یا ضایعه مشخص کبد که در تصویربرداری دیده می شود، نیازی به بیهوشی نیست و در محل ورود سوزن به بدن برشی ایجاد نمی شود.
بعد از بیوپسی بیمار به مدت ۲ تا ۴ ساعت تحت نظر قرار می گیرد و در صورت نبود مشکل ترخیص می شود.

بیوپسی کبد چه چیزی را نشان می دهد؟

بیوپسی یا نمونه برداری از کبد به عنوان اولین گزینه در تشخیص بیماری نبوده و پزشکان ترجیح می دهند که ابتدا با سایر روش های تشخیصی مثل آزمایش خون و تصویر برداری از وجود مشکل مطمئن شوند. سپس در صورت لزوم به سراغ بیوپسی می روند تا نوع بیماری و شدت آن را تشخیص داده و درمان مناسب را شروع کنند.

پس از تشخیص وجود مشکل کبدی توسط تست های اولیه، پزشک ممکن است یک بافت غیر عادی در کبد تشخیص دهد که آن را ضایعه، تومور و یا توده می نامند. در این موارد از کبد بیوپسی گرفته می شود تا نمونه ها به پاتولوژیست فرستاده شده و بافت غیر عادی جزئی تر بررسی شود.

پاتولوژیست طبق نتایج بیوپسی تشخیص می دهد سلول های کبدی سرطانی شده اند یا نه و یا این که مثلا در صورت داشتن هپاتیت، شما در چه مرحله ای از بیماری هستید.

همچنین پزشک می تواند با دستور انجام بیوپسی و بررسی سلول های کبدی شما، از موفقیت درمان انتخاب شده و یا سلامت کبد پیوند زده شده اطمینان پیدا کند و در صورت نگرفتن جواب مطلوب راهکاری جایگزین در نظر بگیرد.

جواب پاتولوژی کبد چه چیز هایی می تواند باشد؟

روش های تصویر برداری ای مثل سونوگرافی و سی تی اسکن می توانند ناحیه ی غیر عادی در بافت های بدن را تشخیص دهند، اما نمی توانند فرق بین سلول های سرطانی و غیر سرطانی را مشخص کنند، به همین دلیل بیوپسی کبد انجام می شود تا بتواند به طور دقیق بیماری را تشخیص دهد و یا این که پیشرفت آن را مانیتور کند و زیر نظر بگیرد. جواب بیوپسی کبد ممکن است بیماری هایی شامل موارد زیر باشد:

• کبد الکلی
• هپاتیت خود ایمنی
• هپاتیت مزمن
• هموکروماتوز
• کبد چرب غیر الکلی
• سیروز صفراوی اولیه
• کلانژیت اسکلروزان اولیه
• بیماری ویلسون

 

آمادگی قبل از بیوپسی کبد

1. قبل از همه چیز بدانید که باید پزشکتان را از وضعیتی که دارید مثل بارداری، بیماری خاص، سابقه آلرژی، مشکلات انعقادی و دارو هایی که مصرف می کنید آگاه کنید.
2. از یک هفته قبل، مصرف دارو های کند کننده انعقاد خون مثل آسپرین، ایپوبروفن، وارفارین و … را قطع کنید.
3. از شش تا هشت ساعت قبل از شروع بیوپسی کبد چیزی نخورید.
4. آزمایش خون دهید تا در صورت وجود مشکلات انعقادی داروهای خاصی مصرف کرده و از خونریزی جلوگیری شود.

نمونه برداری کبد چگونه انجام می شود؟

به طور کلی امروزه بیوپسی کبد (پارانشیم یا توده) با کمک و هدایت دستگاه های تصویربرداری مانند سونوگرافی یا سی تی به صورت سرپایی و با بی حسی و توسط یک سوزن مخصوص قابل انجام است که در آن نیازی به برش نیست و تنها با کمک یک سوزن انجام می شود.

از روش های دیگر بیوپسی کبد مثل ترانس ژوگولار، لاپاروسکوپی و جراحی در موارد نادر و در کسانی که مشکلات خاصی دارند استفاده می شود.

مراقبت پرستاری بعد از بیوپسی کبد؟

از آنجایی که نمونه برداری از کبد نوعی عمل تهاجمی است باید حدود ۲ تا ۴ ساعت را در اتاق ریکاوری باقی بمانید تا علائم حیاتی شما چک شود و بعد از اتمام این زمان و در صورت صلاح دید پزشک مرخص می شوید.

یادتان باشد که حداقل تا ۸ ساعت بعد باید استفاده از ابزار آلاتی مثل ماشین را کنار گذاشته و از کسی درخواست کنید تا شما را به منزل برساند و تا ۲۴ ساعت به استراحت بپردازید.

شب بعد از نمونه برداری شام سبکی مثل سوپ بخورید و از روز بعد غذا های عادی خود را مصرف کنید. همچنین تا یک هفته بعد از بلند کردن وسایل سنگین خودداری کرده و حتما با پزشک خود در مورد نحوه ی مصرف دارو هایتان مشورت کنید.

شما می توانید روز بعد از نمونه برداری پانسمان خود را برداشته و حمام کنید.

در چه صورت بعد از بیوپسی کبد سریعا باید به پزشکتان مراجعه کنید؟

در صورتی که بعد از گذشت ۷۲ ساعت از بیوپسی کبد اتفاقات زیر افتاد حتما با پزشک خود و یا اورژانس تماس بگیرید.

• تب
• سرگیجه
• لرز
• سختی در تنفس
• درد قفسه سینه
• تورم یا نفخ یا درد پیش رونده شکم
• حساسیت، درد شدید یا قرمزی در محل بیوپسی یا شانه راست، قفسه سینه و یا شکم

آیا بیوپسی کبد خطرناک است؟

چون بریدگی ای که در نمونه برداری از کبد ایجاد می شود کوچک است و سوزن بیوپسی کمتر حالت تهاجمی دارد، در صورتی که این کار توسط پزشک متخصص انجام شود ریسک عارضه بعدی بسیار کاهش پیدا می کند. اما عوارض زیر ممکن است ایجاد شود:

1. درد: در ساعات اولیه بیوپسی در شانه راست و ناحیه زیر جناق راست احساس درد وجود دارد ولی با استفاده از مسکن ها قابل کنترل است.
   در صورتی که درد شدیدی داشته باشید که کاهش پیدا نکند حتما باید با پزشک خود تماس بگیرید چرا که احتمال خونریزی داخلی وجود دارد.
2. خونریزی: هماتوم یا خونریزی عارضه نادری است که اکثرا با اقدامات حمایتی قابل کنترل است و در موارد بسیار بسیار نادر ممکن است نیاز به جراحی داشته باشد.

بیوپسی کبد در کودکان

نمونه برداری از کبد نه تنها برای بزرگسالان بلکه برای کودکان به منظور بررسی بیشتر بافت آسیب دیده و تشخیص بیماری، تخمین شدت آسیب و تشخیص درمان مناسب انجام می شود. قبل از شروع بیوپسی از کودک آزمایش خون گرفته شده و خوردن دارو های ضد انعقادی مثل آسپرین و ایپوبروفن از چند روز قبل منع می شود تا احتمال خونریزی داخلی کاهش یابد.

در مرحله ی بعدی توسط سونوگرافی، کبد کودک موقعیت یابی شده و بعد از تزریق آرام بخش و بی حسی، سوزن بیوپسی وارد کبد شده و سریعا از آن خارج می شود تا توسط پاتولوژیست بررسی گردد. سپس کودک بعد از گذشت شش ساعت در اتاق ریکاوری، بررسی علائم حیاتی و آزمایش خون برای تشخیص عدم خونریزی داخلی کبد مرخص می شود. البته در کودکان زمان ترخیص بسته به سن، وضعیت بیماری و دلیل بیوپسی متفاوت است.

اقدامات بعد از ترخیص کودکان

1. در صورتی که بانداژ محل بیوپسی کثیف و یا خیس است آن را عوض کنید، در غیر این صورت  بعد از گذشت ۲۴ ساعت می توانید آن را بردارید.
2. شما می توانید کودک خود را بعد از ۲۴ ساعت حمام کنید.
3. در صورتی که کودک شما بعد از از بین رفتن اثر دارو های آرامبخش حال مساعدی دارد می تواند به رژیم غذایی سابق خود برگردد.
4. به خاطر داشته باشید که خوردن مقدار زیادی مایعات تا ۴۸ ساعت بعد از نمونه برداری از کبد بسیار مهم است.
5. برای تسکین درد کودکتان از مسکن هایی مثل آسپرین و ایپوبروفن استفاده نکرده و به جای آن از استامینوفن استفاده کنید.
6. حداقل ۲ روز کودکتان را در منزل نگه دارید و  تا دو هفته نگذارید که فعالیت های فیزیکی شدیدی مثل فوتبال، دوچرخه سواری، ژیمناستیک و … انجام دهد.

در صورت مشاهده ی علائم زیر در کودکتان سریعا به پزشک مراجعه کنید:

• خونریزی از بانداژ
• درد مداوم شکم، سینه یا شانه
• استفراغ خونی و یا استفراغ مداوم
• صورت رنگ پریده، ضعف یا سرگیجه
• مدفوع مشکی یا بسیار تیره
• تب بالای ۳۸ درجه
• قرمزی، حساسیت یا التهاب محل بیوپسی
• درد شدید
• التهاب شکم
• ضعف عمومی

بیوپسی یا نمونه برداری از کبد را کجا انجام دهیم

این روش ها توسط پزشک و در مراکز تخصصی مانند بیمارستان‌ها انجام می شود همچنین در مرکز فوق تخصصی تیراد نیز نمونه برداری از کبد به روش سوزنی یا همان FNA توسط پزشک فوق تخصص و با کمک بی حسی و یا بیهوشی و تحت نظر متخصص بیهوشی انجام می شود، بیماران محترم می توانند برای دریافت نوبت از طریق نوبت دهی اینترنتی در سایت اقدام نموده و یا از طریق شماره های تماس با مرکز سونوگرافی تیراد تماس حاصل نمایند.

برگرفته از سایت درباره سلامتی کودکان